Interpelacja w sprawie opodatkowania podatkiem VAT świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz uchodźców z Ukrainy na podstawie umów zawieranych z wojewodami

Przemyśl, dnia 27 lipca 2026 r.

Szanowny Panie Ministrze,

uniknięcie kryzysu humanitarnego w trakcie pierwszych dni wojny i największej fali imigrantów z Ukrainy z jaką kiedykolwiek mierzyła się Polska, było możliwie dzięki niespotykanemu zaangażowaniu polskiego społeczeństwa, współpracy tysięcy wolontariuszy, samorządowców, firm, etc. To dzięki temu pokazaliśmy, że można zaopiekować wszystkich imigrantów, bez konieczności budowy obozów dla uchodźców. W odpowiedzi na pojawiające się w ostatnim okresie doniesienia medialne oraz kierowane do mojego biura prośby o interwencję zwracam się do Pana Ministra z interpelacją dotyczącą postępowań prowadzonych przez organy Krajowej Administracji Skarbowej wobec przedsiębiorców, którzy po wybuchu wojny w Ukrainie zapewniali zakwaterowanie i wyżywienie osobom uciekającym przed konfliktem zbrojnym na podstawie umów zawieranych z wojewodami.

Działania te były realizowane w interesie publicznym, nie miały charakteru komercyjnego, a otrzymywane środki służyły pokryciu kosztów, nie stanowiły zapłaty za realizację komercyjnej usługi. Obecnie część przedsiębiorców prowadzi spory z organami podatkowymi dotyczące opodatkowania podatkiem od towarów i usług (VAT) środków otrzymanych od wojewodów z tytułu realizacji tych świadczeń. Sprawa budzi poważne kontrowersje, co znajduje potwierdzenie w skierowaniu przez Wojewódzki Sąd Administracyjny pytań prejudycjalnych do Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej dotyczących wykładni przepisów prawa unijnego, w tym zasad ochrony uzasadnionych oczekiwań i pewności prawa.

Niezależnie od przyszłego rozstrzygnięcia TSUE, musimy pamiętać, że to państwo, w tej nadzwyczajnej sytuacji zwróciło się do przedsiębiorców o pomoc i powinno zapewnić im przejrzystość warunków jej realizacji. Trwające postępowania podatkowe prowadzone po zakończeniu akcji pomocowej mogą negatywnie wpływać na poziom zaufania obywateli do państwa i jego instytucji oraz osłabiać gotowość do angażowania się w podobne działania w przyszłości.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Ilu przedsiębiorców zostało objętych postępowaniami podatkowymi dotyczącymi rozliczenia podatku VAT od świadczeń realizowanych na rzecz uchodźców z Ukrainy na podstawie umów zawartych z wojewodami?

2. Jaka jest łączna wartość kwot podatku oraz odsetek objętych tymi postępowaniami?

3. Na jakim etapie znajdują się obecnie prowadzone postępowania administracyjne i sądowe?

4. Czy Ministerstwo Finansów monitoruje skutki społeczne oraz gospodarcze tych postępowań, w szczególności ich wpływ na zaufanie obywateli do państwa i gotowość przedsiębiorców do udziału w działaniach podejmowanych w sytuacjach kryzysowych?

5. Czy do czasu wydania wyroku przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej resort rozważa wydanie wytycznych dla organów Krajowej Administracji Skarbowej dotyczących prowadzenia tego rodzaju postępowań lub zastosowanie innych rozwiązań ograniczających ryzyko dalszego pogłębiania niepewności prawnej?

6. Czy ministerstwo analizuje możliwość wprowadzenia rozwiązań legislacyjnych, które uregulują skutki podatkowe świadczeń realizowanych przez przedsiębiorców na rzecz państwa w sytuacjach nadzwyczajnych, takich jak wojna, klęski żywiołowe lub inne kryzysy humanitarne?

7. Czy w ocenie Pana Ministra obecna praktyka organów podatkowych pozostaje w zgodzie z konstytucyjną zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa oraz zasadą pewności prawa?

Poseł na Sejm RP
Marek Rząsa