Interpelacja w sprawie finansowania organizacji pozarządowych z programu LIFE Operating Grants oraz udziału podmiotów z Polski w grantach operacyjnych wspierających politykę klimatyczną, energetyczną i środowiskową Unii Europejskiej

Na stronie Ministerstwa Klimatu i Środowiska opublikowano informację o dodatkowym naborze w ramach programu LIFE, w którym organizacje pozarządowe mogą uzyskać wsparcie na codzienne funkcjonowanie organizacji, a nie na konkretny projekt środowiskowy. W komunikacie wskazano, że dofinansowanie może wynieść do 70% kosztów kwalifikowalnych, maksymalnie 700 tys. euro rocznie, czyli w praktyce około 3 mln zł rocznie na jedną organizację.

Z dokumentacji naboru LIFE-2026-NGO-OG-SGA wynika, że granty operacyjne są przeznaczone dla organizacji non-profit działających w obszarze środowiska, klimatu i transformacji energetycznej, zaangażowanych w rozwój, wdrażanie i egzekwowanie prawa oraz polityk Unii Europejskiej. Dokumentacja wskazuje również, że grant operacyjny nie finansuje konkretnego projektu, lecz roczny budżet organizacji albo jego część, a maksymalna kwota dofinansowania wynosi 700 tys. euro rocznie.

Budzi to poważne pytania o mechanizm finansowania zaplecza organizacyjnego podmiotów, które mogą następnie wpływać na debatę publiczną, legislację, konsultacje, kampanie społeczne oraz działania dotyczące polskiej energetyki, rolnictwa, transportu, gospodarki wodnej i ochrony przyrody. W praktyce może to oznaczać finansowanie z pieniędzy publicznych środowisk wspierających politykę klimatyczną Unii Europejskiej, w tym rozwiązania uderzające w polską gospodarkę i koszty życia obywateli.

Szczególnie bulwersujące jest to w sytuacji, gdy Polska mierzy się z realnymi problemami środowiskowymi, takimi jak zanieczyszczenia rzek, zagrożenia dla wód, niewystarczający monitoring i opóźnione reakcje instytucji państwa. Zamiast przeznaczać maksymalnie dużo środków na ochronę polskich rzek, jezior i przyrody w terenie, promuje się mechanizmy, w których ogromne środki mogą trafiać na utrzymanie etatów, biur i zaplecza aktywistycznego organizacji zajmujących się promowaniem polityk unijnych.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Czy organizacje zarejestrowane w Polsce korzystały od 2018 r. z grantów operacyjnych LIFE dla organizacji non-profit, w tym z mechanizmów FPA/SGA, a jeżeli tak – jakie to były organizacje, w jakich latach, na podstawie jakich umów, kiedy podpisanych i na jakie kwoty?
2. Ile wniosków składanych przez organizacje z Polski w ramach LIFE Operating Grants zostało od 2018 r. zaakceptowanych, odrzuconych lub wpisanych na listę rezerwową, z podziałem na poszczególne lata i nabory?
3. Czy polskie organizacje, polskie oddziały organizacji międzynarodowych lub organizacje działające na terytorium Polski korzystały pośrednio ze środków LIFE Operating Grants przez członkostwo, partnerstwo, sieci europejskie, przedstawicielstwa lub współpracę z organizacjami finansowanymi z tego programu, a jeżeli tak – jakie to były podmioty, jakie kwoty dotyczyły działań w Polsce i na jakie cele je przeznaczono?
4. Czy ze środków LIFE Operating Grants finansowano wynagrodzenia osób prowadzących działania w Polsce lub dotyczące Polski, w szczególności w zakresie klimatu, energetyki, środowiska, rolnictwa, leśnictwa, transportu lub gospodarki wodnej, a jeżeli tak – ilu osób to dotyczyło, w jakich organizacjach i na jakie kwoty?
5. Czy Ministerstwo Klimatu i Środowiska, NFOŚiGW lub inne instytucje podległe resortowi prowadziły działania informacyjne, promocyjne, szkoleniowe lub konsultacyjne zachęcające polskie NGO do aplikowania o środki z tego naboru, a jeżeli tak – kiedy, za jaką kwotę, z udziałem jakich instytucji i ilu organizacji?
6. Czy ministerstwo zamierza opublikować pełną listę organizacji z Polski oraz organizacji prowadzących działania w Polsce, które bezpośrednio lub pośrednio korzystały ze środków LIFE Operating Grants, wraz z kwotami, datami podpisania umów, opisem finansowanych działań i informacją, czy te środki przeznaczano na realne działania terenowe na rzecz ochrony przyrody, czy przede wszystkim na koszty osobowe, administracyjne, komunikacyjne i aktywistyczne?

Z poważaniem

Dariusz Matecki
Poseł na Sejm RP