Interpelacja w sprawie skuteczności ścigania cudzoziemców podejrzanych o przestępstwa z użyciem przemocy, którzy opuszczają terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, na przykładzie pobić w Bielsku-Białej

Szanowni Panowie Ministrowie,

zwracam się do Panów Ministrów z interpelacją w sprawie skuteczności ścigania cudzoziemców podejrzanych o popełnienie na terytorium Polski przestępstw z użyciem przemocy, którzy przed zatrzymaniem opuszczają terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Bezpieczeństwo obywateli oraz zapewnienie nieuchronności odpowiedzialności karnej należą do podstawowych obowiązków państwa. Szczególnego znaczenia nabierają przypadki, w których osoba podejrzewana o brutalne przestępstwo opuszcza Polskę przed jej zatrzymaniem lub zastosowaniem środków zapobiegawczych. Przekroczenie granicy państwowej nie może w praktyce oznaczać uniknięcia odpowiedzialności karnej.

Opisana poniżej sprawa nie ma wyłącznie charakteru lokalnego. Dotyczy ona skuteczności współdziałania Policji, prokuratury i Straży Granicznej, szybkości ustalania tożsamości sprawców, przekazywania informacji o osobach podejrzanych do systemów granicznych oraz wykorzystywania instrumentów międzynarodowej współpracy w sprawach karnych. Należy ustalić, czy obowiązujące procedury umożliwiają odpowiednio szybką reakcję w sytuacji, gdy cudzoziemiec podejrzewany o popełnienie przestępstwa z użyciem przemocy może w krótkim czasie opuścić terytorium Polski. Konieczne jest również wyjaśnienie, jakie działania podejmują polskie organy, kiedy podejrzany wyjedzie do państwa, którego przepisy ograniczają możliwość wydania własnego obywatela. Nie chodzi o przypisywanie odpowiedzialności zbiorowej jakiejkolwiek narodowości. Odpowiedzialność za przestępstwo zawsze ma charakter indywidualny. Każda osoba przebywająca w Polsce, bez względu na obywatelstwo, ma jednak obowiązek przestrzegać polskiego prawa i ponieść konsekwencje jego naruszenia. Zgodnie z komunikatem Prokuratury Okręgowej w Bielsku-Białej z 7 lipca 2026 r., Prokuratura Rejonowa Bielsko-Biała Południe nadzoruje dochodzenie dotyczące pobicia dwóch mężczyzn w dniach 27 i 28 czerwca 2026 r.

W nocy z 27 na 28 czerwca 2026 r., około godziny 3.00, w rejonie budynku przy ul. Broniewskiego 10 w Bielsku-Białej przebywało trzech mężczyzn narodowości ukraińskiej oraz kobieta. Osoby te miały zachowywać się głośno i zakłócać spokój mieszkańców. Do grupy podeszli 27-letni obywatel Polski oraz towarzysząca mu kobieta, prosząc o zachowanie ciszy. Kiedy zaczęli odchodzić, trzej mężczyźni mieli ruszyć za nimi, a następnie zaatakować 27-latka, uderzając go pięściami w głowę oraz kopiąc po całym ciele po jego przewróceniu na ziemię. Po pierwszym ataku napastnicy oddalili się. Po około dziesięciu minutach mieli jednak wrócić i ponownie zachowywać się agresywnie. Pokrzywdzony podjął próbę ucieczki, lecz dwóch sprawców miało go dogonić i ponownie bić aż do momentu, w którym usłyszeli sygnał nadjeżdżającego radiowozu. Nie była to zatem, według przedstawionego przez prokuraturę opisu, wzajemna bójka, lecz grupowy i powtórzony atak na człowieka, który zwrócił uwagę na zakłócanie ciszy. Pokrzywdzony doznał między innymi obrażeń głowy i twarzoczaszki, złamania prawej kości nosowej z przemieszczeniem, złamania lewej kości nosowej oraz urazu kończyny. Obrażenia skutkowały naruszeniem czynności narządów ciała na okres dłuższy niż siedem dni.

