Interpelacja w sprawie rozpoznawania zawiadomienia o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych

Szanowny Panie Ministrze,

dyscyplina finansów publicznych oznacza obowiązek przestrzegania przepisów prawa dotyczących gromadzenia, wydatkowania oraz gospodarowania środkami publicznymi z zachowaniem zasad legalności, celowości oraz gospodarności. Zasady odpowiedzialności za naruszenie tych obowiązków określa ustawa z dnia 17 grudnia 2004 r. o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych.

Zgodnie z art. 19 ustawy odpowiedzialność za naruszenie dyscypliny finansów publicznych ponosi osoba, która to popełniła czyn określony przez ustawę określony jako naruszenie dyscypliny finansów publicznych oraz której to można przypisać winę w chwili popełniania czynu.

Krąg podmiotów podlegających odpowiedzialności został określony w art. 4 przedmiotowej ustawy, natomiast katalog czynów stanowiących naruszenie dyscypliny finansów publicznych wskazują dalsze artykuły. Rodzaje kar za naruszenie dyscypliny finansów publicznych zostały określone w art. 31 ust. 1 i obejmują upomnienie, naganę, karę pieniężną oraz zakaz pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi.

Postępowanie w sprawie naruszenia dyscypliny finansów publicznych wszczynane jest na podstawie zawiadomienia o okolicznościach wskazujących na możliwość popełnienia naruszenia. Krąg podmiotów uprawnionych do złożenia zawiadomienia określa art. 93 ustawy. Po jego otrzymaniu rzecznik dyscypliny finansów publicznych przeprowadza czynności sprawdzające w celu ustalenia, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania wyjaśniającego (art. 96). Następnie wydaje postanowienie o wszczęciu przedmiotowego postępowania albo o odmowie jego wszczęcia (art. 97). Po zakończeniu postępowania kieruje on do właściwej komisji orzekającej wniosek o ukaranie, umarza postępowanie albo je zawiesza.

Zgodnie z art. 104 ustawy czynności sprawdzające oraz postępowanie wyjaśniające powinny zostać zakończone w terminie 120 dni od dnia otrzymania zawiadomienia o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych. Termin ten ma charakter instrukcyjny, co oznacza, że jego przekroczenie nie wywołuje negatywnych skutków procesowych. Stanowisko to potwierdzają wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 grudnia 2011 roku o sygnaturze akt II GSK 1248/10 oraz komentarz do art. 104 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych wydanie II pod redakcją Anny Kościńskiej-Paszkowskiej (Lex, dostęp: 21.07.2026 r.).

Dla przykładu przed Rzecznikiem Dyscypliny Finansów Publicznych przy Ministrze Finansów toczy się sprawa pod sygn. BDF3.4860.148.2025. W sprawie od wielu miesięcy nie były wykonywane czynności – prócz rejestracji sprawy.

Uchybienie to ma charakter kwalifikowany, ponieważ prowadzi do faktycznego unicestwienia reakcji państwa na czyn, który może stanowić naruszenie dyscypliny finansów publicznych. Tym bardziej, że w tym czasie w Prokuraturze Okręgowej w Szczecinie (sygn. akt: 3040-2.Ds.22.2025) zostało przeprowadzone całościowo śledztwo, które skończyło się skierowaniem do sądu aktu oskarżenia przeciwko tej osobie.

Przewlekłość czynności sprawdzających lub postępowania wyjaśniającego może negatywnie wpływać na sprawność postępowania oraz utrudniać skuteczne wyjaśnienie okoliczności naruszenia dyscypliny finansów publicznych.

Prawidłowe i rzetelne wyjaśnienie sprawy pozostaje istotne z punktu widzenia ochrony interesu publicznego oraz zapewnienia zgodnego z prawem gospodarowania środkami publicznymi.

Mając powyższe na względzie, zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jak Ministerstwo Finansów ocenia obecną sytuację w zakresie rozpoznawania zawiadomień o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych?
2. Czy w praktyce występują opóźnienia w rozpoznawaniu zawiadomień o naruszeniu dyscypliny finansów publicznych, biorąc pod uwagę termin 120 dni określony w art. 104 ustawy o odpowiedzialności za naruszenie dyscypliny finansów publicznych? Jeżeli tak, jaka jest skala tych opóźnień oraz jakie są ich główne przyczyny?
3. Czy Ministerstwo Finansów planuje podjąć czynności zmierzające do zmniejszenia skali wspomnianych wcześniej opóźnień?

Jarosław Rzepa
Poseł na Sejm RP