Interpelacja w sprawie podjęcia działań związanych z nadmiernymi cenami pelletu drzewnego w Polsce

Szanowni Państwo Ministrowie,

do mojego biura poselskiego zwracają się obywatele, wskazując na poważny problem wysokich cen pelletu drzewnego oraz ograniczonej dostępności tego paliwa. Problem ten dotyczy w szczególności gospodarstw domowych, które – często korzystając z programów publicznego wsparcia – poniosły znaczne koszty wymiany dotychczasowych źródeł ciepła i zainstalowały kotły przystosowane do spalania pelletu.

Z informacji przekazanych przez obywateli wynika, że cena certyfikowanego pelletu drzewnego wynosi obecnie najczęściej od około 2000 zł do 2500 zł za tonę, a w okresach wzmożonego popytu bywa jeszcze wyższa. Przy przeciętnym rocznym zużyciu wynoszącym kilka ton paliwa oznacza to wydatek sięgający wielu tysięcy złotych w jednym sezonie grzewczym. Wysokie ceny pelletu stają się zatem poważnym obciążeniem dla budżetów rodzinnych, w szczególności osób starszych, rodzin wielodzietnych oraz mieszkańców terenów wiejskich i podmiejskich, którzy nie mają możliwości przyłączenia budynku do sieci ciepłowniczej lub gazowej.

Problem ma istotne znaczenie społeczne, ponieważ przez wiele lat państwo zachęcało obywateli do wymiany nieefektywnych źródeł ogrzewania na kotły na biomasę, przedstawiane jako rozwiązanie nowoczesne i przyjazne środowisku. Zakup oraz montaż takich urządzeń były dofinansowywane między innymi w ramach programu „Czyste Powietrze“. Według danych programu w okresie od 19 września 2018 r. do 31 maja 2026 r. kotły na biomasę stanowiły 29,1% wszystkich źródeł ciepła wskazanych we wnioskach o dofinansowanie. Łącznie we wnioskach wykazano ponad 906 tys. źródeł ciepła.

Z oficjalnej odpowiedzi Ministerstwa Klimatu i Środowiska, opracowanej we współpracy z Ministerstwem Energii, wynika ponadto, że w Polsce funkcjonuje ponad 400 tys. kotłów na pellet, a ich liczba nadal rośnie. Oznacza to, że trudności z dostępnością i ceną pelletu dotyczą potencjalnie bardzo dużej grupy gospodarstw domowych.

W przywołanej odpowiedzi rząd przyznał, że na przełomie 2025 r. i 2026 r. występowały okresowe trudności z dostępnością pelletu dla gospodarstw indywidualnych. Jako główne przyczyny wskazano długofalowy wzrost popytu na biomasę w elektroenergetyce, ciepłownictwie i ogrzewnictwie indywidualnym, ograniczoną podaż surowca, problemy techniczne oraz niewystarczająco rozwiniętą logistykę tego paliwa.

Szczególnie istotne są przedstawione przez resort dane dotyczące wykorzystania pelletu i brykietów drzewnych w energetyce zawodowej oraz ciepłownictwie systemowym. Zużycie tych paliw zwiększyło się z 2,83 PJ w 2024 r. do 5,01 PJ w 2025 r., a więc o około 77%. Ministerstwo samo wskazało, że rosnący popyt sektora energetycznego bezpośrednio konkuruje z rynkiem ogrzewnictwa indywidualnego i może prowadzić do dalszego wzrostu cen pelletu dla gospodarstw domowych. Problem ten został określony jako strukturalny i narastający od lat.

Wprawdzie Ministerstwo Energii zwróciło się do prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów o zbadanie, czy producenci lub dystrybutorzy pelletu nie ograniczają sztucznie jego podaży, a UOKiK nie potwierdził występowania niedozwolonych praktyk, jednak brak potwierdzenia zmowy cenowej nie oznacza, że obecna sytuacja rynku nie wymaga interwencji państwa. Wysokie ceny mogą bowiem wynikać z ograniczeń podażowych, nadmiernego popytu ze strony energetyki zawodowej, niedostatecznej konkurencji lokalnej, kosztów pośrednictwa, problemów logistycznych lub braku odpowiedniej polityki surowcowej.