W toku postępowania ustalono, że jeden z uczestników tego zdarzenia miał brać udział również w pobiciu innego mężczyzny – obywatela Ukrainy – do którego doszło 27 czerwca 2026 r. Także ten pokrzywdzony doznał obrażeń ciała.

W godzinach porannych 30 czerwca 2026 r. zatrzymano 24-letniego obywatela Ukrainy Vladyslava K. Przedstawiono mu zarzuty dotyczące udziału w obu pobiciach. Podejrzany przyznał się do pobicia obywatela Ukrainy, nie przyznał się natomiast do udziału w pobiciu obywatela Polski. W dniu 2 lipca 2026 r. Sąd Rejonowy w Bielsku-Białej zastosował wobec niego tymczasowe aresztowanie na okres trzech miesięcy, wskazując między innymi na realną obawę ucieczki i utrudniania postępowania. Z informacji przekazanych przez prokuraturę wynika również, że drugi z wytypowanych sprawców nocnego pobicia opuścił terytorium Polski 30 czerwca 2026 r. i wyjechał na Ukrainę. Trzeci z uczestników zdarzenia pozostawał poszukiwany.

Powstaje zatem pytanie, czy osoba wytypowana jako sprawca opuściła Polskę przed jej identyfikacją, czy też polskie organy posiadały już informacje pozwalające na podjęcie działań uniemożliwiających jej wyjazd. Konieczne jest również ustalenie, jakie czynności zostały podjęte w celu zatrzymania pozostałych podejrzanych i doprowadzenia ich przed polski wymiar sprawiedliwości. Znaczenie ma przy tym art. 25 Konstytucji Ukrainy, który co do zasady wyłącza możliwość wydania obywatela Ukrainy innemu państwu. W takiej sytuacji polskie organy powinny wykorzystywać dostępne instrumenty międzynarodowej pomocy prawnej, w tym możliwość przekazania materiałów postępowania oraz wystąpienia do właściwych organów Ukrainy o przejęcie ścigania.

