Interpelacja w sprawie pozornej cyfryzacji procedury wydawania dowodów osobistych oraz konieczności dwukrotnej wizyty obywatela w urzędzie

Szanowny Panie Ministrze,

obywatele mogą obecnie złożyć wniosek o wydanie dowodu osobistego przez Internet lub za pośrednictwem aplikacji mObywatel. Rozwiązanie to przedstawiane jest jako cyfrowa usługa publiczna, która powinna ułatwiać załatwienie sprawy i ograniczać konieczność osobistych wizyt w urzędzie. W praktyce elektroniczne złożenie wniosku nie oznacza jednak, że sprawę można załatwić zdalnie. Po wysłaniu wniosku obywatel musi udać się do urzędu w celu uzupełnienia wymaganych danych, w tym złożenia odcisków palców i wzoru podpisu. Następnie konieczna jest kolejna osobista wizyta, tym razem w celu odebrania gotowego dokumentu.

Oznacza to, że skorzystanie z elektronicznej procedury nie eliminuje konieczności dwukrotnego pojawienia się w urzędzie. Obywatel musi jednocześnie posiadać odpowiedni środek identyfikacji elektronicznej oraz spełnić dodatkowe wymagania związane z komunikacją elektroniczną z administracją.

Zrozumiała jest konieczność zapewnienia bezpieczeństwa dokumentów tożsamości oraz pobrania wymaganych danych biometrycznych. Trudno jednak uznać za rzeczywiście cyfrową usługę, która mimo elektronicznego złożenia wniosku nadal wymaga dwóch osobistych wizyt. Powstaje zatem pytanie, czy obecna procedura stanowi realne ułatwienie dla obywatela, czy jedynie przenosi na niego część czynności administracyjnych bez ograniczenia liczby wizyt w urzędzie.

W państwie konsekwentnie rozwijającym usługi cyfrowe procedura ta powinna zostać ponownie przeanalizowana. Należy rozważyć rozwiązania pozwalające ograniczyć ją do jednej obowiązkowej wizyty, przy zachowaniu odpowiedniego poziomu bezpieczeństwa dokumentu i potwierdzenia tożsamości wnioskodawcy.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jaki jest praktyczny cel elektronicznego składania wniosku o wydanie dowodu osobistego, skoro obywatel nadal musi dwukrotnie pojawić się osobiście w urzędzie?
2. Jak ministerstwo ocenia funkcjonowanie tej usługi oraz jej rzeczywistą przydatność z punktu widzenia obywatela?
3. Jakie problemy i uwagi dotyczące elektronicznej procedury wydawania dowodów osobistych są najczęściej zgłaszane przez obywateli oraz urzędy gmin?
4. Czy ministerstwo analizowało możliwość ograniczenia całej procedury do jednej obowiązkowej wizyty w urzędzie?
5. Czy rozważane jest umożliwienie bezpiecznego dostarczenia gotowego dowodu przesyłką rejestrowaną, za pośrednictwem uprawnionego pracownika albo przy wykorzystaniu innej formy osobistego potwierdzenia tożsamości?
6. Jakie względy prawne lub związane z bezpieczeństwem uniemożliwiają obecnie dostarczenie gotowego dokumentu obywatelowi poza urzędem?
7. Dlaczego gotowego dokumentu nie można odebrać w innym urzędzie niż urząd wybrany podczas składania wniosku?
8. Czy rozważane jest umożliwienie odbioru dowodu osobistego w konsulacie przez obywatela, który po złożeniu wniosku wyjechał za granicę?
9. Czy pobranie odcisków palców i wzoru podpisu mogłoby odbywać się również w mobilnych punktach obsługi albo innych uprawnionych placówkach publicznych?
10. Czy ministerstwo analizowało obciążenia ponoszone przez obywateli w związku z koniecznością dwukrotnego dojazdu do urzędu, oczekiwania na obsługę oraz zwalniania się z pracy?
11. Czy zbadano, czy elektroniczne złożenie wniosku przynosi obywatelowi rzeczywistą oszczędność czasu w porównaniu z rozpoczęciem procedury bezpośrednio w urzędzie?
12. Czy konieczność korzystania z dodatkowych narzędzi komunikacji elektronicznej nie komplikuje procedury, która miała być prostym i powszechnie dostępnym ułatwieniem?
13. Czy ministerstwo planuje zmiany prawne, organizacyjne lub techniczne, które pozwolą ograniczyć liczbę osobistych wizyt w urzędzie?
14. Jeżeli takie zmiany są planowane, jaki jest przewidywany termin ich przygotowania i wdrożenia?
15. Jeżeli ministerstwo nie planuje uproszczenia procedury, proszę o wyjaśnienie, z jakich powodów elektroniczne złożenie wniosku nadal będzie wymagało dwóch osobistych wizyt obywatela w urzędzie.

Nie kwestionując potrzeby zapewnienia bezpieczeństwa dokumentów tożsamości i prawidłowego pobierania danych biometrycznych, oczekuję ponownej analizy procedury oraz przedstawienia rozwiązań, które uczynią elektroniczny wniosek rzeczywistym ułatwieniem dla obywatela, a nie wyłącznie cyfrowym wstępem do tradycyjnej obsługi urzędowej.

Z wyrazami szacunku

Wiesław Krajewski