Interpelacja w sprawie wyników kontroli Krajowej Administracji Skarbowej dotyczącej przyznawania dotacji przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych oraz odpowiedzialności osób podejmujących decyzje o wydatkowaniu środków publicznych, w szczególności ówczesnego sekretarza stanu w MSZ Pawła Jabłońskiego

Racibórz, dnia 5.07.2026 r.

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się do Pana Ministra w związku z informacjami dotyczącymi wyników kontroli Krajowej Administracji Skarbowej w Ministerstwie Spraw Zagranicznych obejmującej sposób przyznawania środków publicznych w ramach konkursów dotacyjnych prowadzonych w okresie rządów Prawa i Sprawiedliwości.

Jak wynika z informacji przedstawionych w artykule Anny Dąbrowskiej „Dyplomacja dotacji”, opublikowanym w tygodniku „Polityka”, kontrola KAS miała wykazać nieprawidłowości dotyczące 109 dotacji o łącznej wartości 48 mln 313 tys. zł. Według opisanych ustaleń środki publiczne w części przypadków miały być przyznawane nie podmiotom, które uzyskały najwyższe oceny w procedurze konkursowej, lecz organizacjom wskazywanym do zawarcia umowy na podstawie decyzji członków kierownictwa Ministerstwa Spraw Zagranicznych. Kontrola miała trwać ponad dwa lata i zakończyć się w kwietniu 2026 r.

Ujawnione informacje budzą szczególne wątpliwości dotyczące przejrzystości procesu podejmowania decyzji, respektowania wyników oceny ekspertów i komisji konkursowych, a także indywidualnej odpowiedzialności osób, które decydowały o przeznaczeniu wielomilionowych środków publicznych.

Szczegółowego wyjaśnienia wymaga w tym kontekście rola ówczesnego sekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Zagranicznych Pawła Jabłońskiego, odpowiedzialnego w resorcie m.in. za obszar współpracy rozwojowej i pomocy humanitarnej.

Zgodnie z informacjami opisanymi w przywołanym materiale w konkursie „Pomoc Humanitarna 2022” komisja konkursowa rekomendowała do dofinansowania 18 projektów. Ówczesny wiceminister Paweł Jabłoński miał następnie dokonać zmian w rekomendowanej liście projektów, w tym skreślić część projektów wskazanych przez komisję i przyznać finansowanie podmiotom znajdującym się na liście rezerwowej.

Według artykułu wśród organizacji, których projekty uzyskały wysoką ocenę, lecz ostatecznie nie otrzymały środków, znalazły się m.in. Fundacja Rozwoju Demokracji Lokalnej, Stowarzyszenie Zespół Humanitarny oraz Stowarzyszenie Polska Misja Medyczna. Jednocześnie finansowanie miało zostać przyznane projektom wybranym z listy rezerwowej.

Opisane przypadki wymagają odpowiedzi na podstawowe pytanie:

Jakimi przesłankami kierował się członek kierownictwa MSZ, zmieniając wyniki pracy komisji konkursowej i decydując o przekazaniu środków publicznych innym podmiotom niż rekomendowane w wyniku oceny merytorycznej?

Nie mniej istotne jest ustalenie, czy decyzje te posiadały rzetelne, pisemne uzasadnienia, czy były podejmowane na podstawie obiektywnych i wcześniej określonych kryteriów oraz czy KAS zbadała ewentualne kontakty i relacje między osobami podejmującymi decyzje a przedstawicielami organizacji otrzymujących finansowanie.

Z informacji przedstawionych w artykule wynika ponadto, że KAS skierowała do Prokuratury Krajowej trzy zawiadomienia dotyczące łącznie ponad 45 mln zł, a prowadzenie spraw powierzono Prokuraturze Okręgowej w Kielcach. Wobec skali ujawnionych nieprawidłowości konieczne jest zatem ustalenie nie tylko odpowiedzialności instytucjonalnej Ministerstwa Spraw Zagranicznych, lecz także odpowiedzialności konkretnych osób uczestniczących w podejmowaniu decyzji o wydatkowaniu środków publicznych.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy kontrola KAS pozwoliła ustalić, które spośród 109 zakwestionowanych dotacji zostały przyznane, zatwierdzone lub rekomendowane na podstawie decyzji ówczesnego sekretarza stanu w MSZ Pawła Jabłońskiego? Ilu decyzji to dotyczyło i jaka była ich łączna wartość?

2. Czy Paweł Jabłoński podejmował decyzje o odstąpieniu od rekomendacji komisji konkursowych lub zmianie list beneficjentów? Jeśli tak, proszę o wskazanie nazw konkursów, beneficjentów, kwot dotacji, ich punktacji i miejsca na liście rankingowej oraz podmiotów, które w wyniku tych zmian utraciły możliwość uzyskania finansowania.

3. Czy każda decyzja Pawła Jabłońskiego o zmianie rekomendacji komisji posiadała pisemne i merytoryczne uzasadnienie? Czy KAS stwierdziła przypadki stosowania kryteriów, które nie wynikały z regulaminów konkursów lub nie były znane wszystkim uczestnikom postępowania?

4. Czy KAS ustaliła, kto przygotowywał propozycje zmian list beneficjentów przedstawiane Pawłowi Jabłońskiemu oraz czy w proces ten były zaangażowane osoby spoza właściwych komórek merytorycznych MSZ, w tym członkowie gabinetów politycznych, doradcy lub osoby spoza resortu?

5. Czy w toku kontroli zbadano korespondencję służbową, notatki i dokumentację dotyczącą kontaktów Pawła Jabłońskiego oraz jego współpracowników z przedstawicielami organizacji ubiegających się o dotacje? Czy stwierdzono kontakty z beneficjentami przed rozstrzygnięciem konkursów lub w trakcie procedury konkursowej?

6. Czy KAS badała ewentualne relacje osobiste, zawodowe lub polityczne Pawła Jabłońskiego albo osób z jego otoczenia z przedstawicielami organizacji, którym przyznano środki pomimo braku rekomendacji komisji? Czy badano również możliwość kierowania do niego sugestii lub rekomendacji dotyczących konkretnych beneficjentów przez innych członków kierownictwa MSZ, KPRM, parlamentarzystów lub przedstawicieli partii politycznych?

7. Czy w ustaleniach kontroli KAS wskazano na naruszenie zasad gospodarowania środkami publicznymi w odniesieniu do decyzji podejmowanych w obszarze nadzorowanym przez Pawła Jabłońskiego? Czy sformułowano ustalenia dotyczące jego indywidualnej odpowiedzialności za działania lub zaniechania związane z przyznawaniem i nadzorowaniem dotacji?

8. Czy Paweł Jabłoński składał wyjaśnienia w toku kontroli KAS? Jeśli tak, jakich zagadnień dotyczyły i w jakim zakresie zostały uwzględnione w końcowych ustaleniach kontroli?

9. Czy którekolwiek z trzech zawiadomień skierowanych przez KAS do organów ścigania obejmuje decyzje podejmowane, zatwierdzane lub nadzorowane przez Pawła Jabłońskiego? Jeżeli tak, ilu decyzji i jakiej łącznej kwoty dotyczą te materiały oraz czy jego działania lub zaniechania zostały wskazane jako wymagające oceny prawnokarnej?

10. Czy w związku z ustaleniami kontroli skierowano zawiadomienia do rzecznika dyscypliny finansów publicznych lub podjęto działania zmierzające do ustalenia odpowiedzialności odszkodowawczej albo regresowej osób, których decyzje mogły spowodować szkodę w majątku Skarbu Państwa?

11. Jaka część z 48 mln 313 tys. zł objętych zakwestionowanymi dotacjami została odzyskana lub jest przedmiotem postępowań o zwrot? Ile takich postępowań wszczęto i jaka jest ich łączna wartość?

12. Czy Minister Finansów i Gospodarki udostępni Sejmowi RP pełne wyniki kontroli oraz zestawienie 109 zakwestionowanych dotacji zawierające nazwę beneficjenta, kwotę, wynik oceny konkursowej, rekomendację komisji, osobę podejmującą decyzję o odstąpieniu od rekomendacji oraz aktualny stan działań zmierzających do odzyskania środków?

W przedmiotowej sprawie zwróciłam się z podobną interpelacją - nr 18026.

Uprzejmie dziękuję za wyczerpującą odpowiedź.

Z poważaniem

Gabriela Lenartowicz