W związku z powyższym zwracam się do Panów Ministrów o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jaki jest aktualny stan postępowania dotyczącego pobić, do których doszło 27 czerwca 2026 r. oraz w nocy z 27 na 28 czerwca 2026 r. w Bielsku-Białej?
2. Ilu podejrzewanych sprawców zostało dotychczas zidentyfikowanych i jaki jest aktualny status procesowy każdego z nich?
3. Kiedy Policja oraz prokuratura ustaliły tożsamość drugiego z wytypowanych sprawców pobicia obywatela Polski i czy nastąpiło to przed jego wyjazdem z Polski 30 czerwca 2026 r., czy już po przekroczeniu przez niego granicy?
4. Czy w chwili opuszczania przez tę osobę terytorium Polski istniały podstawy prawne i faktyczne do jej zatrzymania, objęcia dozorem, zatrzymania dokumentu podróży albo zastosowania innego środka zapobiegającego wyjazdowi?
5. Jeżeli podstawy takie istniały, dlaczego podejrzewany nie został zatrzymany przed opuszczeniem Polski? Jeżeli nie istniały – jakie okoliczności uniemożliwiły wcześniejsze zgromadzenie materiału pozwalającego na podjęcie odpowiednich czynności?
6. Czy wyjazd drugiego z wytypowanych sprawców na Ukrainę nastąpił przez oficjalne przejście graniczne oraz czy jego przekroczenie granicy zostało odnotowane przez Straż Graniczną?
7. Czy przed wyjazdem dane tej osoby zostały przekazane Straży Granicznej lub wprowadzone do krajowych albo międzynarodowych baz osób poszukiwanych? Jeżeli nie, z jakiego powodu?
8. Jakie działania podjęto w celu ustalenia miejsca pobytu i zatrzymania podejrzewanego przebywającego na Ukrainie? Czy wystawiono za nim list gończy albo zainicjowano poszukiwania międzynarodowe?
9. Czy strona polska wystąpiła do właściwych organów Ukrainy z wnioskiem o pomoc prawną, ustalenie miejsca pobytu podejrzewanego, jego zatrzymanie lub wykonanie innych czynności procesowych? Jeśli tak, kiedy wystąpienie zostało skierowane i jaka była reakcja strony ukraińskiej?
10. Czy wobec konstytucyjnych ograniczeń dotyczących wydawania obywateli Ukrainy polskie organy rozważają wystąpienie o przejęcie ścigania przez ukraińskie organy wymiaru sprawiedliwości i przekazanie im zgromadzonego materiału dowodowego?
11. Czy ustalono tożsamość, obywatelstwo i miejsce pobytu trzeciego z uczestników pobicia? Jakie czynności poszukiwawcze są obecnie prowadzone wobec tej osoby?
12. Czy przeprowadzono albo zostanie przeprowadzona kontrola prawidłowości i szybkości przepływu informacji pomiędzy Policją, prokuraturą i Strażą Graniczną w tej sprawie? Czy stwierdzono opóźnienia, uchybienia lub luki proceduralne, które mogły ułatwić jednemu z podejrzewanych opuszczenie Polski?
13. Jakie procedury obowiązują obecnie w przypadkach, gdy cudzoziemiec podejrzewany o popełnienie przestępstwa z użyciem przemocy może w krótkim czasie opuścić terytorium Polski? Czy planowane jest usprawnienie wymiany informacji pomiędzy Policją, prokuraturą i Strażą Graniczną?
14. Czy podejrzewani przebywali w Polsce legalnie, a także czy byli wcześniej notowani, karani lub obejmowani interwencjami Policji? Proszę o przedstawienie informacji w zakresie, w jakim pozwalają na to przepisy dotyczące ochrony danych i dobra postępowania.
15. Czy wobec zatrzymanego podejrzanego, w przypadku prawomocnego skazania, zostaną podjęte czynności zmierzające do wydania decyzji o zobowiązaniu go do powrotu oraz orzeczenia zakazu ponownego wjazdu na terytorium Polski i innych państw strefy Schengen?
16. Ilu cudzoziemców podejrzewanych o popełnienie w Polsce przestępstw przeciwko życiu lub zdrowiu opuściło terytorium Rzeczypospolitej Polskiej przed zatrzymaniem albo zastosowaniem środka zapobiegawczego w latach 2023–2025 oraz w pierwszym półroczu 2026 r.? Proszę o przedstawienie danych z podziałem na lata, obywatelstwo podejrzewanych oraz rodzaj zarzucanego czynu.
17. W ilu takich przypadkach podejrzewani zostali następnie zatrzymani za granicą, wydani Polsce, deportowani do Polski albo objęci postępowaniem karnym prowadzonym przez organy państwa ich obywatelstwa?
18. Jaką pomoc prawną, psychologiczną i finansową zapewniono pokrzywdzonym w obu opisanych zdarzeniach oraz czy są oni na bieżąco informowani o przebiegu postępowania i przysługujących im uprawnieniach?

Państwo polskie ma obowiązek chronić osoby znajdujące się na jego terytorium i konsekwentnie ścigać sprawców brutalnych przestępstw. Narodowość nie może stanowić ani podstawy odpowiedzialności zbiorowej, ani przywileju pozwalającego uniknąć odpowiedzialności indywidualnej. Wyjazd sprawcy za granicę nie może oznaczać zakończenia sprawy i pozostawienia pokrzywdzonych bez realnej ochrony państwa.

Proszę o udzielenie (w zakresie właściwości każdego z Panów Ministrów) pisemnej odpowiedzi na powyższe pytania w terminie wynikającym z ustawy.

Z poważaniem

Roman Fritz
Poseł na Sejm RP