Interpelacja w sprawie postępowań dotyczących uznania złóż kopalin za złoża strategiczne zgodnie z przepisami Unii Europejskiej

Szanowna Pani Minister,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej zwracam się z interpelacją dotyczącą prowadzonych postępowań w sprawie uznania złóż kopalin za złoża strategiczne w związku z wdrażaniem przepisów Unii Europejskiej, w szczególności przepisów rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2024/1252 z dnia 11 kwietnia 2024 r. ustanawiającego ramy na rzecz zapewnienia bezpiecznych i zrównoważonych dostaw surowców krytycznych (Critical Raw Materials Act – CRMA).

Uznanie złoża kopaliny za strategiczne może wywoływać daleko idące skutki dla polityki przestrzennej państwa i samorządów, ochrony środowiska, możliwości prowadzenia inwestycji, wykonywania prawa własności oraz sytuacji mieszkańców terenów objętych ochroną złoża. Z tego względu niezbędne jest zapewnienie pełnej transparentności działań administracji publicznej oraz zagwarantowanie udziału zainteresowanych stron w prowadzonych postępowaniach.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska prowadzi obecnie postępowania dotyczące uznania złóż kopalin za złoża strategiczne?

2. Ile takich postępowań zostało wszczętych od dnia wejścia w życie rozporządzenia (UE) 2024/1252?

3. Jakich kopalin oraz jakich konkretnie złóż dotyczą prowadzone postępowania?

4. Proszę o wskazanie lokalizacji wszystkich złóż objętych postępowaniami, z podaniem województwa, powiatu, gminy oraz – o ile to możliwe – nazwy złoża.

5. Na jakim etapie znajduje się każde z prowadzonych postępowań?

6. Czy w odniesieniu do któregokolwiek ze złóż wydano już decyzję, opinię, rekomendację lub inny dokument kończący określony etap postępowania? Jeżeli tak, proszę o wskazanie dat ich wydania oraz podstawy prawnej.

7. Jakie kryteria stosowane są przy kwalifikowaniu złoża jako strategicznego na gruncie prawa krajowego oraz przepisów rozporządzenia (UE) 2024/1252?

8. Czy w toku prowadzonych postępowań zasięgane są stanowiska:

- jednostek samorządu terytorialnego,
- właścicieli nieruchomości,
- użytkowników wieczystych,
- organizacji społecznych i ekologicznych,
- mieszkańców terenów objętych postępowaniem?

9. W jaki sposób zapewniany jest udział społeczeństwa w tych postępowaniach oraz na jakim etapie możliwe jest zgłaszanie uwag?

10. Czy ministerstwo przeprowadza analizy wpływu uznania złoża za strategiczne na:

- prawa właścicieli nieruchomości,
- możliwość uchwalania miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego,
- wydawanie decyzji o warunkach zabudowy,
- rozwój lokalny gmin,
- środowisko naturalne oraz obszary chronione?

11. Czy sporządzane są analizy ekonomiczne i społeczne dotyczące skutków uznania złóż za strategiczne? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie ich głównych wniosków.

12. Czy ministerstwo przewiduje możliwość wypłaty odszkodowań lub rekompensat właścicielom nieruchomości, których prawa zostaną ograniczone w wyniku objęcia terenu ochroną złoża strategicznego?

13. Czy ministerstwo prowadzi rejestr wszystkich postępowań dotyczących złóż strategicznych? Jeżeli tak, czy zostanie on udostępniony publicznie?

14. Czy informacje dotyczące prowadzonych postępowań oraz dokumentacja – z wyłączeniem informacji podlegających ochronie na podstawie obowiązujących przepisów – będą udostępniane w trybie przepisów o dostępie do informacji publicznej?

15. Czy ministerstwo opracowało wytyczne, procedury lub instrukcje dotyczące stosowania przepisów rozporządzenia (UE) 2024/1252? Jeżeli tak, proszę o wskazanie, czy dokumenty te zostaną opublikowane.

16. Czy ministerstwo opracowało harmonogram wyznaczania złóż strategicznych oraz przewidywany termin zakończenia poszczególnych postępowań?

17. Czy prowadzone są konsultacje z Komisją Europejską dotyczące kwalifikowania polskich złóż jako strategicznych? Jeżeli tak, których złóż dotyczą?

18. Czy ministerstwo przewiduje zmiany legislacyjne w prawie krajowym w związku z wdrażaniem rozporządzenia (UE) 2024/1252? Jeżeli tak, proszę o wskazanie planowanego zakresu tych zmian.

19. Czy istnieje możliwość wykreślenia złoża z wykazu złóż strategicznych? Jeżeli tak, jakie będą przesłanki i procedura tego działania?

Z uwagi na doniosłe znaczenie przedmiotowej sprawy dla bezpieczeństwa surowcowego Rzeczypospolitej Polskiej, ochrony środowiska, wykonywania prawa własności oraz rozwoju społeczności lokalnych, proszę o udzielenie szczegółowych odpowiedzi na każde z przedstawionych pytań.

Z poważaniem

Włodzimierz Skalik
Poseł na Sejm RP