Interpelacja w sprawie doniesień o nieuregulowanych przez podmioty ukraińskie należnościach wobec Orlen SA za dostawy paliw i innych produktów naftowych oraz wpływu tych rozliczeń na bilans handlowy Polski z Ukrainą

Szanowny Panie Ministrze,

w przestrzeni publicznej pojawiają się niezwykle niepokojące wypowiedzi parlamentarzystów dotyczące braku regulowania przez stronę ukraińską należności za paliwa, gaz płynny, oleje, smary oraz inne produkty naftowe dostarczane przez Orlen SA i spółki należące do Grupy Orlen.

Poseł Marek Jakubiak publicznie stwierdził, że zgodnie z posiadanymi przez niego informacjami należności za dostawy węglowodorów (miliardy litrów paliw, smarów, olejów i LPG) nie są opłacane.

Są to zarzuty wyjątkowo poważne. Orlen SA jest spółką o strategicznym znaczeniu dla bezpieczeństwa energetycznego i gospodarczego Rzeczypospolitej Polskiej. Udzielanie zagranicznym kontrahentom niekontrolowanego, bezterminowego lub niewystarczająco zabezpieczonego kredytu kupieckiego mogłoby oznaczać narażenie spółki oraz jej akcjonariuszy na wielomiliardowe straty. Mogłoby również wpływać na ceny paliw płacone przez polskich obywateli i przedsiębiorców, zdolności inwestycyjne koncernu, bezpieczeństwo dostaw oraz wysokość dywidendy należnej Skarbowi Państwa.

Sprawa wymaga wyjaśnienia również w kontekście gwałtownego wzrostu polskiego eksportu na Ukrainę oraz rosnącej nadwyżki Polski w dwustronnym handlu towarowym. Według danych Głównego Urzędu Statystycznego wymiana handlowa Polski z Ukrainą przedstawiała się następująco:

Rok	Eksport z Polski do Ukrainy	Import z Ukrainy do Polski	Obroty ogółem	Saldo Polski
2021	6,270 mld euro	4,246 mld euro	10,516 mld euro	+2,024 mld euro
2022	9,711 mld euro	5,994 mld euro	15,705 mld euro	+3,717 mld euro
2023	11,338 mld euro	4,423 mld euro	15,761 mld euro	+6,915 mld euro
2024	13,123 mld euro	4,755 mld euro	17,878 mld euro	+8,368 mld euro

W latach 2021–2024 wartość polskiego eksportu na Ukrainę wzrosła z 6,27 mld euro do 13,12 mld euro, a więc o około 109%. Jednocześnie dodatnie saldo Polski wzrosło z około 2,02 mld euro w 2021 r. do około 8,37 mld euro w 2024 r., czyli ponad czterokrotnie. Według informacji administracji rządowej szczególnie istotny wpływ na wzrost eksportu miały dostawy paliw i produktów ropopochodnych, uzbrojenia, pojazdów oraz produktów chemicznych. Polska utrzymywała przy tym pozycję najważniejszego unijnego dostawcy paliw na Ukrainę.

W 2025 r. wartość polskiego eksportu na Ukrainę wyniosła około 13,4 mld euro, czyli blisko 57 mld zł. Ukraina pozostawała siódmym największym rynkiem zbytu dla polskich towarów. Dostępne w chwili składania interpelacji publikacje nie przedstawiają jednak w równie jednoznacznej formie ostatecznej wartości importu z Ukrainy oraz pełnego salda dwustronnej wymiany za 2025 r.

Tak wysoka statystyczna nadwyżka handlowa nie przesądza jednak, że wszystkie należności zostały rzeczywiście zapłacone. Dane o eksporcie ujmują wartość towarów wywiezionych z Polski, natomiast nie stanowią automatycznego potwierdzenia terminowego otrzymania zapłaty przez polskich eksporterów. Możliwa jest zatem sytuacja, w której wartość eksportu i dodatnie saldo handlowe rosną, a równocześnie zwiększa się wartość niezapłaconych lub przeterminowanych należności.

Z tego powodu konieczne jest rozdzielenie trzech kategorii:

• sprzedaży komercyjnej, za którą odbiorcy dokonali zapłaty;
• sprzedaży realizowanej z odroczonym terminem płatności lub w ramach kredytu kupieckiego;
• dostaw finansowanych lub refundowanych przez polski budżet, inne państwa, Unię Europejską albo organizacje międzynarodowe.

Jeżeli informacje rozpowszechniane przez parlamentarzystów są nieprawdziwe, niezrozumiały jest brak szybkiego, jednoznacznego i opartego na danych sprostowania ze strony Orlen SA albo przedstawicieli rządu. Milczenie spółki w sprawie dotyczącej potencjalnie miliardowych należności pogłębia niepokój społeczny i może podważać zaufanie do sposobu zarządzania strategicznym majątkiem państwa.

Nie można przy tym zastępować rzetelnej informacji ogólnym powoływaniem się na tajemnicę handlową. Ochrona tajemnicy przedsiębiorstwa nie powinna uniemożliwiać podania zagregowanych danych dotyczących wartości sprzedaży, wysokości należności przeterminowanych, zastosowanych zabezpieczeń oraz ryzyka ponoszonego przez spółkę kontrolowaną przez Skarb Państwa.

Sprawa wymaga pilnego i jednoznacznego wyjaśnienia. Polacy mają prawo wiedzieć, czy strategiczna spółka Skarbu Państwa rzeczywiście otrzymuje zapłatę za towary eksportowane na Ukrainę, czy też finansuje zagranicznych odbiorców, jaka jest skala ewentualnego zadłużenia oraz kto ponosi odpowiedzialność za decyzje mogące narażać spółkę i Skarb Państwa na straty.

Wysoka wartość eksportu i dodatnie saldo handlowe nie mogą być przedstawiane jako dowód sukcesu, dopóki nie zostanie wykazane, że należności wynikające z tej sprzedaży są rzeczywiście i terminowo regulowane.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy prawdziwe są publiczne informacje, zgodnie z którymi ukraińscy odbiorcy od lat nie regulują należności wobec Orlen SA lub spółek należących do Grupy Orlen za dostawy paliw, LPG, olejów, smarów i innych produktów naftowych?
2. Czy Orlen SA lub inne spółki Grupy Orlen posiadają obecnie nieuregulowane należności od:
   a) organów państwa ukraińskiego,
   b) ukraińskich przedsiębiorstw państwowych,
   c) ukraińskich przedsiębiorstw prywatnych,
   d) pośredników kupujących produkty z przeznaczeniem na rynek ukraiński?
3. Jaka była na koniec każdego roku w okresie 2021–2025 oraz na koniec każdego zakończonego miesiąca 2026 r. łączna wartość należności Grupy Orlen od kontrahentów ukraińskich, z podziałem na należności:
   a) niewymagalne,
   b) przeterminowane do 30 dni,
   c) przeterminowane od 31 do 90 dni,
   d) przeterminowane od 91 do 180 dni,
   e) przeterminowane od 181 dni do roku,
   f) przeterminowane powyżej roku?
4. Jaka była w latach 2021–2025 oraz w dostępnej części 2026 r. wartość i wielkość sprzedaży Grupy Orlen na rynek ukraiński, z podziałem na:
   a) benzynę,
   b) olej napędowy,
   c) LPG,
   d) paliwo lotnicze,
   e) oleje,
   f) smary,
   g) asfalt i pozostałe produkty rafineryjne?
5. Ile z wartości produktów dostarczonych przez Grupę Orlen na Ukrainę w każdym z lat 2021–2026 zostało faktycznie zapłacone, ile pozostaje objęte bieżącym terminem płatności, a ile stanowią należności przeterminowane?
6. Proszę o przedstawienie ostatecznego bilansu handlowego Polski z Ukrainą za 2025 r. oraz danych za dostępne miesiące 2026 r., obejmujących wartość eksportu, importu, obrotów oraz salda, zarówno w złotych, jak i w euro.
7. Czy wobec odbiorców ukraińskich stosowano odroczone terminy płatności, kredyt kupiecki, poręczenia, gwarancje, ubezpieczenia należności albo inne szczególne mechanizmy finansowania? Jeżeli tak, jaka była ich wartość i kto pokrywa koszt takiego finansowania?
8. Kto podejmował decyzje o udzielaniu ukraińskim kontrahentom szczególnych warunków płatności, jaka była ich podstawa ekonomiczna oraz jakie zabezpieczenia ustanowiono na wypadek niewypłacalności odbiorców?
9. Czy wobec któregokolwiek z kontrahentów ukraińskich wszczęto postępowania windykacyjne, sądowe, arbitrażowe albo egzekucyjne?
10. Dlaczego, pomimo publicznego formułowania przez parlamentarzystów tak poważnych zarzutów, ani Orlen SA, ani Ministerstwo Aktywów Państwowych nie przedstawiły dotychczas jednoznacznego stanowiska? Jeżeli informacje o niepłaceniu za dostawy są nieprawdziwe, dlaczego nie zostały natychmiast i stanowczo zdementowane wraz z przedstawieniem zagregowanych danych?