Interpelacja w sprawie praktycznego stosowania projektowanych przepisów dotyczących pieczy współdzielonej (projekt ustawy UD349)

Szanowny Panie Ministrze,

z uznaniem przyjmuję działania Ministerstwa Sprawiedliwości zmierzające do uporządkowania przepisów dotyczących wykonywania władzy rodzicielskiej oraz stworzenia rozwiązań sprzyjających większemu zaangażowaniu obojga rodziców w wychowanie dziecka po rozstaniu. Kierunek zmian, którego celem jest zapewnienie dziecku możliwości utrzymywania bliskich relacji z obojgiem rodziców, zasługuje na uwagę.

W związku z procedowanym projektem ustawy o zmianie ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy oraz niektórych innych ustaw (nr wykazu UD349) do mojego biura poselskiego wpływają liczne pytania od rodziców oraz osób zajmujących się prawem rodzinnym, którzy zwracają uwagę, że projekt - mimo szczegółowego uzasadnienia - pozostawia przestrzeń do różnych interpretacji. Dotyczy to przede wszystkim zakresu pojęcia „pieczy współdzielonej”, kryteriów jej stosowania oraz skutków, jakie będzie wywoływało jej orzeczenie.

Z uzasadnienia projektu wynika, że okresy sprawowania pieczy przez rodziców nie muszą być równe czasowo. To właśnie ten zapis rodzi wiele pytań. Nie jest bowiem jednoznaczne, gdzie - w ocenie projektodawcy - przebiega granica pomiędzy opieką naprzemienną, pieczą współdzieloną oraz sytuacją, w której jeden z rodziców pozostaje rodzicem wiodącym, a drugi realizuje kontakty z dzieckiem w ograniczonym zakresie. W przestrzeni publicznej pojawiają się różne interpretacje, które powodują niepewność zarówno wśród rodziców, jak i praktyków prawa rodzinnego.

Rodzice zwracają również uwagę na konieczność zapewnienia odpowiednich gwarancji bezpieczeństwa w sprawach, w których występują zarzuty przemocy domowej. W takich przypadkach szczególnie istotne wydaje się jednoznaczne określenie mechanizmów ochrony dobra dziecka oraz rodzica doświadczającego przemocy.

Mając na uwadze powyższe oraz dążąc do lepszego zrozumienia intencji projektodawcy, a także mając na względzie liczne pytania kierowane do mojego biura poselskiego przez rodziców i osoby zajmujące się prawem rodzinnym, zwracam się z uprzejmą prośbą o doprecyzowanie następujących kwestii:

1. Czy ministerstwo mogłoby doprecyzować, jak należy rozumieć projektowany przepis wskazujący, że okresy sprawowania pieczy współdzielonej nie muszą być równe czasowo? Czy intencją projektodawcy jest objęcie tym rozwiązaniem wyłącznie sytuacji zbliżonych do opieki naprzemiennej, czy również modeli, w których jeden z rodziców sprawuje opiekę w większym wymiarze, a drugi uczestniczy w niej w zakresie odpowiednim do okoliczności danej sprawy?

2. Czy intencją projektodawcy jest, aby przy stosowaniu projektowanych przepisów uwzględniany był rzeczywisty zakres sprawowanej pieczy oraz ponoszonych kosztów utrzymania dziecka, czy też projekt pozostawia tę ocenę sądom w ramach indywidualnego rozpoznania konkretnej sprawy?

3. Czy ministerstwo mogłoby wskazać, w jaki sposób – zgodnie z założeniami projektu – będą uwzględniane kwestie bezpieczeństwa dziecka oraz rodzica w sprawach, w których pojawiają się zarzuty przemocy domowej lub utrzymuje się wysoki konflikt pomiędzy rodzicami, w szczególności na etapie postępowania zabezpieczającego?

4. Czy ministerstwo mogłoby doprecyzować, jak – w świetle projektowanych przepisów – należy oceniać sytuacje, w których po rozstaniu jedno z rodziców przez dłuższy czas faktycznie samodzielnie sprawuje opiekę nad dzieckiem, podczas gdy drugi rodzic nie uczestniczy w wykonywaniu obowiązków rodzicielskich, a postępowanie sądowe pozostaje jeszcze w toku? Czy intencją projektodawcy jest pozostawienie oceny takich przypadków sądowi z uwzględnieniem dobra dziecka oraz rzeczywistego przebiegu wykonywania pieczy?

Mam nadzieję, że odpowiedź na powyższe pytania pozwoli rozwiać pojawiające się wątpliwości oraz ułatwi właściwe zrozumienie intencji projektodawcy. Wprowadzenie zmian w tak istotnym obszarze prawa rodzinnego powinno zapewniać nie tylko realizację dobra dziecka, ale również możliwie największą przejrzystość przepisów i pewność ich stosowania przez sądy oraz organy administracji.

Z wyrazami szacunku

Danuta Jazłowiecka
Poseł na Sejm