Szczególnie niezrozumiałe jest pominięcie gospodarstw domowych ogrzewających budynki indywidualnymi kotłami na pellet w systemie bonu ciepłowniczego. Obowiązujące przepisy ograniczają to świadczenie do gospodarstw korzystających z ciepła dostarczanego przez przedsiębiorstwo energetyczne za pośrednictwem systemu ciepłowniczego. Osoby wykorzystujące indywidualne źródła ciepła, w tym kotły na paliwo stałe, nie są objęte tym mechanizmem.

Bon ciepłowniczy za 2026 r. może wynosić 1000 zł, 2000 zł albo 3500 zł, zależnie od ceny ciepła systemowego. Stosowane są przy tym kryteria dochodowe oraz zasada „złotówka za złotówkę“. Tymczasem gospodarstwa ogrzewające się pelletem, pomimo gwałtownego wzrostu kosztów paliwa oraz mimo wcześniejszego korzystania z państwowych programów wspierających zakup kotłów na biomasę, nie mogą otrzymać analogicznego świadczenia.

Prowadzi to do nierównego rozłożenia pomocy publicznej między gospodarstwami ponoszącymi wysokie koszty ogrzewania. Odbiorca ciepła systemowego może, po spełnieniu określonych warunków, otrzymać świadczenie osłonowe, podczas gdy właściciel domu ogrzewanego pelletem pozostaje bez analogicznego wsparcia, nawet jeżeli cena kupowanego przez niego paliwa wzrosła w sposób nagły i znaczący.

Państwo nie powinno najpierw zachęcać obywateli do zakupu konkretnego rodzaju urządzenia grzewczego, dofinansowywać jego instalacji, a następnie pozostawiać jego użytkowników bez ochrony przed skutkami zaburzeń na rynku paliwa niezbędnego do eksploatacji tego urządzenia. Takie działanie podważa zaufanie obywateli do programów publicznych i stabilności prowadzonej polityki energetycznej.

Zasadne jest zatem pilne rozważenie rozszerzenia systemu wsparcia ustanowionego ustawą o bonie ciepłowniczym także na gospodarstwa domowe wykorzystujące pellet jako podstawowe źródło ogrzewania. Jeżeli obecna konstrukcja bonu, oparta na cenie ciepła wyrażonej w złotych za gigadżul, nie pozwala na bezpośrednie włączenie nabywców pelletu, należy rozważyć utworzenie odrębnego świadczenia, przykładowo bonu na zakup pelletu lub dodatku do pelletu.

Świadczenie takie mogłoby być uzależnione od kryterium dochodowego, zgłoszenia źródła ciepła do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków, wykazania, że kocioł na pellet stanowi główne źródło ogrzewania budynku oraz przedstawienia faktury lub innego dowodu zakupu paliwa. Należałoby również rozważyć zastosowanie zasady „złotówka za złotówkę“, limitu ilości pelletu objętego wsparciem oraz mechanizmów zapobiegających wykorzystywaniu pomocy publicznej do dalszego podnoszenia cen przez sprzedawców.

W związku z powyższym zwracam się o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Energii lub Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzą stały monitoring cen detalicznych i hurtowych pelletu drzewnego na rynku krajowym?
2. Jeżeli taki monitoring jest prowadzony, jakie były średnie ceny jednej tony certyfikowanego pelletu drzewnego w poszczególnych miesiącach lat: 2024, 2025 i 2026? Proszę o przedstawienie danych w podziale na województwa, o ile resorty nimi dysponują.
3. Jakie są, według analiz przeprowadzonych przez ministerstwa, główne przyczyny wzrostu cen pelletu w latach 2025–2026?
4. Jaki wpływ na ceny i dostępność pelletu mają w szczególności:
   a) wzrost zapotrzebowania energetyki zawodowej i ciepłownictwa systemowego na biomasę,
   b) dostępność trocin, zrębków i wiórów,
   c) sytuacja ekonomiczna krajowych tartaków i zakładów przemysłu drzewnego,
   d) koszty energii, transportu i opakowań,
   e) wielkość importu oraz eksportu pelletu,
   f) marże producentów, pośredników i sprzedawców detalicznych?
5. Jaka była wielkość krajowej produkcji, importu, eksportu i zużycia pelletu drzewnego w latach 2023–2026?
6. Jaką część krajowego zużycia pelletu i brykietów drzewnych wykorzystywały w poszczególnych latach gospodarstwa domowe, a jaką energetyka zawodowa i ciepłownictwo systemowe?
7. Czy potwierdzony przez ministerstwa wzrost zużycia pelletu i brykietów drzewnych w energetyce zawodowej i ciepłownictwie systemowym o około 77% w 2025 r. był wcześniej prognozowany?
8. Czy przed zwiększeniem wykorzystania pelletu przez energetykę zawodową analizowano wpływ tego działania na ceny i dostępność paliwa dla gospodarstw domowych?
9. Jakie działania zamierza podjąć rząd, aby ograniczyć konkurencję między energetyką zawodową a gospodarstwami domowymi o te same, ograniczone zasoby trocin, wiórów, zrębków oraz gotowego pelletu?
10. Czy rząd rozważa wprowadzenie rozwiązań ograniczających lub stopniowo zmniejszających wykorzystanie wysokiej jakości pelletu drzewnego przez energetykę zawodową, tak aby paliwo to pozostawało dostępne przede wszystkim dla indywidualnych kotłów grzewczych, które nie mogą być zasilane innym rodzajem biomasy?
11. Kiedy dokładnie Ministerstwo Energii zwróciło się do prezesa UOKiK o zbadanie sytuacji na rynku pelletu i jaki był szczegółowy zakres tego wystąpienia?
12. Jakie podmioty, dane oraz okresy zostały objęte analizą UOKiK, na podstawie której nie potwierdzono występowania niedozwolonych praktyk?
13. Czy analiza UOKiK obejmowała wyłącznie możliwość zawarcia zmowy cenowej, czy również:
    a) sztuczne ograniczanie podaży,
    b) porozumienia wertykalne dotyczące cen,
    c) narzucanie cen odsprzedaży,
    d) podział rynku,
    e) wykorzystywanie przewagi kontraktowej,
    f) przypadki lokalnego ograniczenia konkurencji?
14. Czy ministerstwa przeprowadziły analizę wysokości marż stosowanych przez producentów, importerów, hurtowników, dystrybutorów i sprzedawców detalicznych pelletu? Jeżeli tak, jakie są jej wyniki?
15. Czy są planowane kontrole prawidłowości oznakowania, jakości, masy oraz wartości opałowej pelletu sprzedawanego gospodarstwom domowym?
16. Jakie konkretne działania zostaną podjęte przed rozpoczęciem oraz w trakcie sezonu grzewczego 2026/2027 w celu zwiększenia dostępności pelletu i ograniczenia ryzyka dalszego wzrostu jego cen?
17. Czy rząd planuje ustanowienie mechanizmu wczesnego ostrzegania przed niedoborami pelletu, opartego na danych dotyczących produkcji, zapasów, importu, eksportu oraz bieżącego zapotrzebowania?
18. Czy jest rozważane utworzenie publicznie dostępnej porównywarki cen pelletu, zawierającej informacje o:
    a) cenie za tonę,
    b) kosztach transportu,
    c) klasie i certyfikacie produktu,
    d) wartości opałowej,
    e) zawartości popiołu i wilgotności,
    f) kraju pochodzenia?
19. Jakie działania są podejmowane w celu zwiększenia krajowej podaży trocin, zrębków, wiórów i innych produktów ubocznych przemysłu drzewnego wykorzystywanych do produkcji pelletu?
20. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska oraz Państwowe Gospodarstwo Leśne Lasy Państwowe przeprowadziły analizę wpływu polityki pozyskiwania i sprzedaży drewna na sytuację krajowego przemysłu drzewnego oraz producentów pelletu?
21. Czy jest rozważane wsparcie inwestycji zwiększających krajowe zdolności produkcyjne i magazynowe producentów pelletu, zwłaszcza małych oraz średnich przedsiębiorstw?
22. Czy rząd rozważa zwiększenie importu pelletu lub surowców do jego produkcji? Jeżeli tak, z jakich państw i przy zastosowaniu jakich mechanizmów kontroli jakości, legalności pochodzenia drewna oraz zgodności z wymaganiami środowiskowymi?
23. Na jakim etapie znajdują się prace nad szerszym dopuszczeniem do stosowania agropelletu oraz innych paliw produkowanych z biomasy rolniczej?
24. Czy jest planowane opracowanie jednolitych norm jakościowych dla agropelletu oraz przeprowadzenie badań dotyczących emisji, bezpieczeństwa i możliwości stosowania tego paliwa w kotłach użytkowanych przez gospodarstwa domowe?
25. Ile kotłów na pellet lub innych kotłów na biomasę zostało dofinansowanych ze środków publicznych w latach 2018–2026, w tym w ramach programu „Czyste Powietrze“?
26. Jaka była łączna wartość środków publicznych przeznaczonych na zakup oraz montaż kotłów na pellet i innych kotłów na biomasę?
27. Czy przed dalszym finansowaniem kotłów na pellet rząd zamierza okresowo analizować dostępność paliwa, krajowe zdolności produkcyjne oraz prognozowane koszty eksploatacji takich urządzeń?
28. Czy rząd planuje nowelizację ustawy z dnia 12 września 2025 r. o bonie ciepłowniczym w celu objęcia mechanizmem wsparcia również gospodarstw domowych ogrzewających budynki indywidualnymi kotłami na pellet?
29. Czy Ministerstwo Energii przeprowadziło analizę prawną, organizacyjną i finansową możliwości rozszerzenia bonu ciepłowniczego na gospodarstwa wykorzystujące pellet? Jeżeli tak, jakie są wyniki tej analizy?
30. Z jakich powodów gospodarstwa domowe ogrzewające się pelletem nie zostały objęte bonem ciepłowniczym, pomimo że:
    a) ponoszą bezpośrednie skutki wzrostu cen paliwa,
    b) nierzadko korzystały z publicznych dotacji na zakup kotłów,
    c) wybrały takie źródło ogrzewania zgodnie z kierunkiem polityki środowiskowej państwa?
31. Czy rząd rozważa przyjęcie rozwiązania, zgodnie z którym bon ciepłowniczy obejmowałby nie tylko odbiorców ciepła systemowego, ale również gospodarstwa korzystające z indywidualnych źródeł ciepła, w tym kotłów na pellet?
32. Jeżeli konstrukcja obecnego bonu ciepłowniczego uniemożliwia objęcie nim użytkowników kotłów na pellet, czy rząd planuje ustanowienie odrębnego świadczenia pieniężnego, przykładowo „bonu na pellet“, „dodatku do pelletu“ albo innego dodatku osłonowego?
33. Czy takie wsparcie mogłoby zostać uruchomione jeszcze w odniesieniu do sezonu grzewczego 2026/2027?
34. Czy ewentualnym wsparciem mogłyby zostać objęte również wydatki na zakup pelletu poniesione przed wejściem w życie nowych przepisów, pod warunkiem przedstawienia faktury lub innego dokumentu potwierdzającego zakup?
35. Czy rząd rozważa zastosowanie wobec gospodarstw ogrzewających się pelletem takich samych kryteriów dochodowych, jakie obowiązują obecnie przy bonie ciepłowniczym?
36. Czy w ramach nowego świadczenia mogłaby zostać zastosowana zasada „złotówka za złotówkę“, umożliwiająca otrzymanie częściowej pomocy także gospodarstwom nieznacznie przekraczającym kryterium dochodowe?
37. Czy uprawnienie do świadczenia mogłoby być uzależnione od:
    a) zgłoszenia kotła na pellet do Centralnej Ewidencji Emisyjności Budynków,
    b) wykazania, że kocioł stanowi główne źródło ogrzewania,
