Interpelacja w sprawie niedostatecznego finansowania Oddziału Alergologicznego Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. św. Rafała w Czerwonej Górze oraz zagrożenia ciągłości leczenia pacjentów

Pani Minister,

zwracam się z interpelacją w związku z niezwykle niepokojącymi informacjami dotyczącymi ograniczenia planowych przyjęć pacjentów na Oddział Alergologiczny Wojewódzkiego Szpitala Specjalistycznego im. św. Rafała w Czerwonej Górze.

Według informacji przekazanych publicznie przez przedstawicieli samorządu województwa świętokrzyskiego przyczyną tej sytuacji jest wyczerpanie środków finansowych przewidzianych przez Narodowy Fundusz Zdrowia na realizację świadczeń alergologicznych. Z przedstawionych informacji wynika, że problem dotyczy między innymi pacjentów cierpiących na ciężką alergię na jad os i pszczół, w tym osób wymagających prowadzenia swoistej immunoterapii alergenowej. Jest to szczególnie alarmujące w okresie letnim, kiedy ekspozycja na użądlenia owadów błonkoskrzydłych jest największa, a konsekwencją przerwania, odroczenia lub niedostępności odpowiedniego leczenia może być poważne zagrożenie zdrowia, a w określonych przypadkach również życia pacjentów. Według publicznego komunikatu dyrekcja szpitala, pomimo wyczerpania środków wynikających z umowy z NFZ, zdecydowała o dalszym przyjmowaniu pacjentów wymagających pilnego leczenia oraz osób poddawanych odczulaniu na jad owadów. Oznacza to jednak, że koszty świadczeń mają być ponoszone z własnych środków szpitala, bez gwarancji ich terminowego i pełnego rozliczenia przez Narodowy Fundusz Zdrowia.

Taka sytuacja jest niedopuszczalna z punktu widzenia bezpieczeństwa zdrowotnego mieszkańców. Publiczny szpital nie może być stawiany przed wyborem pomiędzy odmową lub odroczeniem leczenia pacjenta a dalszym zadłużaniem placówki wskutek wykonywania medycznie uzasadnionych świadczeń, których płatnik publiczny nie uwzględnił w wystarczającej wysokości w umowie.

Zgodnie z art. 68 ust. 1 i 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej każdy ma prawo do ochrony zdrowia, a władze publiczne są obowiązane zapewnić obywatelom, niezależnie od ich sytuacji materialnej, równy dostęp do świadczeń opieki zdrowotnej finansowanej ze środków publicznych.

Prawo pacjenta nie może zostać zredukowane do formalnego istnienia świadczenia w wykazie świadczeń gwarantowanych. Musi oznaczać rzeczywistą możliwość skorzystania z niego w terminie odpowiadającym wskazaniom medycznym. Jeżeli wysokość kontraktu jest systemowo niższa od rzeczywistego, racjonalnie przewidywalnego zapotrzebowania epidemiologicznego, to ograniczenie dostępności nie stanowi zdarzenia nadzwyczajnego, lecz konsekwencję wadliwego planowania i finansowania świadczeń.

Art. 7 ustawy o prawach pacjenta i Rzeczniku Praw Pacjenta stanowi ponadto, że pacjent ma prawo do natychmiastowego udzielenia świadczeń zdrowotnych ze względu na zagrożenie zdrowia lub życia. Rzecznik praw pacjenta jednoznacznie wskazuje, że w takim przypadku pomoc medyczna musi zostać udzielona niezwłocznie.

Nie oznacza to jednak, że ciężar realizacji konstytucyjnego prawa do ochrony zdrowia może zostać przerzucony wyłącznie na świadczeniodawcę. Szpital, który podejmuje decyzję o kontynuowaniu leczenia pomimo wyczerpania wartości umowy, wykonuje obowiązek wobec pacjentów. Nie może być za to finansowo karany ani zmuszany do kredytowania systemu ochrony zdrowia. Szczególne zastrzeżenia budzi fakt, że Narodowy Fundusz Zdrowia zna problem niedofinansowania świadczeń wykonywanych ponad wartość kontraktów. Fundusz publicznie informował zarówno o skali nadwykonań, jak i o konieczności przeznaczania dodatkowych miliardów złotych na ich rozliczenie. Jednocześnie zakres świadczeń limitowanych, których nadwykonania są finansowane w sposób priorytetowy, pozostaje ograniczony.

