Interpelacja w sprawie drastycznego zmniejszenia kwot dla PUP na aktywne formy przeciwdziałania bezrobociu

Szanowna Pani Minister,

napływają do mnie głosy zaniepokojonych samorządów powiatowych, które są odpowiedzialne za działania na lokalnym rynku pracy, aktywizację osób bezrobotnych i poszukujących pracy. Prawdziwy szok wywołała w kręgach samorządów powiatowych informacja o drastycznym zmniejszeniu środków finansowych przeznaczonych na działania PUP. Fundusz Pracy jest zasilany przez pracodawców i osiągnie w bieżącym roku rekordowy poziom wpływów ze składek: 11,1 miliarda złotych. Mimo to środki przeznaczone na finansowanie form pomocy świadczonej przez powiatowe urzędy pracy dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy zostały w roku 2026 ograniczone do 2,15 miliarda złotych - co stanowi zaledwie 19,35% wpływów ze składek. To drastyczne zmniejszenie w porównaniu z latami poprzednimi. W 2022 roku wskaźnik ten wynosił 65,63%, w 2023 - 42,08%, w 2024 - 38,78%, w 2025 - 35,46%. Po odjęciu środków zarezerwowanych dla ministra oraz przeznaczonych na projekty unijne (EFS+), bezpośrednio do dyspozycji powiatów przekazano kwotę 656 milionów złotych - to o 67% mniej niż rok wcześniej, gdy było to niemal 2 miliardy złotych.

Jednocześnie zmiana przepisów spowodowała, że po pomoc do PUP zgłasza się więcej osób. Od 1 czerwca 2025 roku obowiązuje nowelizacja ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia, która rozszerzyła krąg odbiorców usług urzędów pracy o osoby bierne zawodowo, poszukujące pracy oraz rolników z ponad 2 hektarami przeliczeniowymi bez stałych dochodów.

Mediana miesięcznej kwoty przypadającej na jedną osobę bezrobotną wynosi w 2026 roku 61 złotych. Ponad trzy czwarte samorządów dysponuje kwotą poniżej 100 złotych miesięcznie na jednego bezrobotnego - przy kosztach np. szkolenia zawodowego sięgających nawet 27 593 zł, trzymiesięcznego stażu - ponad 8 562 zł, a miesięcznej refundacji w ramach prac interwencyjnych - do 4 806 zł. Jak w takich realiach finansowania powiaty mają wypełniać swoje zadania?

W powiatach położonych w województwie małopolskim kwoty przekazane powiatowym urzędom pracy w stosunku do roku poprzedniego wynoszą:

- powiat nowotarski - 30,36%,
- powiat tatrzański - 30,63%,
- powiat nowosądecki - 19,93%,
- powiat limanowski - 18,43%,
- powiat gorlicki - 24,47%.

Średnia dla Małopolski to 23,89% ubiegłorocznych kwot.

Żadnym pocieszeniem dla samorządów powiatowych w Małopolsce nie jest fakt, że w województwach łódzkim i opolskim powiaty nie otrzymały żadnych środków na finansowanie aktywnych form przeciwdziałania bezrobociu.

Samorządy powiatowe w kierowanych do posłów wystąpieniach domagają się:

1) wprowadzenia do ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia przepisu gwarantującego, że na finansowanie form pomocy dla bezrobotnych przeznaczane będzie corocznie co najmniej 35% przychodów Funduszu Pracy ze składek z roku poprzedniego,

2) niezwłocznego zwiększenia środków w planie finansowym Funduszu Pracy już w 2026 roku, bez czekania na zmiany legislacyjne,

3) wprowadzenia zasady przyznawania dofinansowania na podjęcie działalności gospodarczej w kwotach netto (bez VAT), co wyeliminuje poważne problemy prawne i finansowe po stronie powiatów.

Wobec przedstawionych wyżej okoliczności, zgodnie z art. 192 Regulaminu Sejmu RP oraz ustawą o wykonywaniu mandatu posła i senatora, proszę o odpowiedź na poniższe pytania:

1. Jaki jest powód tak drastycznego zmniejszenia środków przekazywanych powiatom na sfinansowanie działań PUP na aktywne formy zwalczania bezrobocia?
2. Czy propozycja tych zmian została poddana konsultacjom z zainteresowanymi? Jeśli tak, proszę o udostępnienie raportu z konsultacji.
3. Czy przeprowadzono ocenę skutków tej drastycznej zmiany, w jaki sposób odbije się na lokalnych rynkach pracy w poszczególnych powiatach?
4. Według jakiego algorytmu dokonywano zmniejszenia kwot przekazywanych powiatom?
5. Jak rząd koalicji kreującej się na rzecznika i gorącego zwolennika samorządów lokalnych i samorządności jako takiej mógł w tak brutalny sposób potraktować samorządy powiatów?
6. Czy rząd dokona korekty i zwiększenia w roku 2026 kwot przekazywanych powiatom na aktywne formy zwalczania bezrobocia?