Interpelacja w sprawie planowanych zmian w Kodeksie rodzinnym i opiekuńczym oraz wprowadzenia pieczy równoważnej

Szanowny Panie Ministrze,

Ministerstwo Sprawiedliwości przedstawiło założenia zmian w prawie rodzinnym, zgodnie z którymi piecza równoważna ma stać się rozwiązaniem preferowanym w przypadku braku przesłanek świadczących o występowaniu przemocy. Kierunek ten ma na celu zwiększenie udziału obojga rodziców w wychowaniu dziecka po rozstaniu.

Jednocześnie w praktyce postępowań rodzinnych obecnie powszechnym problemem jest wykorzystywanie zarzutów przemocy domowej oraz wszczynanie procedury „Niebieskiej Karty” jako elementu konfliktu pomiędzy rodzicami. Pojawiają się obawy, że samo zgłoszenie takich zarzutów, niezależnie od ich późniejszej weryfikacji, może prowadzić do odsunięcia jednego z rodziców od dziecka i uniemożliwić zastosowanie pieczy równoważnej.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. W jaki sposób ministerstwo zamierza zapobiec sytuacjom, w których bezpodstawne lub niepotwierdzone zarzuty przemocy wobec jednego z rodziców będą wykorzystywane wyłącznie w celu uniemożliwienia zastosowania pieczy równoważnej?
2. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie do projektowanych przepisów sankcji wobec rodzica, który bezpodstawnie oskarża drugiego rodzica o przemoc, molestowanie seksualne lub podejmuje inne działania mające na celu jego bezpodstawne odizolowanie od dziecka? Jeżeli tak, to:
• jakie sankcje są planowane,
• czy będą one miały charakter obligatoryjny,
• czy sąd będzie zobowiązany do ich zastosowania w przypadku prawomocnego umorzenia postępowania karnego dotyczącego zarzutu molestowania seksualnego, stosowania przemocy wobec dzieci lub drugiego rodzica – w szczególności z uwagi stwierdzenia, że czynu nie popełniono, lub na brak znamion czynu zabronionego, brak danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia?
  Jeżeli nie, to czy pomówienie może być podstawą do odizolowania rodzica od dziecka?
3. Ministerstwo proponuje wprowadzenie alimentów natychmiastowych, przy czym wniosek ma być składany elektronicznie i rozpoznawany w terminie 7 dni. Czy ministerstwo planuje również wprowadzenie 7-dniowego terminu rozpoznania zażalenia na postanowienie wydane w tym trybie? Jeżeli nie, z jakich przyczyn odstąpiono od zapewnienia równie szybkiej kontroli instancyjnej?
4. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie analogicznego mechanizmu natychmiastowego zabezpieczenia kontaktów z dzieckiem polegającego na możliwości złożenia wniosku elektronicznie oraz jego rozpoznania w terminie 7 dni? Jeżeli nie, proszę o przedstawienie przyczyn takiej decyzji.
5. Czy projektowane przepisy o pieczy równoważnej przewidują określenie minimalnego zakresu kontaktów lub czasu sprawowania opieki przez każdego z rodziców (np. 30–50% czasu), który obowiązywałby do czasu prawomocnego zakończenia postępowania? Jeżeli nie, proszę o wskazanie powodów rezygnacji z takiego rozwiązania.
6. Czy ministerstwo planuje wprowadzenie mechanizmu natychmiastowego zabezpieczenia miejsca zamieszkania dziecka po rozstaniu rodziców, rozpoznawanego w terminie 7 dni, tak aby jednostronna zmiana miejsca pobytu dziecka przez jednego z rodziców – zwłaszcza na znaczną odległość – nie uniemożliwiała realizacji pieczy równoważnej oraz utrzymywania regularnych kontaktów z drugim rodzicem?

Jeżeli ministerstwo nie planuje:

• wprowadzenia natychmiastowego zabezpieczenia kontaktów z dzieckiem w terminie analogicznym do alimentów natychmiastowych,
• wprowadzenia skutecznych mechanizmów przeciwdziałających instrumentalnemu wykorzystywaniu pomówień dotyczących przemocy i molestowania seksualnego w sporach rodzinnych,
• wprowadzenia rozwiązań zapewniających zabezpieczenie miejsca zamieszkania dziecka na czas trwania postępowania,

to w jaki sposób projektowane przepisy mają doprowadzić do rzeczywistego zwiększenia liczby orzeczeń ustanawiających pieczę równoważną?

Obowiązujące przepisy ustawy Kodeks rodzinny i opiekuńczy już obecnie umożliwiają sądom orzekanie pieczy naprzemiennej (równoważnej), zwłaszcza w sytuacji współpracy rodziców. Proszę zatem o wyjaśnienie, jakie konkretne bariery obecnego stanu prawnego zostaną usunięte przez projektowaną nowelizację oraz jakie rozwiązania mają zagwarantować skuteczną realizację deklarowanego celu, jakim jest zwiększenie udziału obojga rodziców w wychowaniu dziecka po rozstaniu.