Interpelacja w sprawie zbiegu prawa do świadczeń wdowy po żołnierzu zmarłym podczas pełnienia służby, która przechodzi na emeryturę

Szanowna Pani Ministro,

na mój dyżur poselski przybyła wdowa, której mąż jako żołnierz zawodowy zmarł podczas pełnienia służby. Wymieniona przedstawiła mi wątpliwości prawne wynikające z przepisów ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (poz. 658), dalej: ustawa. Celem ustawy jest określenie zasad i trybu przyznawania oraz wypłaty świadczenia pieniężnego przysługującego członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia, a także wskazanie organów właściwych w tym zakresie.

W myśl art. 3 ust. 1 ustawy za członków rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych uprawnionych do świadczenia pieniężnego po zmarłym uważa się: małżonka, dzieci i rodziców funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych.

Rodzicom funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych prawo do świadczenia pieniężnego przysługuje po uzyskaniu przez nich prawa do emerytury lub renty, lub uposażenia w stanie spoczynku, lub uposażenia rodzinnego przewidzianych w odrębnych przepisach albo po ukończeniu w przypadku kobiet 60 lat, a przypadku mężczyzn 65 lat. Świadczenie pieniężne przysługuje rodzicom również w przypadku, gdy stali się całkowicie niezdolni do pracy oraz niezdolni do samodzielnej egzystencji przed osiągnięciem wieku określonego w zdaniu pierwszym.

Zgodnie z art. 4 ustawy świadczenie pieniężne przysługuje w wysokości:

1) 100% przeciętnego uposażenia odpowiednio funkcjonariusza lub żołnierza zawodowego – w przypadku małżonka albo każdego dziecka, które nie posiada obojga rodziców (sierota zupełna);

2) 50% przeciętnego uposażenia odpowiednio funkcjonariusza lub żołnierza zawodowego – w przypadku każdego innego, niż wymienione w pkt 1, dziecka funkcjonariusza lub żołnierza zawodowego oraz każdego rodzica funkcjonariusza lub żołnierza zawodowego.

Wątpliwość prawna dotyczy zróżnicowania uprawnień wdowy (która przechodzi na emeryturę lub rozpoczyna pobieranie renty) oraz rodziców zmarłego (którzy pobierają emeryturę) - w przypadku zbiegu dla wymienionych prawa do świadczenia pieniężnego po zmarłym z prawem do emerytury lub renty. Zagadnienia te zostały uregulowane w art. 6 ww. ustawy, zgodnie z którym:

„Art. 6. 1. W razie zbiegu prawa do świadczenia pieniężnego z prawem do emerytury lub renty, lub uposażenia w stanie spoczynku, lub uposażenia rodzinnego przewidzianych w odrębnych przepisach wypłaca się świadczenie wyższe albo wybrane przez osobę uprawnioną, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Wybór świadczenia pieniężnego nie pozbawia osoby uprawnionej innych świadczeń i uprawnień przysługujących emerytom i rencistom przewidzianych w odrębnych przepisach.

2. W razie zbiegu prawa do świadczenia pieniężnego przysługującego rodzicom z prawem do emerytury lub renty, lub uposażenia w stanie spoczynku, lub uposażenia rodzinnego przewidzianych w odrębnych przepisach, z wyłączeniem renty rodzinnej lub uposażenia rodzinnego po tym samym zmarłym, co świadczenie pieniężne, wypłaca się świadczenie pieniężne oraz odpowiednio emeryturę lub rentę, lub uposażenie w stanie spoczynku, lub uposażenie rodzinne.”.

Komentując cytowany przepis, należy wskazać, że wdowa, która przechodzi na emeryturę lub rentę, musi wybrać jedno świadczenie według własnego wyboru, tj. emeryturę lub rentę albo świadczenie pieniężne po zmarłym, a gdy takiego wyboru nie dokona, wówczas wypłaca się jej wyższe świadczenie. Z kolei w przypadku rodziców zmarłego z mocy prawa przysługują im dwa świadczenia (o czym świadczy użyty w przepisie zwrot „wypłaca się”), tj. świadczenie pieniężne oraz emerytura lub renta.

Wymieniona wskazała, że do czasu przejścia na emeryturę pobierała zarówno wynagrodzenie za pracę, jak i świadczenie pieniężne, z kolei jej przejście na emeryturę z racji osiągniętego wieku i stażu pracy pozbawi ją jednego ze świadczeń, co spowoduje obniżenie poziomu jej życia.

W związku z powyższym uprzejmie proszę Panią Ministrę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytanie:

Czy Pani Ministra przewiduje opracowanie nowelizacji ustawy z dnia 8 lutego 2023 r. o świadczeniu pieniężnym przysługującym członkom rodziny funkcjonariuszy lub żołnierzy zawodowych, których śmierć nastąpiła w związku ze służbą albo podjęciem poza służbą czynności ratowania życia lub zdrowia ludzkiego albo mienia (poz. 658), w ten sposób, aby zrównać uprawnienia wdowy po zmarłym żołnierzu, która przechodzi na emeryturę lub rentę, z uprawnieniami przysługującymi rodzicom zmarłego pobierającym emeryturę lub rentę, w ten sposób, aby wdowa podobnie jak rodzice pobierała zarówno świadczenie pieniężne oraz emeryturę lub rentę?

Proszę o udzielenie odpowiedzi na powyższe pytanie w możliwie najkrótszym terminie, zgodnie z zasadami dotyczącymi interpelacji i zapytań poselskich.

Z wyrazami szacunku

Krzysztof Habura