Interpelacja w sprawie realizacji programu "Aktywny Rodzic" oraz skuteczności świadczenia "Aktywni rodzice w pracy" (tzw. babciowe)

Szanowna Pani Minister,

program „Aktywny Rodzic”, którego najbardziej rozpoznawalnym elementem jest świadczenie określane jako „babciowe”, miał stanowić odpowiedź na problemy młodych rodzin związane z godzeniem aktywności zawodowej z wychowaniem dzieci. Rząd wielokrotnie przedstawiał ten program jako przełomowe rozwiązanie wspierające rodziców i zwiększające aktywność zawodową.

Po kilkunastu miesiącach funkcjonowania programu pojawiają się jednak liczne wątpliwości dotyczące jego rzeczywistej skuteczności, kosztów dla budżetu państwa oraz wpływu na sytuację demograficzną i rynek pracy. Coraz częściej wskazuje się również, że program stał się przede wszystkim kosztownym transferem socjalnym, który nie rozwiązuje podstawowych problemów polskich rodzin, takich jak ograniczona dostępność miejsc w żłobkach, wysokie koszty życia czy pogarszająca się sytuacja demograficzna.

W mediach regularnie pojawiają się publikacje zachęcające rodziców do jak najszybszego składania wniosków o świadczenie, podkreślające możliwość uzyskania nawet 1500 zł miesięcznie, a w przypadku dzieci z niepełnosprawnościami – 1900 zł. Jednocześnie rząd nie przedstawia kompleksowej oceny efektów programu ani informacji, czy ogromne środki publiczne rzeczywiście przyczyniają się do realizacji zakładanych celów.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ilu rodziców złożyło dotychczas wnioski o poszczególne świadczenia w ramach programu „Aktywny Rodzic”, z podziałem na województwa?

2. Ilu beneficjentów pobiera obecnie świadczenie „Aktywni rodzice w pracy” (tzw. babciowe), ilu korzysta ze świadczenia „Aktywnie w żłobku”, a ilu ze świadczenia „Aktywnie w domu”?

3. Jaki jest całkowity koszt realizacji programu od momentu jego uruchomienia oraz jakie wydatki zaplanowano na lata 2026-2028?

4. Ilu rodzicom odmówiono przyznania świadczenia oraz jakie były najczęstsze przyczyny wydania decyzji odmownych?

5. Czy ministerstwo przeprowadziło analizę wpływu programu na poziom aktywności zawodowej rodziców małych dzieci? Jeśli tak, jakie są jej wyniki?

6. Czy przeprowadzono analizę wpływu programu na wskaźniki dzietności oraz decyzje prokreacyjne polskich rodzin? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników.

7. Jaką część środków przeznaczonych na program stanowią koszty administracyjne ponoszone przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych?

8. Ilu rodziców utraciło prawo do świadczenia wskutek niespełnienia warunków ustawowych lub stwierdzenia nieprawidłowości?

9. Ile kontroli dotyczących prawidłowości pobierania świadczeń przeprowadzono od początku funkcjonowania programu oraz jaka była wartość stwierdzonych nienależnie pobranych świadczeń?

10. Czy ministerstwo planuje zmiany w zasadach funkcjonowania programu, w tym zaostrzenie kryteriów przyznawania świadczeń lub wprowadzenie mechanizmów lepszej kontroli wydatkowania środków publicznych?

11. Czy ministerstwo posiada dane wskazujące, ilu rodziców zrezygnowało z miejsca w publicznym żłobku na rzecz pobierania świadczenia „Aktywni rodzice w pracy”?

12. W jaki sposób ministerstwo ocenia efektywność programu w relacji do jego kosztów budżetowych oraz jakie mierniki sukcesu przyjęto przy jego wdrażaniu?

13. Czy ministerstwo rozważa przesunięcie części środków przeznaczanych na świadczenia pieniężne na rozwój infrastruktury opieki nad dziećmi, w szczególności tworzenie nowych miejsc w żłobkach i klubach dziecięcych?

W opinii wielu rodzin oraz ekspertów polityka rodzinna państwa nie może ograniczać się wyłącznie do tworzenia kolejnych świadczeń pieniężnych. Polskie rodziny oczekują przede wszystkim stabilnych warunków życia, niskiej inflacji, bezpieczeństwa ekonomicznego oraz realnego dostępu do usług publicznych. Tymczasem obecny rząd zdaje się koncentrować na kosztownych transferach finansowych, nie przedstawiając przekonujących dowodów na ich długofalową skuteczność.