    c) przedstawienia faktury lub rachunku za zakup paliwa,
    d) zakupu pelletu spełniającego określone wymagania jakościowe,
    e) braku możliwości skorzystania z bonu ciepłowniczego jako odbiorca ciepła systemowego?
38. Czy wysokość wsparcia dla gospodarstw ogrzewających się pelletem mogłaby odpowiadać wysokości bonu ciepłowniczego obowiązującego w 2026 r., a więc wynosić – zależnie od sytuacji gospodarstwa i poziomu cen paliwa – do 1000 zł, 2000 zł albo 3500 zł?
39. Czy wysokość świadczenia byłaby ustalana na podstawie:
    a) średniej ceny rynkowej jednej tony pelletu,
    b) wzrostu ceny w stosunku do okresu referencyjnego,
    c) rzeczywiście poniesionych i udokumentowanych wydatków,
    d) powierzchni ogrzewanego budynku,
    e) liczby osób w gospodarstwie domowym?
40. Czy jest planowane określenie maksymalnej liczby ton pelletu, których zakup mógłby zostać objęty dopłatą?
41. Ile gospodarstw domowych mogłoby zostać objętych rozszerzonym bonem ciepłowniczym lub odrębnym dodatkiem do pelletu?
42. Jaki byłby szacowany koszt objęcia gospodarstw domowych ogrzewających się pelletem:
    a) świadczeniem w wysokości 1000 zł,
    b) świadczeniem w wysokości 2000 zł,
    c) świadczeniem w wysokości 3500 zł?
43. Czy zabezpieczono lub planuje się zabezpieczyć środki finansowe na uruchomienie takiego mechanizmu w 2026 r. lub 2027 r.?
44. Jakie rozwiązania zostaną zastosowane, aby wprowadzenie dopłat nie doprowadziło do dalszego, nieuzasadnionego zwiększenia cen pelletu przez producentów i sprzedawców?
45. Czy warunkiem uczestnictwa sprzedawcy w systemie dopłat mogłoby być publikowanie cen, przestrzeganie wymogów jakościowych oraz poddanie się kontroli Inspekcji Handlowej lub innych właściwych organów?
46. Czy rząd rozważa inne formy wsparcia gospodarstw ogrzewających się pelletem, w szczególności:
    a) obniżenie stawki podatku VAT na pellet przeznaczony do ogrzewania gospodarstw domowych,
    b) ulgę podatkową z tytułu udokumentowanych wydatków na zakup pelletu,
    c) dopłaty realizowane przez gminy,
    d) niskooprocentowane pożyczki lub dotacje na zmianę źródła ogrzewania w przypadku trwałej nieopłacalności kotła na pellet?
47. Czy Ministerstwo Finansów zostało poproszone o przeprowadzenie analizy skutków budżetowych oraz zgodności z prawem Unii Europejskiej ewentualnego obniżenia podatku VAT na pellet?
48. Czy rząd opracuje długofalową strategię rozwoju rynku biomasy opałowej, obejmującą:
    a) prognozy zapotrzebowania gospodarstw domowych, energetyki i ciepłownictwa,
    b) krajowe zdolności produkcyjne,
    c) dostępność surowca,
    d) zasady importu i eksportu,
    e) standardy jakości paliwa,
    f) ochronę konsumentów,
    g) mechanizmy reagowania na niedobory i gwałtowne wzrosty cen?
49. Jeżeli rząd nie zamierza rozszerzyć bonu ciepłowniczego ani ustanowić odrębnego świadczenia dla gospodarstw ogrzewających się pelletem, jakie są szczegółowe przyczyny takiego stanowiska i jakie inne działania osłonowe zostaną zaproponowane tym gospodarstwom?

Obywatele, którzy zgodnie z kierunkiem polityki państwa zainwestowali własne środki w kotły na pellet, mają prawo oczekiwać spójnej i przewidywalnej polityki publicznej. Transformacja energetyczna nie może prowadzić do przerzucenia na gospodarstwa domowe nieograniczonego ryzyka cenowego ani do pozostawienia ich bez dostępu do paliwa niezbędnego do ogrzania budynku.

Konieczne jest połączenie działań ograniczających strukturalne przyczyny wzrostu cen z rozwiązaniami osłonowymi dla gospodarstw znajdujących się w najtrudniejszej sytuacji ekonomicznej. Rozszerzenie systemu bonu ciepłowniczego albo wprowadzenie odrębnego bonu na zakup pelletu mogłoby stanowić realną odpowiedź państwa na skutki zaburzeń na rynku tego paliwa.

Z poważaniem

Grzegorz Płaczek
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej