Interpelacja w sprawie ochrony wiekowych drzew w zabytkowych parkach oraz objęcia nią okazałego dębu i zachowania starodrzewu w zabytkowym parku dworskim w Wielkim Klinczu (woj. pomorskie)

Szanowna Pani Minister,

zwracam się do Pani Minister w sprawie planowanej wycinki kilkudziesięciu drzew w zabytkowym parku dworskim w Wielkim Klinczu (gmina Kościerzyna), w tym okazałego dębu o obwodzie około 315 cm oraz historycznej alei grabowej, stanowiących element XIX-wiecznego założenia parkowego ujętego w ewidencji zabytków.

Sprawa budzi ogromne zaniepokojenie mieszkańców, organizacji społecznych oraz środowiska naukowego. Do organów administracji skierowano petycje i wnioski wskazujące na konieczność przeprowadzenia pełnej analizy stanu drzew przed podjęciem nieodwracalnej decyzji o ich usunięciu.

Szczególne wątpliwości budzi sytuacja okazałego dębu, który posiada urzędową tablicę „Pomnik przyrody – prawem chroniony”, figuruje jako pomnik przyrody w historycznej dokumentacji konserwatorskiej, a jednocześnie – według informacji przekazanych przez starostę kościerskiego – brak jest obecnie dokumentów potwierdzających obowiązywanie aktu ustanawiającego tę formę ochrony. Równocześnie złożony został wniosek o objęcie tego drzewa ochroną jako pomnika przyrody.

Należy podkreślić, że dąb o obwodzie około 315 cm spełnia kryteria rekomendowane przez Ministerstwo Klimatu i Środowiska do ustanowienia pomnikiem przyrody. Jest on również cennym siedliskiem wielu gatunków ptaków, owadów saproksylicznych, porostów, grzybów i innych organizmów związanych ze starodrzewem.

Wątpliwości budzi również planowana wycinka historycznej alei grabowej, będącej integralnym elementem zabytkowego układu parkowego. Wojewódzki konserwator zabytków poinformował, że nie wydawał zgody na usunięcie drzew i nie otrzymał w tej sprawie stosownego wniosku.

Z informacji przekazanych przez starostę kościerskiego wynika, że postępowanie administracyjne w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew nadal trwa, a organ prowadzi postępowanie wyjaśniające. Tym bardziej zasadne wydaje się zachowanie szczególnej ostrożności i zastosowanie zasady przezorności do czasu wyjaśnienia wszystkich okoliczności.

W lipcu 2026 r. Ministerstwo Klimatu i Środowiska podkreślało publicznie, że dojrzałych drzew nie można zastąpić nowymi nasadzeniami przez wiele dziesięcioleci, a wycinka powinna być ostatecznością, stosowaną dopiero po wyczerpaniu wszystkich metod zachowania drzewa.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska monitoruje sprawę planowanej wycinki drzew w zabytkowym parku dworskim w Wielkim Klinczu?
2. Czy minister zamierza zwrócić się do regionalnego dyrektora ochrony środowiska w Gdańsku o zbadanie tej sprawy pod kątem ochrony przyrody oraz występowania gatunków chronionych?
3. Czy w ocenie Pani Minister dąb o obwodzie około 315 cm spełnia przesłanki do objęcia ochroną w formie pomnika przyrody?
4. Czy ministerstwo podejmie działania mające na celu wsparcie organów samorządowych w ustanowieniu tego drzewa pomnikiem przyrody?
5. Czy przed wydaniem decyzji o usunięciu tak cennego drzewa powinny zostać wykonane specjalistyczne badania instrumentalne, takie jak tomografia pnia, test obciążeniowy oraz szczegółowa ekspertyza dendrologiczna?
6. Czy ministerstwo uważa za właściwe usuwanie drzew z zabytkowego założenia parkowego bez uprzedniego wyczerpania możliwości zastosowania zabiegów pielęgnacyjnych i zabezpieczających?
7. Czy planowana wycinka historycznej alei grabowej nie stoi w sprzeczności z zasadami ochrony zabytkowych parków oraz ochrony krajobrazu kulturowego?
8. Czy ministerstwo planuje doprecyzowanie przepisów dotyczących ochrony wiekowych drzew w zabytkowych parkach, tak aby drzewa spełniające kryteria pomników przyrody korzystały z czasowej ochrony do czasu rozpatrzenia wniosku o ich ustanowienie?
9. Czy ministerstwo rozważy przygotowanie wytycznych dla jednostek samorządu terytorialnego dotyczących postępowania z wiekowymi drzewami, wskazujących, że wycinka powinna być rozwiązaniem ostatecznym po wyczerpaniu wszystkich możliwości ich zachowania?
10. Czy Pani Minister, mając na uwadze wyjątkową wartość przyrodniczą, krajobrazową i kulturową tego drzewa oraz historycznego starodrzewu parku w Wielkim Klinczu, podejmie działania zmierzające do ich zachowania?

Zwracam się również do Pani Minister z prośbą o objęcie przedmiotowej sprawy szczególnym nadzorem oraz o podjęcie działań, które pozwolą zachować bezcenne dziedzictwo przyrodnicze i kulturowe tego miejsca do czasu ostatecznego wyjaśnienia wszystkich okoliczności prawnych i przyrodniczych.

Z wyrazami szacunku