Interpelacja w sprawie wprowadzenia jednolitych zasad bezpłatnego wstępu dla asystentów osób z niepełnosprawnościami do parków narodowych oraz innych obiektów przyrodniczych podległych lub nadzorowanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się z interpelacją w sprawie zasad odpłatności za wstęp dla osób z niepełnosprawnościami oraz ich asystentów do parków narodowych i innych obiektów przyrodniczych podległych lub nadzorowanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska.

Kwestia ta była przedmiotem dyskusji podczas posiedzenia Parlamentarnego Zespołu ds. Osób z Niepełnosprawnościami. Do mojego biura poselskiego oraz organizacji reprezentujących osoby z niepełnosprawnościami docierają sygnały wskazujące na brak jednolitych zasad dotyczących bezpłatnego wstępu asystentów osób z niepełnosprawnościami do parków narodowych oraz innych miejsc prowadzących działalność edukacyjną i przyrodniczą.

Obecnie zasady obowiązujące w poszczególnych parkach narodowych i jednostkach są zróżnicowane. W części z nich asystenci osób z niepełnosprawnościami korzystają z bezpłatnego wstępu, podczas gdy w innych zobowiązani są do zakupu biletu. Taka praktyka prowadzi do nierównego traktowania obywateli i ogranicza możliwość pełnego korzystania z walorów przyrodniczych oraz edukacyjnych przez osoby z niepełnosprawnościami.

Należy podkreślić, że asystent osoby z niepełnosprawnością nie jest turystą ani odbiorcą oferty edukacyjnej w znaczeniu właściwym. Jego obecność wynika z konieczności zapewnienia wsparcia osobie z niepełnosprawnością, umożliwienia jej bezpiecznego poruszania się, komunikacji oraz korzystania z dostępnych atrakcji. W wielu przypadkach obecność asystenta stanowi warunek niezbędny do skorzystania z oferty parku narodowego lub innego obiektu przyrodniczego.

Prawo osób z niepełnosprawnościami do uczestnictwa w życiu społecznym, rekreacji oraz korzystania z dóbr przyrodniczych wynika z konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami, w szczególności z art. 9 dotyczącego dostępności oraz art. 30 odnoszącego się do uczestnictwa w życiu kulturalnym, rekreacji, wypoczynku i sporcie. Ponadto ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o zapewnianiu dostępności osobom ze szczególnymi potrzebami zobowiązuje podmioty publiczne do eliminowania barier utrudniających korzystanie z oferowanych usług.

W mojej ocenie dostęp do dziedzictwa przyrodniczego powinien być realizowany na jednolitych zasadach obowiązujących we wszystkich parkach narodowych oraz jednostkach pozostających pod nadzorem Ministerstwa Klimatu i Środowiska. Brak jednolitych standardów powoduje, że możliwość korzystania z tych miejsc zależy od lokalnych regulaminów, a nie od spójnej polityki państwa w zakresie dostępności.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jakie zasady dotyczące ulg i zwolnień z opłat dla osób z niepełnosprawnościami obowiązują obecnie w parkach narodowych oraz innych jednostkach podległych lub nadzorowanych przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska?

2. W których parkach narodowych i jednostkach asystenci osób z niepełnosprawnościami korzystają z bezpłatnego wstępu, a w których są zobowiązani do zakupu biletu?

3. Czy ministerstwo prowadzi analizy dotyczące zróżnicowania zasad obowiązujących w poszczególnych parkach narodowych?

4. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące liczby osób z niepełnosprawnościami korzystających z oferty parków narodowych oraz wsparcia asystentów?

5. Czy rozważane jest wprowadzenie jednolitych zasad obowiązujących wszystkie parki narodowe oraz jednostki podległe resortowi, polegających na bezpłatnym wstępie dla asystenta osoby z niepełnosprawnością?

6. Czy analizowane były skutki finansowe wdrożenia takiego rozwiązania? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz.

7. Czy planowane jest wydanie wytycznych lub standardów dostępności dla parków narodowych i innych jednostek podległych ministerstwu w zakresie zasad wstępu asystentów osób z niepełnosprawnościami?

8. Czy ministerstwo prowadzi konsultacje z organizacjami reprezentującymi osoby z niepełnosprawnościami dotyczące poprawy dostępności obszarów chronionych i infrastruktury edukacyjno-przyrodniczej?

9. Czy planowane są zmiany legislacyjne lub organizacyjne zmierzające do ujednolicenia zasad obowiązujących na terenach parków narodowych? W jakim terminie ministerstwo przewiduje możliwość wdrożenia jednolitych standardów w tym zakresie?

Wprowadzenie jednolitych zasad bezpłatnego wstępu dla asystentów osób z niepełnosprawnościami stanowiłoby ważny element realizacji polityki dostępności państwa oraz umożliwiłoby osobom z niepełnosprawnościami pełniejsze korzystanie z polskiego dziedzictwa przyrodniczego. Dostępność do parków narodowych i innych obiektów przyrodniczych nie powinna zależeć od regulaminów poszczególnych jednostek, lecz od jednolitych standardów obowiązujących na poziomie krajowym.

Z poważaniem

Maja Nowak
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej
Przewodnicząca Parlamentarnego Zespołu ds. Osób z Niepełnosprawnościami