Interpelacja w sprawie funkcjonowania systemu opieki nad dziećmi w wieku do lat 3

Szanowna Pani Minister,

kieruję do Pani interpelację w sprawie funkcjonowania systemu opieki nad dziećmi w wieku do lat 3, oceny skutków programu „Aktywny Maluch” oraz stanowiska Izby Gospodarczej Branży Wczesnodziecięcej dotyczącego projektu ustawy UD181. Do mojego biura wpłynęło stanowisko Izby Gospodarczej Branży Wczesnodziecięcej z dnia 13 lipca 2026 r. dotyczące projektu ustawy o zmianie ustawy o opiece nad dziećmi w wieku do lat 3 oraz niektórych innych ustaw (UD181).

Izba wnosi o wycofanie projektu z dalszych prac legislacyjnych oraz powołanie zespołu roboczego, który miałby przygotować kompleksową reformę systemu opieki nad dziećmi do lat 3. W uzasadnieniu podnosi m.in. argumenty dotyczące liczby miejsc opieki, skutków programów publicznych, kosztów funkcjonowania placówek, standardów jakości, obciążeń administracyjnych oraz relacji między placówkami publicznymi i niepublicznymi.

W szczególności izba wskazuje, że od 15 grudnia 2022 r. zlikwidowano 41 930 miejsc opieki, przy jednoczesnym utworzeniu prawie 80 tys. nowych miejsc. Podnosi również zarzut braku kompleksowej ewaluacji wcześniejszych reform oraz wskazuje na ryzyko zwiększania obciążeń administracyjnych i kosztów funkcjonowania placówek.

W związku z powyższym zwracam się o przedstawienie stanowiska ministerstwa oraz odpowiedzi na poniższe pytania:

I. Ocena funkcjonowania systemu

1. Jak ministerstwo ocenia obecny stan systemu opieki nad dziećmi do lat 3?
2. Jak zmieniała się w latach 2022–2026:
   • liczba miejsc opieki,
   • liczba funkcjonujących placówek,
   • liczba placówek publicznych i niepublicznych,
   • liczba miejsc faktycznie wykorzystywanych przez rodziców?
3. Jakie jest saldo netto utworzonych i zlikwidowanych miejsc opieki w tym okresie?
4. Czy ministerstwo posiada analizę przyczyn likwidacji miejsc opieki? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie głównych przyczyn z podziałem na rodzaj placówki i formę własności.
5. Czy ministerstwo prowadzi analizę trwałości miejsc utworzonych w ramach programów publicznych?

II. Program „Aktywny Maluch”

1. Jakie są aktualne cele, mierniki i wskaźniki realizacji programu „Aktywny Maluch”?
2. Ile miejsc w ramach programu:
   • utworzono,
   • uruchomiono,
   • faktycznie funkcjonuje,
   • zostało zlikwidowanych?
3. Jaki jest obecny stopień realizacji celów programu?
4. Jaki jest łączny poziom środków publicznych przeznaczonych na program oraz jaka część tych środków została już wykorzystana?
5. Jaka część dofinansowanych miejsc powstała w placówkach:

• prowadzonych przez gminy,
• prowadzonych przez podmioty niepubliczne,
• prowadzonych przez inne podmioty?

1. Czy ministerstwo analizuje trwałość utworzonych miejsc po zakończeniu okresu finansowania?
2. Czy ministerstwo posiada dane dotyczące kosztu utworzenia i utrzymania jednego miejsca opieki?

III. Ewaluacja wcześniejszych reform

1. Czy ministerstwo przeprowadziło kompleksową ocenę skutków zmian wprowadzonych w latach 2022–2026?
2. Jeżeli tak, jakie były najważniejsze wnioski tej oceny?
3. Jeżeli nie, czy ministerstwo planuje przeprowadzenie takiej ewaluacji?
4. Czy przed przygotowaniem projektu UD181 analizowano wpływ wcześniejszych zmian na:

• dostępność miejsc,
• koszty funkcjonowania placówek,
• budżety jednostek samorządu terytorialnego,
• sytuację podmiotów niepublicznych,
• sytuację rodziców,
• jakość opieki?

IV. Standardy jakości i koszty ich wdrażania

1. Izba wskazuje na wydatkowanie ponad 100 mln zł środków publicznych na działania związane z wdrażaniem standardów jakości.

Proszę o przedstawienie:

• dokładnej kwoty,
• źródeł finansowania,
• programów, których dotyczyły wydatki,
• celów tych wydatków,
• sposobu kontroli i rozliczenia środków.

1. Czy ministerstwo dokonało oceny, czy wdrażanie standardów jakości doprowadziło do mierzalnej poprawy jakości opieki?
2. Jakie mierniki są stosowane do oceny jakości opieki nad dziećmi do lat 3?
3. Czy ministerstwo posiada dane wskazujące, które elementy standardów przyniosły największy efekt dla bezpieczeństwa, zdrowia i rozwoju dzieci?

V. Obciążenia administracyjne

1. Czy ministerstwo posiada analizę kosztów i czasu realizacji obowiązków administracyjnych nakładanych na podmioty prowadzące placówki?
2. Czy przed przygotowaniem projektu UD181 przeprowadzono analizę wpływu nowych obowiązków na:

• placówki publiczne,
• placówki niepubliczne,
• jednostki samorządu terytorialnego?

1. Czy ministerstwo planuje ograniczenie obowiązków, które nie mają bezpośredniego wpływu na bezpieczeństwo i jakość opieki nad dziećmi?

VI. Relacja między placówkami publicznymi i niepublicznymi

1. Czy polityka ministerstwa zakłada równy rozwój placówek publicznych i niepublicznych?
2. Czy ministerstwo posiada analizę udziału placówek niepublicznych w zapewnianiu miejsc opieki?
3. Czy w ocenie ministerstwa istnieją obszary, w których obecny system finansowania lub regulacji różnicuje placówki publiczne i niepubliczne?
4. Jeżeli tak, z czego wynikają te różnice i jaki jest ich cel?
5. Czy ministerstwo analizuje wpływ projektowanych zmian na konkurencję i dostępność miejsc opieki?

VII. Projekt UD181

1. Jakie są najważniejsze cele projektu UD181?
2. Jakie problemy systemowe projekt ma rozwiązać?
3. Czy projekt jest elementem szerszej, długofalowej reformy systemu opieki nad dziećmi do lat 3?
4. Czy ministerstwo planuje przygotowanie kompleksowej strategii rozwoju systemu opieki nad dziećmi do lat 3?
5. Jakie są najważniejsze cele ministerstwa w perspektywie najbliższych 3–5 lat w zakresie:

• liczby miejsc,
• dostępności terytorialnej,
• jakości opieki,
• kosztów dla rodziców,
• stabilności finansowej placówek,
• sytuacji kadrowej?

VIII. Odniesienie do stanowiska Izby Gospodarczej Branży Wczesnodziecięcej

1. Czy ministerstwo zgadza się z twierdzeniem, że system opieki nad dziećmi do lat 3 wymaga kompleksowej, a nie wyłącznie punktowej reformy?
2. Które z zarzutów przedstawionych przez izbę ministerstwo uznaje za zasadne lub wymagające dalszej analizy?
3. Czy ministerstwo planuje opublikowanie kompleksowego raportu podsumowującego funkcjonowanie systemu opieki nad dziećmi do lat 3 oraz efekty dotychczasowych programów publicznych?

Z poważaniem

Paweł Papke
Poseł na Sejm RP