Interpelacja w sprawie kompleksowej cyfryzacji systemu podatków i opłat lokalnych, zniesienia odpowiedzialności solidarnej przy współwłasności dróg dojazdowych oraz wdrożenia nowych funkcjonalności w aplikacji mObywatel

Szanowni Państwo Ministrowie,

proces cyfryzacji polskiej administracji publicznej, którego filarem jest aplikacja mObywatel, przynosi obywatelom wiele ułatwień. Niestety, w obszarze podatków i opłat lokalnych cyfryzacja ta nadal często sprowadza się jedynie do przeniesienia do świata wirtualnego przestarzałych i nieżyciowych procedur prawnych, zamiast stanowić impuls do ich głębokiej, merytorycznej reformy.

Jednym z najbardziej jaskrawych przykładów tego problemu jest mechanizm poboru podatku od nieruchomości w przypadku współwłasności ułamkowej (ze szczególnym uwzględnieniem dróg dojazdowych i wewnętrznych). Zgodnie z art. 3 ust. 4 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych, obowiązek podatkowy ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. W praktyce oznacza to, że organy podatkowe wydają jedną, sumaryczną decyzję wymiarową, która jest doręczana wszystkim – niejednokrotnie kilkudziesięciu – współwłaścicielom danej drogi. Stan ten przerzuca na obywateli uciążliwy obowiązek samodzielnego wyliczania swojego udziału w ogólnej kwocie podatku i rodzi niepotrzebne konflikty sąsiedzkie, a dla samorządów stanowi rażącą niegospodarność z uwagi na gigantyczne koszty wysyłki dziesiątek identycznych decyzji.

Jak słusznie zauważają eksperci z zakresu e-Government oraz LegalTech, rozwój modułu ePłatności w mObywatelu to doskonała okazja, by zlikwidować ten absurd. Aplikacja ta powinna ewoluować z roli „cyfrowego portfela na dokumenty” w stronę w pełni funkcjonalnego centrum zarządzania relacjami z państwem i samorządem. Aby system opłat lokalnych stał się przejrzysty, zautomatyzowany i przyjazny dla obywatela, eksperci postulują wprowadzenie do mObywatela szeregu innowacyjnych rozwiązań:

1. Zautomatyzowane e-Deklaracje (IN-1): Obecnie po zakupie lub sprzedaży nieruchomości obywatel musi samodzielnie pilnować terminu 14 dni na złożenie deklaracji IN-1. System, poprzez integrację z Elektronicznymi Księgami Wieczystymi (EKW), powinien samoczynnie wykrywać zmianę właściciela, generować wstępnie wypełniony formularz w mObywatelu i prosić jedynie o jego autoryzację profilem zaufanym.

2. System Wczesnego Ostrzegania (powiadomienia Push): Aplikacja powinna wysyłać obywatelom przypomnienia o zbliżających się ratach podatkowych (np. na 14 i 3 dni przed terminem). Takie prewencyjne działanie drastycznie zmniejszyłoby koszty egzekucji i upomnień po stronie gmin.

3. Grupowanie płatności („Koszyk” opłat): Obywatel powinien mieć możliwość zsumowania i opłacenia jedną transakcją (np. BLIK) wszystkich swoich lokalnych zobowiązań wobec danej gminy (podatek od nieruchomości, opłata śmieciowa, opłata za psa, opłata przekształceniowa).

4. Rozliczenia sąsiedzkie (Split Payment): Jeśli z przyczyn ustrojowych Ministerstwo Finansów opóźniałoby zniesienie odpowiedzialności solidarnej, mObywatel powinien oferować narzędzie znane z aplikacji bankowych – jeden współwłaściciel opłaca całą decyzję wymiarową, a aplikacja automatycznie rozsyła żądania zwrotu odpowiedniej części (np. poprzez BLIK) do pozostałych współwłaścicieli danej drogi.

Wdrożenie tych rozwiązań nie tylko zdejmie z obywateli obowiązek bycia własnymi księgowymi, ale również znacząco poprawi ściągalność podatków lokalnych, ratując budżety wielu samorządów.

W związku z powyższym, działając w interesie mieszkańców, samorządów oraz w trosce o przejrzystość polskiego systemu podatkowego, zwracam się do Państwa Ministrów z następującymi pytaniami:

1. Do ministra finansów i gospodarki: Czy ministerstwo podejmie pilne prace legislacyjne mające na celu nowelizację ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, wyłączającą zasadę odpowiedzialności solidarnej w stosunku do współwłasności dróg dojazdowych, tak aby gminy z urzędu naliczały podatek proporcjonalnie do posiadanego udziału?

2. Do ministra cyfryzacji: Czy w ramach rozwoju modułu ePłatności w mObywatelu ministerstwo planuje wdrożenie zindywidualizowanych przypisów podatkowych dla współwłaścicieli nieruchomości oraz wbudowanych płatności podzielonych (tzw. split payment dla sąsiadów)?

3. Do ministra cyfryzacji: Czy rozważane jest zintegrowanie systemu e-Doręczeń, EKW oraz mObywatela w celu automatycznego generowania i przesyłania do akceptacji formularzy IN-1 w przypadku nabycia lub zbycia nieruchomości?

4. Do obu ministrów: Czy planowane jest dodanie do mObywatela modułu powiadomień prewencyjnych (Push) dla zbliżających się terminów płatności rat podatku lokalnego oraz funkcji „koszyka płatności” dla zobowiązań gminnych?

5. Do obu ministrów: Czy w celu realizacji powyższych postulatów planowane jest powołanie międzyresortowego zespołu roboczego, włączającego stronę samorządową oraz ekspertów merytorycznych?

Licząc na merytoryczne pochylenie się nad przedstawionym problemem, proszę o rzetelną i wyczerpującą odpowiedź.