Interpelacja w sprawie kryzysu finansowania działów aktywizacyjnych urzędów pracy z Funduszu Pracy

Gniezno, 14 lipca 2026 r.

Szanowna Pani Ministro,

z opublikowanego przez Związek Powiatów Polskich w czerwcu 2026 roku raportu analitycznego pn. „Możliwości finansowania form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy przez powiatowe urzędy pracy w 2026 r." wynika, że w 2026 roku samorządy powiatowe stanęły w obliczu kryzysu, nie spotykanego wcześniej w historii Funduszu Pracy.

Fundusz Pracy jest zasilany przez pracodawców i osiągnie w 2026 roku rekordowy poziom wpływów ze składek: 11,1 miliarda złotych. Mimo to środki przeznaczone na finansowanie form pomocy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy zostały w tym samym roku ograniczone do 2,15 miliarda złotych - co stanowi zaledwie 19% wpływów ze składek. Cztery lata wcześniej wskaźnik ten wynosił ponad 65% i wynosił 3,6 mld zł. Po odjęciu środków zarezerwowanych dla ministra oraz przeznaczonych na projekty unijne (EFS+), bezpośrednia dyspozycja powiatów wynosi w 2026 roku 656 milionów złotych - o 67% mniej niż rok wcześniej, gdy było to niemal 2 miliardy złotych.

W praktyce oznacza to, że mediana miesięcznej kwoty przypadającej na jedną osobę bezrobotną wynosi w 2026 roku 61,00 złotych. Ponad trzy czwarte samorządów dysponuje kwotą poniżej 100 złotych miesięcznie na jednego bezrobotnego - przy kosztach np. szkolenia zawodowego sięgających nawet 27 593 zł, trzymiesięcznego stażu - ponad 8 562 zł, a miesięcznej refundacji w ramach prac interwencyjnych - do 4 806 zł. W województwach łódzkim i opolskim powiaty otrzymały 0,00 złotych na finansowanie form pomocy poza projektami EFS+. W województwach świętokrzyskim i warmińsko-mazurskim - należących do regionów o najwyższym bezrobociu w kraju - środki w dyspozycji urzędów pracy skurczyły się o odpowiednio 91% i 85%.

Na koniec 2025 roku liczba zarejestrowanych bezrobotnych w Polsce wyniosła blisko 888 tysięcy osób, a stopa bezrobocia wzrosła do 5,7%. Wzrost odnotowano w ponad 95% powiatów. Urzędy pracy - pozbawione środków - obsługują więcej klientów niż rok temu, dysponując ułamkiem poprzednich zasobów.

W związku z wejściem w życie od 1 czerwca 2025 roku ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która rozszerzyła krąg odbiorców usług urzędów pracy - o osoby bierne zawodowo, poszukujące pracy oraz rolników z ponad 2 hektarami przeliczeniowymi bez stałych dochodów doszły nowe zadania dla urzędów pracy. Wzrost zadań nie został jednak skompensowany wzrostem finansowania.

XXXIII Zgromadzenie Ogólne Związku Powiatów Polskich, obradujące 17 czerwca 2026 roku Karpaczu, przyjęło formalne stanowisko wzywające do:

1. Wprowadzenia do ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia przepisu gwarantującego, że na finansowanie form pomocy dla bezrobotnych przeznaczane będzie corocznie co najmniej 35% przychodów Funduszu Pracy ze składek z roku poprzedniego.

2. Niezwłocznego zwiększenia środków w planie finansowym Funduszu Pracy już w 2026 roku, bez czekania na zmiany legislacyjne.

3. Wprowadzenia zasady przyznawania dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej w kwotach netto (bez VAT), co wyeliminuje poważne problemy prawne i finansowe po stronie powiatów.

Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedzi na pytania:

1. Czy rząd przewiduje w bieżącym roku zwiększenie środków z Funduszu Pracy na organizowanie aktywnych form walki z bezrobociem w powiatach?
2. Jakie środki z Funduszu Pracy trafiły na zadania bieżące i aktywizacyjne do powiatowych urzędów pracy do 30.06.2026 roku?
3. Jakie programy są realizowane przez PUP-y w 2026 roku ze środków unijnych?
4. Jak pani odniesie się do przedstawionych przez XXXIII Zgromadzenie Ogólne Związku Powiatów Polskich postulatów?

Z wyrazami szacunku

Poseł Tadeusz Tomaszewski