Interpelacja w sprawie egzaminów klasyfikacyjnych dla uczniów edukacji domowej uczestniczących w oficjalnych zagranicznych programach wymiany uczniowskiej

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego zgłoszony został problem dotyczący uczniów edukacji domowej, którzy jednocześnie uczestniczą w certyfikowanych, długoterminowych programach wymiany uczniowskiej za granicą (np. rocznych programach w Stanach Zjednoczonych), w kontekście projektowanych zmian w zasadach przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych, mających wejść w życie od 1 września 2026 r.

Jak wynika z dotychczasowych wyjaśnień resortu, obowiązujące już obecnie przepisy Prawa oświatowego nie przewidują zdalnej formy egzaminu klasyfikacyjnego, a wyjątki od zasady stacjonarności mogą dotyczyć wyłącznie ściśle określonych, indywidualnych przypadków. Projektowana nowelizacja rozporządzenia w sprawie oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów w dużej mierze koduje wprost stanowisko interpretacyjne, które MEN prezentowało już wcześniej – problem dotyczy więc nie tylko przyszłego stanu prawnego, ale i praktyki części szkół, które dotąd dopuszczały formę zdalną.

Zasady programów wymiany z definicji wykluczają czasowy powrót ucznia do kraju w trakcie ich trwania – wyjazd skutkuje automatycznym zakończeniem udziału w programie. Uczeń, który przez cały rok rzetelnie realizuje obowiązek nauki, może więc nie być w stanie przystąpić do stacjonarnego egzaminu z przyczyn całkowicie niezależnych od siebie i od szkoły. Skutkiem jest brak klasyfikacji i promocji do kolejnej klasy, a w przypadku maturzystów – realne ryzyko utraty możliwości ukończenia szkoły średniej mimo nieprzerwanej nauki. Problem dotyczy zwłaszcza uczniów, którzy rozpoczęli udział w edukacji domowej i w programie wymiany jeszcze przed zapowiedzią zmiany przepisów.

Projektowana zmiana ujednolicająca zasady egzaminowania jest co do zasady uzasadniona względami rzetelności i porównywalności. Warto jednak zauważyć, że projekt dopuszcza już wyjątek dla urządzeń monitorujących stan zdrowia ucznia podczas egzaminu - co pokazuje otwartość resortu na wyjątki uzasadnione szczególną sytuacją ucznia. Analogicznej sytuacji uczniów biorących udział w certyfikowanych programach wymiany międzynarodowej projekt jednak nie uwzględnia.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami.

1. Czy w pracach nad zasadami przeprowadzania egzaminów klasyfikacyjnych dla uczniów edukacji domowej uwzględniana jest sytuacja uczniów uczestniczących w oficjalnych, certyfikowanych programach wymiany uczniowskiej, których zasady uniemożliwiają czasowy powrót do kraju w trakcie roku szkolnego?
2. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie odrębnej podstawy do przeprowadzenia egzaminu klasyfikacyjnego w formie zdalnej lub w innej szczególnej formie (np. w placówce dyplomatycznej RP, przed komisją wyznaczoną przez szkołę) dla uczniów znajdujących się w takiej sytuacji, analogicznie do wyjątków przewidzianych już dla przypadków zdrowotnych?
3. Czy przewidziane są rozwiązania przejściowe dla uczniów, którzy rozpoczęli udział w edukacji domowej i w międzynarodowych programach wymiany przed wejściem w życie nowych przepisów, tak aby zmiana zasad w trakcie trwania już rozpoczętego programu nie skutkowała utratą możliwości ukończenia szkoły średniej z przyczyn wyłącznie organizacyjnych?
4. Czy ministerstwo dysponuje danymi o skali zjawiska – liczbie uczniów edukacji domowej uczestniczących jednocześnie w programach wymiany zagranicznej, których może dotyczyć opisany problem?

Z poważaniem

Krzysztof Piątkowski
Poseł na Sejm RP