Interpelacja w sprawie wprowadzenia systemu kaucyjnego w zakresie opakowań na napoje jednorazowego i wielorazowego użytku

Szanowna Pani Minister,

w wyniku uchwalenia przez parlament ustawy z dnia 13 lipca 2023 roku o zmianie ustawy o gospodarce opakowaniami i odpadami opakowaniowymi oraz niektórych innych ustaw w Polsce zostanie wprowadzony system kaucyjny dotyczący opakowań na napoje jednorazowego oraz wielokrotnego użytku. Funkcjonowanie tego systemu ma się rozpocząć dnia 1 stycznia 2025 roku.

W związku z wprowadzonymi zmianami, które z całą pewnością są już i tak spóźnione, ale niezwykle konieczne, przedstawiciele małych i średnich przedsiębiorstw działających w sektorze handlu detalicznego i hurtowego w naszym kraju, reprezentujący podmioty uczestniczące w obrocie napojami, których opakowania mają zostać objęte systemem kaucyjnym, wyrażają swoje zaniepokojenie dotyczące przedmiotowych zmian. Zarzucają między innymi, że zmiany w obecnym kształcie faworyzują duże i bogate sieci handlowe, którym zdecydowanie łatwiej będzie przystosować się do wprowadzonych przepisów choćby ze względu na posiadanie większego zaplecza powierzchniowego jak również większej liczby personelu obsługującego sklepy tych sieci. Przedsiębiorcy podkreślają, że ustawa w obecnie uchwalonym kształcie nakłada na nich dodatkowe obowiązki związane z obowiązkiem pobierania i zwracania kaucji, fizycznym odbiorem opakowań od użytkowników końcowych, ich logistyką, w tym koniecznością ich przechowywania oraz współpracą z operatorami systemu kaucyjnego zwanymi w ustawie podmiotami reprezentującymi.

Zauważyć należy, że taki stan rzeczy stawia przed przedsiębiorcami nowe wyzwania, tj. konieczność wygospodarowania miejsca w części handlowej sklepu celem prowadzenia zbiórki opakowań objętych systemem kaucyjnym, wygospodarowania powierzchni w części magazynowej sklepu, celem zapewnienia możliwość magazynowania opakowań zebranych od użytkowników końcowych do czasu odbioru ich przez właściwego operatora, konieczności zawarcia umów przyłączenia się do systemu kaucyjnego, jak również obsługi stanowiska zwrotu objętych tym systemem opakowań. Wobec powyższego zrozumiała jest konieczność przygotowania się przedsiębiorców działających w branży handlowej, szczególnie tych prowadzących niewielkie sklepy niezrzeszone w żadnej większej sieci, do spełnienia wymogów nakładanych na nich przez ustawodawcę.

W związku z powyższym, działając w interesie wyrażających swoje zaniepokojenie przedsiębiorców, zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Kim są operatorzy (podmioty reprezentujące) mający ustalić zasady współpracy i podpisać umowy ze sklepami?
2. Jak będzie wyglądała logistyka, w tym przede wszystkim częstotliwość odbioru opakowań oraz odpadów opakowaniowych ze sklepów oraz kto będzie ustalał harmonogram tych odbiorów?
3. W jaki sposób należy przygotować materiał do przekazania, czy ma on być w formie skompresowanej (zgniecionej) czy w formie pierwotnej, czy należy rozdzielać opakowania w formie plastikowych butelek od tych w formie metalowej puszki, czy będzie istniał symbol odróżniający opakowania jednorazowe od wielorazowych?
4. Czy operatorzy będą odbierali wszystkie rodzaje opakowań objętych systemem kaucyjnym, czy dany operator może zastrzec wyłącznie jeden rodzaj opakowań, których odbiorem będzie się zajmował?
5. W jaki sposób ma się odbywać odbiór opakowań po produktach mlecznych, tak by nie naruszać przepisów Państwowej Inspekcji Sanitarnej?
6. Jak będą wyglądały rozliczenia pomiędzy: sklepem a operatorem, operatorami pomiędzy sobą, producentem napojów a operatorem?
7. Jakie dodatkowe obowiązki nałoży ustawa na przedsiębiorców prowadzących sklepy oraz w jaki sposób ma zostać zorganizowany system kaucyjny w podstawowej jednostce obsługującej użytkowników końcowych, jaką jest sklep?
8. Jakie będą minimalne wymagania dotyczące pomieszczeń lub przestrzeni, w których mają być przechowywane zużyte opakowania podlegające zwrotowi w ramach systemu kaucyjnego oraz odpady opakowaniowe również objęte tym systemem?
9. Jakie dodatkowe koszty muszą zostać poniesione przez przedsiębiorców celem przystosowania prowadzonego przez siebie sklepu do obsługi systemu kaucyjnego, w tym w szczególności dotyczące zabezpieczenia odpowiedniej przestrzeni do magazynowania opakowań i odpadów z opakowań, zainstalowania automatów zbierających zużyte opakowania od użytkowników końcowych, dodatkowej pracy wykonywanej w związku z wprowadzeniem systemu kaucyjnego oraz jakiej wysokości będą to koszty?

Z poważaniem

dr Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP