Interpelacja w sprawie zmian przepisów umożliwiających skuteczne wykorzystywanie urzędomatów do wydawania dokumentów urzędowych

Panie Ministrze,

w ostatnich latach coraz więcej jednostek samorządu terytorialnego podejmuje działania zmierzające do wdrażania tzw. urzędomatów – urządzeń umożliwiających mieszkańcom całodobowy odbiór dokumentów urzędowych. Rozwiązanie to stanowi odpowiedź na oczekiwania obywateli dotyczące zwiększenia dostępności usług publicznych, skrócenia czasu oczekiwania na odbiór dokumentów oraz dostosowania administracji do współczesnych standardów obsługi.

W wielu miastach prowadzone są pilotaże lub funkcjonują już rozwiązania pozwalające na odbiór m.in. dowodów rejestracyjnych, tablic rejestracyjnych czy innych dokumentów poza godzinami pracy urzędu. Samorządy dostrzegają w tym realną szansę na poprawę jakości obsługi mieszkańców oraz ograniczenie kolejek w urzędach.

Jednocześnie część jednostek samorządu terytorialnego rezygnuje z wdrażania takich rozwiązań lub odkłada je w czasie. Przykładem jest powiat raciborski, który prowadził analizy dotyczące uruchomienia urzędomatu, jednak wskazał, że zgodnie ze stanowiskiem Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Ministerstwa Infrastruktury obowiązujące przepisy nie pozwalają uznać odbioru dokumentów z urzędomatu za skuteczne doręczenie w rozumieniu przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. W konsekwencji samorządy obawiają się inwestowania w rozwiązania, których status prawny pozostaje niejednoznaczny.

Należy podkreślić, że rozwój nowoczesnych usług publicznych powinien iść w parze z odpowiednim dostosowaniem przepisów prawa. Jeżeli obecne regulacje rzeczywiście nie pozwalają na pełne wykorzystanie urzędomatów, zasadne wydaje się podjęcie inicjatywy legislacyjnej eliminującej tę barierę. Dzisiejsze możliwości techniczne pozwalają bowiem na zastosowanie bezpiecznych metod identyfikacji odbiorcy, rejestrowanie momentu odbioru dokumentu oraz zapewnienie wysokiego poziomu ochrony danych osobowych.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy rząd prowadzi obecnie analizy dotyczące umożliwienia wykorzystywania urzędomatów jako pełnoprawnej formy wydawania dokumentów urzędowych?
2. Czy rząd planuje zmianę obowiązujących przepisów, w szczególności przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych ustaw, tak aby odbiór dokumentów za pośrednictwem urzędomatów mógł być uznawany za skuteczne doręczenie?
3. Jeżeli takie prace są prowadzone, na jakim znajdują się etapie oraz jaki jest przewidywany termin ich zakończenia?
4. Jeżeli rząd nie prowadzi obecnie takich prac, jakie są przyczyny zaniechania inicjatywy legislacyjnej pomimo rosnącego zainteresowania samorządów tym rozwiązaniem?
5. Czy rząd analizował możliwość wykorzystania nowoczesnych metod uwierzytelniania, takich jak profil zaufany, aplikacja mObywatel, kwalifikowane mechanizmy identyfikacji elektronicznej lub wieloskładnikowa autoryzacja, w celu zapewnienia skutecznego i bezpiecznego wydawania dokumentów za pośrednictwem urzędomatów?
6. Czy rząd prowadził konsultacje z jednostkami samorządu terytorialnego, operatorami świadczącymi tego rodzaju usługi oraz ekspertami z zakresu cyfryzacji administracji publicznej w celu wypracowania modelu zgodnego z obowiązującymi standardami bezpieczeństwa i ochrony praw obywateli?
7. Ile, według wiedzy rządu, jednostek samorządu terytorialnego zgłaszało potrzebę wprowadzenia zmian prawnych umożliwiających wykorzystanie urzędomatów?
8. Czy rząd rozważa przygotowanie jednolitych wytycznych dla jednostek samorządu terytorialnego dotyczących zakresu dokumentów, które już obecnie mogą być wydawane z wykorzystaniem urzędomatów bez naruszania obowiązujących przepisów prawa?

Uważam, że administracja publiczna powinna wykorzystywać rozwiązania technologiczne, które ułatwiają obywatelom kontakt z urzędami, jednocześnie zapewniając pełne bezpieczeństwo obrotu prawnego. Obecna sytuacja powoduje, że jedne samorządy decydują się na wdrażanie urzędomatów, podczas gdy inne – powołując się na stanowisko ministerstwa – rezygnują z takich inwestycji z obawy przed konsekwencjami prawnymi. Taki stan nie sprzyja jednolitemu rozwojowi nowoczesnych usług publicznych.

Dlatego zasadne wydaje się albo doprecyzowanie interpretacji obowiązujących przepisów, jeżeli już dziś umożliwiają one szersze wykorzystanie urzędomatów, albo podjęcie inicjatywy ustawodawczej usuwającej istniejące bariery prawne. Pozwoliłoby to samorządom z pełnym zaufaniem inwestować w rozwiązania, które poprawiają jakość obsługi mieszkańców oraz zwiększają dostępność usług administracji publicznej.