Interpelacja w sprawie organu właściwego do sprawowania nadzoru nad legalnością prac sejmiku województwa oraz jego komisji (ad vocem interpelacji 17750)

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się z interpelacją dotyczącą zakresu nadzoru państwa nad działalnością sejmiku województwa oraz jego komisji.

Przedmiotem niniejszej interpelacji jest potrzeba jednoznacznego ustalenia, który organ administracji publicznej jest właściwy do oceny legalności działań komisji sejmiku województwa oraz skutków prawnych stwierdzonych nieprawidłowości w ich funkcjonowaniu.

W odpowiedzi na interpelację nr 17750 Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wskazało, że nie pełni funkcji organu nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego, nie posiada kompetencji do oceny konkretnych stanów faktycznych występujących w samorządzie oraz nie jest właściwe do dokonywania oceny działań podejmowanych przez wojewodów w indywidualnych sprawach.

Jednocześnie z art. 171 ust. 2 Konstytucji RP wynika, że organami nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego są prezes Rady Ministrów i wojewodowie, a w zakresie spraw finansowych – regionalne izby obrachunkowe. Ponadto ustawa o wojewodzie i administracji rządowej w województwie stanowi, że wojewoda jest organem nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego pod względem legalności.

W praktyce pojawia się jednak wątpliwość, czy nadzór ten obejmuje wyłącznie uchwały i akty organów województwa, czy również legalność działania komisji sejmiku województwa, w tym prawidłowość ich składu osobowego oraz skutki prawne czynności podejmowanych przez te komisje.

Powstaje zatem istotny problem ustrojowy polegający na ustaleniu, który organ państwa jest właściwy do reagowania w sytuacji stwierdzenia nieprawidłowości w funkcjonowaniu komisji sejmiku województwa.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Który organ państwa jest właściwy do dokonywania oceny legalności działalności komisji sejmiku województwa?
2. Czy wojewoda, jako konstytucyjny organ nadzoru nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego, posiada kompetencję do oceny zgodności z prawem funkcjonowania komisji sejmiku województwa, w tym prawidłowości ich składu osobowego?
3. Jeżeli wojewoda nie posiada takich kompetencji, to który konkretnie organ administracji publicznej lub organ wymiaru sprawiedliwości jest właściwy do dokonania takiej oceny?
4. Czy komisje sejmiku województwa stanowią element działalności samorządu województwa podlegający nadzorowi z punktu widzenia legalności, o którym mowa w art. 171 Konstytucji RP?
5. Czy istnieją przewidziane prawem środki nadzorcze lub kontrolne pozwalające na usunięcie skutków nieprawidłowego funkcjonowania komisji sejmiku województwa?
6. Czy obywatel, radny lub poseł posiada możliwość uruchomienia określonej procedury prawnej prowadzącej do oceny legalności działania komisji sejmiku województwa? Jeżeli tak, to jaka jest podstawa prawna takiej procedury?
7. Czy zdaniem Pana Ministra obecne przepisy w sposób jednoznaczny wskazują organ odpowiedzialny za ocenę legalności prac komisji sejmiku województwa?
8. Jeżeli odpowiedź na pytanie 7 jest negatywna, to czy Pan Minister dostrzega potrzebę doprecyzowania przepisów w tym zakresie w celu zapewnienia obywatelom skutecznej ochrony prawnej oraz przejrzystości systemu nadzoru nad samorządem województwa?

Dotychczasowa korespondencja prowadzona z organami administracji publicznej wskazuje na rozbieżność pomiędzy konstytucyjną zasadą nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego a praktyką stosowania prawa. Organy administracji publicznej wskazują bowiem brak kompetencji do oceny niektórych działań komisji sejmiku województwa, nie wskazując jednocześnie organu właściwego do przeprowadzenia takiej oceny.

Prowadzi to do powstania uzasadnionej wątpliwości, czy obowiązujące przepisy zapewniają skuteczny mechanizm kontroli legalności działania komisji sejmiku województwa oraz czy istnieje organ publiczny zobowiązany do reagowania w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w ich funkcjonowaniu.

Z poważaniem

Jerzy Materna
Poseł na Sejm RP