Interpelacja w sprawie wpływu projektowanych zmian w ustawie o zawodach lekarza i lekarza dentysty na sytuację lekarzy i lekarzy dentystów z niepełnosprawnościami odbywających szkolenie specjalizacyjne

Szanowna Pani Minister,

w związku z pracami nad projektem ustawy o zmianie ustawy o zawodach lekarza i lekarza dentysty oraz niektórych innych ustaw zwracam się z uprzejmą prośbą o przedstawienie informacji dotyczących wpływu projektowanych rozwiązań na sytuację lekarzy i lekarzy dentystów z niepełnosprawnościami odbywających szkolenie specjalizacyjne.

Lekarze i lekarze dentyści z niepełnosprawnościami stanowią ważną część systemu ochrony zdrowia. Tworzenie przepisów regulujących przebieg szkolenia specjalizacyjnego powinno uwzględniać ich szczególną sytuację, tak aby zapewnić im równe szanse rozwoju zawodowego przy jednoczesnym zachowaniu wysokich standardów kształcenia specjalizacyjnego.

Do środowiska lekarskiego oraz organizacji zajmujących się prawami osób z niepełnosprawnościami docierają sygnały, że projektowane przepisy mogą wywołać szczególnie niekorzystne skutki wobec osób posiadających umiarkowany albo znaczny stopień niepełnosprawności. Dotyczy to zwłaszcza regulacji odnoszących się do dyżurów medycznych, organizacji czasu pracy, przedłużania szkolenia specjalizacyjnego oraz skutków związanych z Państwowym Egzaminem Specjalizacyjnym.

Wątpliwości budzi możliwość powstania sytuacji, w której lekarz lub lekarz dentysta z niepełnosprawnością, korzystający z ustawowych uprawnień ochronnych dotyczących czasu pracy, mógłby faktycznie ponosić negatywne konsekwencje korzystania z tych uprawnień. W szczególności dotyczy to osób, które ze względu na stan zdrowia albo obowiązujące przepisy prawa nie mogą pełnić dyżurów medycznych w takim samym wymiarze jak osoby bez niepełnosprawności.

Wątpliwości budzi również możliwość wystąpienia sytuacji, w której formalnie neutralne przepisy mogłyby w praktyce prowadzić do dyskryminacji pośredniej lekarzy i lekarzy dentystów z niepełnosprawnościami. Może to nastąpić w szczególności wtedy, gdy niemożność realizacji określonych obowiązków szkoleniowych, wynikająca ze stanu zdrowia lub niepełnosprawności, będzie skutkować przedłużeniem szkolenia, obowiązkiem odpracowania dyżurów albo innymi negatywnymi konsekwencjami zawodowymi.

Należy podkreślić, że celem przepisów dotyczących kształcenia podyplomowego lekarzy powinno być zapewnienie wysokiej jakości szkolenia specjalizacyjnego. Rozwiązania te powinny jednak jednocześnie uwzględniać zasadę równego traktowania, obowiązek zapewnienia racjonalnych dostosowań oraz wynikające z Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami gwarancje ochrony praw osób z niepełnosprawnościami.

Osoby wykonujące zawód lekarza lub lekarza dentysty, mimo własnych ograniczeń zdrowotnych, każdego dnia udzielają pomocy pacjentom i wnoszą istotny wkład w funkcjonowanie systemu ochrony zdrowia. Tym bardziej zasadne wydaje się tworzenie rozwiązań prawnych, które umożliwią im odbywanie szkolenia specjalizacyjnego na zasadach zapewniających rzeczywistą równość szans, bez narażania ich na negatywne konsekwencje wynikające wyłącznie z niepełnosprawności lub korzystania z przysługujących im uprawnień.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia przeprowadziło analizę wpływu projektowanych przepisów na sytuację lekarzy i lekarzy dentystów z niepełnosprawnościami oraz lekarzy będących rodzicami, w tym opiekunami dzieci z orzeczoną niepełnosprawnością, odbywających szkolenie specjalizacyjne?
2. Czy w toku prac nad projektem oceniano ryzyko dyskryminacji bezpośredniej lub pośredniej lekarzy i lekarzy dentystów z niepełnosprawnościami, w szczególności osób posiadających umiarkowany albo znaczny stopień niepełnosprawności?
3. Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało skutki projektowanych regulacji dotyczących dyżurów medycznych dla lekarzy i lekarzy dentystów, którzy ze względu na niepełnosprawność, stan zdrowia własny lub dziecka albo obowiązujące przepisy dotyczące czasu pracy osób z niepełnosprawnościami nie mogą pełnić dyżurów w pełnym wymiarze?
4. Czy projektowane przepisy przewidują mechanizmy zabezpieczające lekarzy i lekarzy dentystów z niepełnosprawnościami przed wydłużeniem szkolenia specjalizacyjnego wyłącznie z powodu korzystania przez nich z ustawowych uprawnień ochronnych?
5. Czy lekarz albo lekarz dentysta z niepełnosprawnością, który nie może pełnić dyżurów medycznych z przyczyn zdrowotnych lub prawnych, będzie zobowiązany do ich odpracowania w dodatkowym okresie szkolenia specjalizacyjnego?
6. Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje możliwość indywidualnego dostosowania przebiegu szkolenia specjalizacyjnego do sytuacji zdrowotnej lekarza lub lekarza dentysty z niepełnosprawnością, bez negatywnych konsekwencji dla przebiegu tego szkolenia?
7. Czy projektowane przepisy przewidują ochronę lekarzy i lekarzy dentystów przed utratą skutków zdanego Państwowego Egzaminu Specjalizacyjnego w sytuacji, gdy opóźnienie w zakończeniu szkolenia specjalizacyjnego wynika z choroby, hospitalizacji, rehabilitacji, zabiegów operacyjnych lub innych okoliczności związanych ze stanem zdrowia albo niepełnosprawnością własną lub dziecka pozostającego pod ich opieką?
8. Czy projektowane rozwiązania były konsultowane z pełnomocnikiem rządu do spraw osób niepełnosprawnych, Naczelną Izbą Lekarską, przedstawicielami lekarzy z niepełnosprawnościami oraz organizacjami reprezentującymi osoby z niepełnosprawnościami?
9. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje uzupełnienie projektu o rozwiązania gwarantujące racjonalne dostosowania procesu szkolenia specjalizacyjnego oraz zapewniające, że korzystanie przez lekarzy i lekarzy dentystów z niepełnosprawnościami z ustawowych uprawnień ochronnych nie będzie prowadziło do negatywnych konsekwencji zawodowych ani ograniczenia dostępu do specjalizacji?
10. Czy Ministerstwo Zdrowia rozważa uzupełnienie projektu o uproszczone rozwiązania dotyczące zmiany specjalizacji lub miejsca odbywania szkolenia specjalizacyjnego przez lekarza lub lekarza dentystę z uwagi na problemy zdrowotne, orzeczoną niepełnosprawność własną albo dziecka pozostającego pod jego opieką?
11. Czy Ministerstwo Zdrowia w toku konsultacji publicznych projektu otrzymało uwagi dotyczące wpływu projektowanych przepisów na sytuację lekarzy i lekarzy dentystów znajdujących się w szczególnie trudnej sytuacji zdrowotnej lub rodzinnej? Jeżeli tak, proszę o wskazanie liczby takich uwag oraz informacji, w jaki sposób zostały one uwzględnione w dalszych pracach legislacyjnych.

Z poważaniem

Barbara Okuła
Poseł na Sejm RP