Interpelacja w sprawie usprawnienia procesu doręczania korespondencji sądowej

Szanowny Panie Ministrze!

Do biura poselskiego zwróciła się obywatelka, która przedstawiła uwagi dotyczące funkcjonowania wybranych przepisów proceduralnych w polskim wymiarze sprawiedliwości. Podnoszone przez nią kwestie dotyczą relacji między formalizmem procesowym a możliwością pełnej realizacji praw uczestników postępowań sądowych, zwłaszcza osób występujących bez profesjonalnego pełnomocnika.

Z przekazanych informacji wynika, że w ocenie części opinii publicznej instytucja przywrócenia terminu procesowego (art. 168 § 1 K.p.c.) bywa w praktyce orzeczniczej interpretowana w sposób wykluczający okoliczności życiowe, które nie mają charakteru skrajnego. Sygnalizowany problem dotyczy również rygorystycznego traktowania uchybień formalnych przy uzupełnianiu braków pism procesowych (np. sprzeciwów od nakazów zapłaty), co zdaniem wnioskodawczyni może prowadzić do odrzucania środków zaskarżenia z przyczyn czysto technicznych.

Drugim obszarem podniesionym w korespondencji obywatelskiej jest funkcjonowanie instytucji doręczenia zastępczego, tzw. fikcji doręczenia (art. 139 § 1 K.p.c.). Wnioskodawczyni wskazuje na sytuacje, w których uczestnicy postępowań dowiadują się o wyrokach lub nakazach zapłaty dopiero na etapie postępowania egzekucyjnego, twierdząc jednocześnie, że nie otrzymali fizycznego zawiadomienia (awizo) w swojej skrzynce pocztowej. Z perspektywy zgłaszającej, obecny kształt przepisów stawia stronę w trudnej sytuacji dowodowej, wymagając od niej wykazania okoliczności negatywnej – tj. faktu, że zawiadomienie nie zostało pozostawione przez doręczyciela.

Mając na uwadze powyższe zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości dysponuje badaniami lub statystykami dotyczącymi struktury wniosków o przywrócenie terminu procesowego, w szczególności w odniesieniu do odsetka wniosków uwzględnianych i oddalanych wobec stron działających samodzielnie?
2. Jak resort ocenia obecną praktykę stosowania kryterium „braku winy“ przy przywracaniu terminów procesowych w kontekście równowagi między sprawnością postępowania a ochroną praw uczestników procesu?
3. Czy do Ministerstwa Sprawiedliwości wpływają skargi lub sygnały dotyczące nieprawidłowości w zakresie doręczania korespondencji sądowej przez operatorów pocztowych, a jeśli tak, jaki jest ich charakter i skala?
4. Czy w ocenie Ministerstwa Sprawiedliwości obecny model fikcji doręczenia, oparty na tradycyjnych zawiadomieniach papierowych, jest wystarczający w dobie rozwoju technologicznego, czy też rozważane są rozwiązania wspomagające (np. obowiązkowe powiadomienia elektroniczne lub SMS równoległe do awiza papierowego)?
5. Czy Ministerstwo Sprawiedliwości planuje podjęcie rozmów lub współpracy z Ministerstwem Aktywów Państwowych w celu wypracowania dodatkowych metod weryfikacji skuteczności pozostawiania zawiadomień o przesyłkach sądowych przez doręczycieli?

Z wyrazami szacunku

Małgorzata Pępek
Poseł na Sejm RP