Interpelacja w sprawie podjęcia pilnych prac legislacyjnych zmierzających do ostatecznego uregulowania kwestii roszczeń do nieruchomości

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana w związku z problemem roszczeń dotyczących nieruchomości, które pełnią istotne funkcje społeczne, mieszkaniowe lub publiczne, a których stan prawny pozostaje przedmiotem sporów wynikających z przemian własnościowych po 1989 roku.

W ostatnich latach opinia publiczna wielokrotnie była świadkiem sytuacji, w których wieloletni mieszkańcy, użytkownicy lub instytucje publiczne stawali wobec zagrożenia utraty praw do zajmowanych nieruchomości. Najgłośniejszym przykładem była dzika reprywatyzacja w Warszawie, a w ostatnim czasie sprawa Spółdzielni Mieszkaniowej „Koło”, gdzie lokatorzy zostali uwikłani w wieloletnie spory własnościowe wynikające z przedwojennych roszczeń.

Podobne zagrożenia pojawiają się również poza Warszawą. Przykładem jest Rodzinny Ogród Działkowy „Elana” w Toruniu. Ogród funkcjonuje od lat 60. XX wieku i od dziesięcioleci stanowi miejsce rekreacji oraz integracji społecznej dla setek rodzin. W następstwie postępowań dotyczących majątku dawnych Zakładów Włókien Sztucznych „Elana” oraz wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 27 maja 2025 r. pojawiło się realne ryzyko przejęcia części terenów ogrodu przez podmiot prywatny – spółkę Boryszew, która przejęła fabrykę „Elana”, a następnie poszerzyła zakres swoich roszczeń o tereny Rodzinnych Ogrodów Działkowych „Elana”.

Po kilkudziesięciu latach od powstania osiedli mieszkaniowych, ogrodów działkowych czy obiektów użyteczności publicznej możliwe jest ciągle podważanie istniejącego stanu prawnego. Trudno ocenić ten stan rzeczy pozytywnie.

W związku z powyższym, na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie działania podjęło lub zamierza podjąć Ministerstwo Sprawiedliwości w celu kompleksowego rozwiązania problemu roszczeń dotyczących nieruchomości wynikających zarówno z procesów nacjonalizacyjnych po II wojnie światowej, jak i procesów prywatyzacyjnych po 1989 roku?
2. Na jakim etapie znajdują się ewentualne analizy, konsultacje lub prace koncepcyjne dotyczące ustawowego ograniczenia możliwości dochodzenia roszczeń do nieruchomości po upływie wieloletnich okresów od zdarzeń stanowiących ich podstawę?
3. Jakie rozwiązania legislacyjne ministerstwo uważa za możliwe do zastosowania w celu ochrony lokatorów, działkowców oraz innych użytkowników nieruchomości pełniących od wielu lat funkcje społeczne?
4. Czy ministerstwo planuje przedstawić propozycje zmian prawnych dotyczących problemu roszczeń majątkowych?

Proszę o odpowiedź w terminie określonym ustawą.