Nie można zaakceptować sytuacji, w której Narodowy Fundusz Zdrowia określa wartość umowy nieadekwatną do rzeczywistego zapotrzebowania, a następnie konsekwencje tej decyzji ponoszą:

– pacjenci, którym odracza się przyjęcie albo przerywa zaplanowany proces terapeutyczny,
– lekarze, którzy muszą podejmować decyzje w warunkach konfliktu między wskazaniami medycznymi a limitem finansowym,
– dyrekcja szpitala, zmuszona do finansowania świadczeń z własnych środków,
– samorząd województwa, na który pośrednio przenoszone są skutki niedostatecznego finansowania zadań należących do publicznego systemu ubezpieczenia zdrowotnego.

Limit finansowy nie może zastępować oceny stanu klinicznego pacjenta. Nie może również prowadzić do sytuacji, w której dostępność leczenia zależy od tego, w którym miesiącu roku pacjent wymaga przyjęcia i czy wartość kontraktu nie została wcześniej wyczerpana. Jeżeli zapotrzebowanie na świadczenia alergologiczne w województwie świętokrzyskim utrzymuje się na poziomie przekraczającym wartość umowy zawartej ze szpitalem, NFZ powinien dokonać korekty kontraktu. Powtarzalne przekraczanie limitu nie jest bowiem nieprzewidywalnym „nadwykonaniem”, lecz dowodem, że zakontraktowana liczba świadczeń została ustalona poniżej faktycznych potrzeb zdrowotnych mieszkańców.

W związku z powyższym proszę o udzielenie szczegółowej odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jaka była wartość umów zawartych przez Świętokrzyski Oddział Wojewódzki NFZ z Wojewódzkim Szpitalem Specjalistycznym im. św. Rafała w Czerwonej Górze na świadczenia z zakresu alergologii w latach 2022–2026, ze wyszczególnieniem każdego roku, zakresu świadczeń oraz liczby zakontraktowanych jednostek rozliczeniowych?

2. Jaka była rzeczywista wartość świadczeń wykonanych przez oddział alergologiczny w każdym z wymienionych lat oraz jaka część wykonanych świadczeń przekraczała wartość zawartych umów?

3. Czy Narodowy Fundusz Zdrowia zapłacił szpitalowi za wszystkie świadczenia alergologiczne wykonane ponad wartość kontraktów w latach 2022–2025? Jeżeli nie, jaka kwota pozostała nierozliczona?

4. W którym dokładnie dniu 2026 r. doszło do wyczerpania środków przewidzianych w umowie na działalność oddziału alergologicznego i kiedy Świętokrzyski Oddział Wojewódzki NFZ otrzymał od szpitala informację o ryzyku ograniczenia przyjęć?

5. Czy przed wyczerpaniem kontraktu dyrekcja szpitala występowała o zwiększenie jego wartości lub przesunięcie środków? Jakie były daty tych wystąpień i jakie odpowiedzi zostały udzielone przez NFZ?

6. Ilu pacjentów miało zostać objętych ograniczeniem lub przesunięciem terminu przyjęcia, w tym ilu pacjentów było zakwalifikowanych do diagnostyki lub immunoterapii, w tym alergii na jad owadów?

7. Czy wśród pacjentów, których przyjęcia zostały wstrzymane lub zagrożone wstrzymaniem, znajdowały się osoby, u których wcześniejsze reakcje alergiczne miały charakter anafilaksji albo innej ciężkiej reakcji ogólnoustrojowej?

8. Czy Ministerstwo Zdrowia lub NFZ przeprowadziły ocenę ryzyka zdrowotnego związanego z ograniczeniem przyjęć w szczycie sezonu aktywności os i pszczół? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tej oceny.

9. Czy Świętokrzyski Oddział Wojewódzki NFZ wskazał pacjentom inne podmioty, które mogą zapewnić leczenie w terminie odpowiadającym wskazaniom medycznym? Jakie są odległości do tych placówek i rzeczywiste terminy oczekiwania?

10. Czy w województwie świętokrzyskim funkcjonuje inny oddział lub ośrodek posiadający odpowiednią kadrę, zaplecze i kontrakt NFZ umożliwiający przejęcie pacjentów wymagających szpitalnej diagnostyki alergologicznej oraz immunoterapii jadem owadów?

11. Jakie są aktualne kolejki oczekujących do świadczeń alergologicznych w województwie świętokrzyskim, w tym liczba osób oczekujących oraz średni i najdłuższy czas oczekiwania w przypadkach stabilnych i pilnych?

12. Na jakiej podstawie ustalono wartość kontraktu dla oddziału alergologicznego na 2026 r.? Czy uwzględniono wykonanie świadczeń w latach wcześniejszych, liczbę nadwykonań, sezonowość świadczeń oraz rzeczywiste potrzeby zdrowotne mieszkańców województwa?

13. Dlaczego NFZ nie zwiększył kontraktu przed rozpoczęciem sezonu letniego, skoro dane z lat wcześniejszych pozwalały przewidzieć rzeczywisty poziom zapotrzebowania?

14. Czy świadczenia związane z immunoterapią pacjentów uczulonych na jad owadów są traktowane przez NFZ jako świadczenia limitowane? Jeżeli tak, czy Ministerstwo Zdrowia uważa tę klasyfikację za uzasadnioną z punktu widzenia ryzyka ciężkiej anafilaksji?

15. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa wyłączenie świadczeń związanych z leczeniem pacjentów zagrożonych anafilaksją z mechanizmu sztywnych limitów albo wprowadzenie obowiązku pełnego finansowania medycznie uzasadnionych nadwykonań?

16. Czy minister zdrowia zobowiąże prezesa NFZ do niezwłocznego zwiększenia wartości umowy ze szpitalem w Czerwonej Górze, tak aby zapewnić ciągłość przyjęć do końca 2026 r.?

17. W jakim terminie szpital otrzyma zapłatę za świadczenia wykonane ponad wartość kontraktu, w szczególności za leczenie pacjentów wymagających pilnej pomocy oraz immunoterapii alergenowej?

18. Czy Ministerstwo Zdrowia zapewni dodatkowe środki celowe, jeżeli Świętokrzyski Oddział Wojewódzki NFZ nie posiada w swoim planie wystarczających środków na zwiększenie kontraktu?

19. Kto ponosi odpowiedzialność za doprowadzenie do sytuacji, w której już w trakcie sezonu zwiększonego ryzyka użądleń wyczerpało się finansowanie świadczeń dla pacjentów wymagających specjalistycznego leczenia?

20. Jakie konkretne działania, z podaniem terminów i kwot, zostaną podjęte, aby podobna sytuacja nie powtórzyła się w roku 2027?

21. Czy Ministerstwo Zdrowia dokona analizy dostępności oddziałów alergologicznych w całym kraju, aby ustalić, czy problem wyczerpywania kontraktów i ograniczania przyjęć nie ma charakteru systemowego?

Oczekuję nie tylko odpowiedzi na powyższe pytania, ale przede wszystkim wskazania konkretnej decyzji finansowej, która zapewni nieprzerwaną działalność oddziału alergologicznego w szpitalu w Czerwonej Górze. Minister zdrowia oraz Narodowy Fundusz Zdrowia nie mogą oczekiwać, że publiczny szpital będzie bezterminowo finansował z własnych środków świadczenia, które powinny zostać pokryte ze środków publicznego płatnika. Nie można również zaakceptować sytuacji, w której koszty wadliwego planowania finansowego są przerzucane na pacjentów zagrożonych ciężką reakcją anafilaktyczną.

Wnoszę zatem o:

1) natychmiastowe zwiększenie finansowania oddziału alergologicznego w Czerwonej Górze;
2) zagwarantowanie zapłaty za wszystkie medycznie uzasadnione świadczenia wykonane ponad wartość kontraktu;
3) zapewnienie ciągłości diagnostyki i immunoterapii pacjentów uczulonych na jad owadów;
4) przeprowadzenie kontroli działań Świętokrzyskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ;
5) przedstawienie systemowego rozwiązania eliminującego ryzyko powtarzania się podobnych sytuacji.

Ochrona zdrowia i życia pacjentów nie może zależeć od tego, czy administracyjnie określony limit finansowy został wyczerpany w czerwcu, lipcu czy sierpniu. System finansowania powinien odpowiadać rzeczywistym potrzebom zdrowotnym, a nie zmuszać szpitale do wyboru pomiędzy bezpieczeństwem pacjentów a własną wypłacalnością.

Z poważaniem

Poseł Krzysztof Lipiec