Interpelacja w sprawie skutków finansowych rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 czerwca 2026 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego dla gmin utrzymujących jednostki ochotniczych straży pożarnych włączone do KSRG

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w sprawie skutków finansowych, jakie dla gmin może powodować wejście w życie rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 czerwca 2026 r. w sprawie szczegółowej organizacji krajowego systemu ratowniczo-gaśniczego.

Do mojego biura poselskiego docierają sygnały od wójtów, burmistrzów oraz środowisk samorządowych wskazujące na rosnące obawy związane z praktycznymi konsekwencjami nowych regulacji. Choć rozporządzenie nie ustanawia wprost nowych obowiązków finansowych po stronie jednostek samorządu terytorialnego, to jego treść niewątpliwie prowadzi do podniesienia standardów organizacyjnych, szkoleniowych i operacyjnych jednostek ochrony przeciwpożarowej działających w KSRG.

W szczególności uwagę samorządowców zwraca rozbudowanie systemu analiz zagrożeń, analiz zabezpieczenia operacyjnego oraz planów ratowniczych, które mają stanowić podstawę do oceny zdolności operacyjnych systemu na poziomie powiatu, województwa i kraju.

Jednocześnie rozporządzenie szczegółowo określa wymagania dotyczące utrzymywania gotowości operacyjnej, prowadzenia działań ratowniczych w coraz szerszym zakresie, organizacji odwodów operacyjnych, systemów alarmowania i łączności, dokumentowania działań ratowniczych oraz współpracy podczas zdarzeń biologicznych, terrorystycznych i radiacyjnych.

W praktyce oznacza to konieczność utrzymywania odpowiednio wyszkolonych ratowników, zapewniania nowoczesnych środków ochrony indywidualnej, sprzętu ratownictwa technicznego i medycznego, systemów łączności oraz stałego podnoszenia gotowości operacyjnej jednostek.

Wielu przedstawicieli samorządów zwraca uwagę, że obowiązujące przepisy ustawy o ochotniczych strażach pożarnych oraz ustawy o ochronie przeciwpożarowej powodują, iż główny ciężar finansowania funkcjonowania OSP spoczywa obecnie na gminach. Tymczasem nowe regulacje organizacyjne KSRG mogą prowadzić do dalszego wzrostu wydatków bieżących i inwestycyjnych ponoszonych przez gminy, szczególnie wiejskie i miejsko-wiejskie, dla których utrzymanie kilku jednostek OSP włączonych do systemu stanowi już dziś znaczące obciążenie budżetowe. Niepokój budzi zwłaszcza brak równoległego wskazania nowych, stabilnych źródeł finansowania dostosowania jednostek do rosnących wymagań systemowych.

Należy podkreślić, że Krajowy System Ratowniczo-Gaśniczy jest elementem bezpieczeństwa państwa, realizującym zadania wykraczające daleko poza lokalny wymiar ochrony przeciwpożarowej. Jednostki OSP włączone do KSRG uczestniczą w działaniach na terenie powiatów, województw, a niejednokrotnie także poza granicami swoich gmin, wykonując zadania o charakterze ogólnopaństwowym. Tym bardziej zasadne wydaje się pytanie o sprawiedliwy podział kosztów utrzymywania zdolności operacyjnych systemu pomiędzy administrację rządową a samorządową.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji dokonano oceny skutków finansowych wdrożenia rozporządzenia Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 czerwca 2026 r. dla gmin utrzymujących jednostki OSP włączone do KSRG? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie wyników tych analiz.
2. Czy ministerstwo szacowało, o ile mogą wzrosnąć wydatki gmin związane z utrzymaniem gotowości operacyjnej jednostek OSP w KSRG w związku z realizacją wymagań wynikających z rozporządzenia?
3. Czy rząd planuje zmiany w ustawie o ochotniczych strażach pożarnych lub innych aktach prawnych w celu zapewnienia dodatkowych źródeł finansowania dla jednostek OSP wykonujących zadania w ramach KSRG?
4. Czy rozważane jest wprowadzenie ustawowego mechanizmu współfinansowania przez budżet państwa kosztów wynikających z utrzymywania zdolności operacyjnych jednostek OSP w KSRG, obejmującego między innymi szkolenia, środki ochrony indywidualnej, łączność, sprzęt ratowniczy oraz gotowość operacyjną?
5. Czy ministerstwo dostrzega ryzyko, że dalsze zwiększanie wymagań organizacyjnych wobec jednostek OSP bez jednoczesnego zwiększenia finansowania ze środków centralnych może prowadzić do przerzucania kosztów realizacji zadań państwa na samorządy?
6. Czy planowane są nowe programy dotacyjne lub fundusze celowe mające umożliwić gminom dostosowanie jednostek OSP do wymagań wynikających z rozporządzenia?
7. Czy ministerstwo przewiduje opracowanie katalogu minimalnych zdolności operacyjnych jednostek OSP w KSRG wraz z określeniem źródeł finansowania ich utrzymania?
8. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie rozwiązań zapewniających wszystkim jednostkom OSP równy i przejrzysty dostęp do środków publicznych, niezależnie od ich przynależności organizacyjnej, tak aby podstawowym kryterium przyznawania wsparcia były rzeczywiste potrzeby jednostek, ich gotowość operacyjna oraz zakres wykonywanych zadań ratowniczych?

Mając na uwadze fundamentalną rolę ochotniczych straży pożarnych w systemie bezpieczeństwa państwa, oczekuję wyjaśnienia, czy za zwiększaniem wymagań wobec jednostek OSP uczestniczących w KSRG pójdą również adekwatne rozwiązania ustawowe i finansowe. W przeciwnym razie istnieje realne ryzyko, że koszty realizacji zadań o charakterze państwowym będą w coraz większym stopniu obciążały budżety gmin, które już obecnie ponoszą znaczną odpowiedzialność za funkcjonowanie ochotniczych straży pożarnych.

Z poważaniem

dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP