Interpelacja w sprawie braku wdrożenia w Rzeczypospolitej Polskiej programu wsparcia dla przemysłu energochłonnego opartego o wytyczne Komisji Europejskiej - Ramy środków pomocy państwa na rzecz wsparcia Paktu dla czystego przemysłu (CISAF) oraz Tymczasowe ramy pomocy państwa w związku z kryzysem na Bliskim Wschodzie (METSAF) - oraz wynikającej z tego zaniechania utraty konkurencyjności polskiego przemysłu energochłonnego

Szanowny Panie Premierze,

na podstawie art. 14 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora zwracam się interpelacją poselską w sprawie braku wdrożenia w Rzeczypospolitej Polskiej programu wsparcia dla przemysłu energochłonnego opartego o wytyczne Komisji Europejskiej – Ramy środków pomocy państwa na rzecz wsparcia Paktu dla czystego przemysłu (CISAF) oraz Tymczasowe ramy pomocy państwa w związku z kryzysem na Bliskim Wschodzie (METSAF) – oraz wynikającej z tego zaniechania utraty konkurencyjności polskiego przemysłu energochłonnego.

I. Zarys problemu

1. Egzystencjalny kryzys konkurencyjności europejskiego przemysłu. Europejski przemysł – historyczny fundament potęgi gospodarczej kontynentu – znajduje się dziś w stanie egzystencjalnego kryzysu konkurencyjności. Koszty energii elektrycznej w Unii Europejskiej są obecnie ponad dwukrotnie wyższe niż w Chinach czy Stanach Zjednoczonych, a w przypadku przemysłu stalowego koszt energii sięga nawet 40% kosztów przetworzenia. Skala zjawiska jest bezprecedensowa: produkcja stali surowej w krajach UE-27 spadła od 2005 r. o ponad 30% (ze 180 mln ton do 126 mln ton w 2025 r.), a udział Unii w globalnej produkcji stali obniżył się z 16% do zaledwie 7%. W tym samym czasie produkcja stali w Chinach wzrosła niemal trzykrotnie. Jeżeli proces ten nie zostanie natychmiast powstrzymany, deindustrializacja kontynentu stanie się procesem nieodwracalnym – jesteśmy dziś świadkami zjawiska, które historia gospodarcza może zapamiętać jako wielką ucieczkę przemysłu z Europy.

2. Polska w najtrudniejszym położeniu w Europie. W ramach samej Unii Europejskiej to polskie przedsiębiorstwa ponoszą najwyższe koszty energii elektrycznej w regionie. Zgodnie z danymi Eurostatu za II półrocze 2024 r. całkowity jednostkowy koszt energii elektrycznej dla największych odbiorców przemysłowych (zużycie co najmniej 150 GWh rocznie) wyniósł w Polsce 185,6 EUR/MWh, podczas gdy w Niemczech 139 EUR/MWh, we Francji 74,6 EUR/MWh, w Hiszpanii 97,4 EUR/MWh, a w Szwecji – 55,9 EUR/MWh. Polski przemysł energochłonny ponosi zatem koszty energii nawet 2,5-krotnie wyższe niż jego bezpośredni konkurenci w Niemczech i ponad dwukrotnie wyższe niż konkurencja we Francji. W konsekwencji Polska stała się już największym importerem stali w Unii Europejskiej – narastająca presja importowa nie jest zjawiskiem cyklicznym, lecz strukturalnym następstwem zapaści kosztowej.

3. Reakcja Komisji Europejskiej – CISAF i METSAF. W czerwcu 2025 r. Komisja Europejska, dostrzegając egzystencjalne zagrożenie dla europejskiego przemysłu, przyjęła komunikat Ramy środków pomocy państwa na rzecz wsparcia Paktu dla czystego przemysłu (Clean Industrial Deal State Aid Framework – CISAF; Dz. Urz. UE C/2025/3602 z 4 lipca 2025 r.). CISAF zawiera bezpośrednie wytyczne dotyczące ram pomocy publicznej obniżającej ceny energii elektrycznej dla odbiorców energochłonnych: pomoc może obejmować do 50% zużycia energii elektrycznej beneficjenta i obniżać cenę energii co najwyżej o 50% średniej rocznej hurtowej ceny rynkowej, przy zachowaniu progu 50 EUR/MWh. Pod koniec kwietnia 2026 r. Komisja Europejska przyjęła następnie Tymczasowe ramy pomocy państwa w związku z kryzysem na Bliskim Wschodzie (METSAF), które rozszerzyły dopuszczalny zakres pomocy z CISAF: intensywność pomocy wzrasta z maksymalnie 50% do 70% redukcji ceny rynkowej energii elektrycznej, a jednocześnie dopuszczono kumulację wsparcia CISAF z systemem rekompensat kosztów pośrednich CO2 – z zastrzeżeniem, że pomoc z CISAF może objąć do 50% jej maksymalnej kwoty w odniesieniu do tego samego zużycia energii, do 31 grudnia 2026 r.

4. Państwa członkowskie już wdrażają CISAF – Komisja Europejska zatwierdziła programy pomocowe oparte o CISAF już m.in. w Niemczech, Bułgarii, Słowenii, Francji i Grecji. W praktyce oznacza to, że niemieckie przedsiębiorstwa energochłonne otrzymają wsparcie za rok 2026, wypłacone w roku 2027 – podczas gdy ich polscy konkurenci pozostaną w tym okresie bez jakiejkolwiek analogicznej formy wsparcia cenowego. Powstaje wyraźna, mierzalna i strukturalna dysproporcja konkurencyjna: za tę samą tonę stali, cementu, szkła, papieru czy chemikaliów niemiecki producent zapłaci istotnie mniej za energię elektryczną niż producent polski – i to nie w wyniku różnicy w efektywności, lecz na skutek zaniechania państwa polskiego. Renomowany Instytut Reform w kwartalniku Spóźniony start w europejskim wyścigu (kwiecień 2026 r.) sformułował jednoznaczne ostrzeżenie: „Polska jest spóźniona we wdrażaniu CISAF. Grozi to spadkiem atrakcyjności inwestycyjnej Polski, spowolnieniem inwestycji przedsiębiorstw krajowych i odpływem nowych projektów przemysłowych do krajów UE, które już takie mechanizmy wsparcia uruchamiają“.

5. Stan prac krajowych – deklaracje bez harmonogramu. Ministerstwo Rozwoju i Technologii w piśmie z dnia 29 maja 2026 r., skierowanym do przewodniczącego sejmowej Komisji do spraw Energii, Klimatu i Aktywów Państwowych, potwierdziło jedynie, że „projektowana jest ustawa, która stanowi implementację (...) CISAF“ i wskazało na konieczność „przeprowadzenia dyskusji oraz analizy możliwości uwzględnienia zwiększonych kosztów w krajowych planach finansowych dla kolejnych lat“. Do chwili obecnej nie zostały upublicznione ani szczegółowe założenia programu, ani jego harmonogram, ani – co szczególnie niepokojące – gwarancje budżetowe. Od konferencji prasowej pana ministra Paszyka w czerwcu 2025 r. w temacie nie zadziało się nic.

6. Kontekst systemowy – brak spójnej polityki obniżania kosztów energii dla przemysłu. Zaniechanie w zakresie CISAF/METSAF jest tym bardziej dotkliwe, że wpisuje się w szerszy obraz braku spójnej polityki państwa wobec przemysłu energochłonnego. Odbiorcy energochłonni w Niemczech, Francji i Hiszpanii korzystają z preferencyjnych taryf sieciowych, w tym z ulg dochodzących do 90% – rozwiązań niedostępnych dziś w Polsce. W Wielkiej Brytanii, w ramach The UK's Modern Industrial Strategy (czerwiec 2025 r.), rząd zapowiedział zwiększenie ulgi w opłatach sieciowych z 60% do 90% i uruchomienie od 2027 r. British Industrial Competitiveness Scheme, obniżającego ceny energii o 35–40 GBP/MWh. We Włoszech uruchomiono kontrakty różnicowe gwarantujące odbiorcom energochłonnym cenę energii na poziomie 65 EUR/MWh. Tymczasem w Polsce:

• opłata mocowa wzrosła w 2026 r. do 219,4 zł/MWh, tj. o 55% względem 2025 r.,
• opłata jakościowa wzrosła z 9 zł/MWh w 2022 r. do 32,65 zł/MWh w 2026 r. (ponad trzykrotnie),
• opłata OZE od 1 stycznia 2026 r. wzrosła do 7,30 zł/MWh, z 0 zł/MWh w latach 2023–2024,
• znowelizowane rozporządzenie taryfowe dotyczące „odbiorcy specjalnego“ (grudzień 2025 r.) w praktyce nie objęło żadnej istotnej grupy przemysłu energochłonnego – kryteria (przyłącze 110 kV, 200 GWh zużycia, 15% udział kosztu energii w wartości produkcji, 50% wykorzystania mocy) są nieadekwatne do realiów polskiego przemysłu.

7. Skutki zaniechania. Utrzymywanie obecnego stanu rzeczy prowadzi wprost do:

• postępującej redukcji działalności produkcyjnej w Polsce w sektorach hutniczym, chemicznym, cementowym, szklarskim, papierniczym, metali nieżelaznych i wapienniczym;
• utraty tysięcy miejsc pracy w regionach tradycyjnego przemysłu ciężkiego (Śląsk, Małopolska, Podkarpacie, Zagłębie Miedziowe);
• osłabienia bezpieczeństwa narodowego w rozumieniu autonomii produkcyjnej kraju – zwłaszcza w kontekście produkcji stali dla przemysłu obronnego;
• erozji dochodów budżetu państwa z tytułu CIT, PIT i składek na ubezpieczenia społeczne w sektorach energochłonnych;
• strukturalnego, trwałego uzależnienia polskiej gospodarki od importu wyrobów o wysokiej wartości dodanej z państw trzecich lub – co szczególnie paradoksalne – z tych państw członkowskich UE, które CISAF już wdrożyły.

Wysoki koszt bierności państwa jest już dziś ponoszony przez polskie przedsiębiorstwa, ich pracowników i rodziny. Każdy kolejny miesiąc zwłoki w implementacji CISAF/METSAF to miesiąc, w którym niemiecki, francuski, bułgarski, słoweński i grecki konkurent zdobywa przewagę kosztową, której polski producent nie będzie w stanie odrobić.

II. Pytania

Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę Pana Premiera o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jaki jest wiążący harmonogram wdrożenia w Polsce krajowego programu dopłat do cen energii elektrycznej dla przemysłu energochłonnego opartego o wytyczne CISAF? Kiedy projekt ustawy zostanie skierowany do konsultacji publicznych, kiedy do Sejmu, a kiedy jest planowana jego notyfikacja do Komisji Europejskiej?
2. Za jaki rok kalendarzowy zostanie wypłacona pierwsza transza pomocy i w którym roku faktycznie trafi ona na rachunki bankowe polskich przedsiębiorstw? Czy rząd akceptuje sytuację, w której polskie przedsiębiorstwa otrzymają pierwsze wsparcie o rok lub dwa lata później niż ich niemieccy, bułgarscy, słoweńscy, francuscy i greccy konkurenci?
3. Jakie kwoty zostaną zabezpieczone w projekcie ustawy budżetowej na rok 2027 na sfinansowanie programu CISAF w Polsce? Jeżeli takich środków nie zabezpieczono – z jakiego źródła rząd planuje sfinansować program i kiedy przedstawi tzw. ścieżkę finansową?
4. Czy rząd planuje zrównać wsparcie dla polskiego przemysłu i przemysłu europejskiego i wdroży też CISAF od połowy 2025 r.?
5. Czy rząd zamierza w pełni wykorzystać rozszerzenia dopuszczone przez METSAF, tj. zwiększenie intensywności pomocy do 70% oraz kumulację wsparcia CISAF z systemem rekompensat kosztów pośrednich CO2 (do 50% wartości pomocy CISAF)? Jeżeli nie – jakie są tego uzasadnione powody, biorąc pod uwagę, że rozwiązania METSAF obowiązują tylko do 31 grudnia 2026 r., a każde odłożenie decyzji oznacza trwałą utratę potencjalnego wsparcia?
6. Które sektory PKD zostaną objęte krajowym programem CISAF?
7. Jak rząd planuje uregulować kumulację pomocy w ramach programu CISAF z krajowym systemem rekompensat kosztów pośrednich CO2, mając na uwadze, że – jak przypomniał kanclerz Republiki Federalnej Niemiec Friedrich Merz 15 stycznia 2026 r. – Komisja Europejska potwierdziła Niemcom możliwość łączenia obu systemów wsparcia?
8. Jaka jest oficjalna reakcja rządu Rzeczypospolitej Polskiej na fakt, że Republika Federalna Niemiec, Republika Bułgarii, Republika Słowenii, Republika Francuska i Republika Grecka uzyskały już formalną akceptację Komisji Europejskiej dla swoich programów opartych o CISAF? Czy rząd sygnalizował Komisji lub tym państwom członkowskim istnienie prac koncepcyjnych w Polsce? Jeśli tak – kiedy i w jakiej formie?
9. Czy rząd dysponuje aktualną, urzędową analizą skutków ekonomicznych zaniechania wdrożenia CISAF w Polsce, w szczególności: a) prognozą utraconej produkcji przemysłowej w latach 2026–2028, b) prognozą utraconych miejsc pracy w sektorach energochłonnych, c) prognozą utraconych wpływów budżetu państwa z tytułu CIT, PIT i składek ZUS? Jeżeli tak – proszę o jej udostępnienie. Jeżeli nie – kiedy taka analiza zostanie sporządzona?
10. Który konkretnie minister – minister energii czy minister finansów i gospodarki – jest przez Pana Premiera wskazany jako odpowiedzialny politycznie za terminowe wdrożenie CISAF w Polsce?
11. Czy rząd potwierdza, że pełne wdrożenie CISAF/METSAF w Polsce jest priorytetem polityki gospodarczej państwa? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie szczegółowego harmonogramu wszystkich zaplanowanych działań legislacyjnych, programowych, notyfikacyjnych i wykonawczych zmierzających do uruchomienia w Polsce instrumentów wsparcia opartych na CISAF/METSAF, w szczególności rozwiązań służących obniżeniu cen energii elektrycznej dla przedsiębiorstw energochłonnych.

Proszę o wskazanie w szczególności:

1. planowanych instrumentów i programów wsparcia,
2. organów odpowiedzialnych za ich przygotowanie i wdrożenie,
3. terminów opracowania projektów przepisów i dokumentacji programowej,
4. terminów przeprowadzenia konsultacji publicznych i uzgodnień międzyresortowych,
5. planowanego terminu prenotyfikacji lub notyfikacji programów Komisji Europejskiej,
6. przewidywanego terminu uzyskania decyzji Komisji Europejskiej,
7. terminów przyjęcia odpowiednich aktów prawnych i uruchomienia naborów lub innych form udzielania wsparcia,
8. planowanego budżetu poszczególnych instrumentów oraz źródeł ich finansowania,
9. przewidywanego terminu, od którego przedsiębiorcy będą mogli faktycznie korzystać z obniżonych cen energii lub rekompensat przewidzianych w ramach tych instrumentów.

Z uwagi na strategiczne znaczenie sprawy dla konkurencyjności polskiej gospodarki, tysięcy miejsc pracy w sektorach hutniczym, chemicznym, cementowym, szklarskim i papierniczym oraz dla bezpieczeństwa gospodarczego państwa, uprzejmie proszę o pilną odpowiedź.

Z poważaniem

Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej