Interpelacja w sprawie braku ustawowych regulacji dotyczących stosowania niestandardowych form zabezpieczenia osób z niepełnosprawnością intelektualną przebywających w domach pomocy społecznej

Szanowna Pani Minister,

do mojego biura poselskiego docierają sygnały wskazujące na narastający problem prawny i organizacyjny związany ze sprawowaniem opieki nad osobami z głęboką niepełnosprawnością intelektualną, wykazującymi zachowania autoagresywne lub agresywne wobec innych osób, przebywającymi w domach pomocy społecznej.

Problem ten został również wielokrotnie zidentyfikowany przez Krajowy Mechanizm Prewencji Tortur działający przy Biurze Rzecznika Praw Obywatelskich podczas kontroli przeprowadzanych w domach pomocy społecznej i zakładach opiekuńczo-leczniczych. W raportach z wizytacji wskazywano na stosowanie przez personel placówek różnego rodzaju zabezpieczeń, takich jak pasy stabilizujące, specjalne kombinezony ochronne („śpiochy”), zabezpieczenia dłoni czy inne środki mające zapobiegać samookaleczeniom, wyrwaniu cewników, sond żywieniowych lub upadkom mieszkańców. Jednocześnie podkreślano, że środki te nie są obecnie jednoznacznie uregulowane w obowiązujących przepisach prawa. W konsekwencji personel placówek opiekuńczych znajduje się obecnie w sytuacji niepewności prawnej. Z jednej strony odpowiada za zdrowie i życie mieszkańców oraz bezpieczeństwo innych podopiecznych, z drugiej zaś nie dysponuje jednoznaczną podstawą prawną określającą dopuszczalne metody postępowania wobec osób wymagających szczególnej opieki.

W związku z powyższym zwracamy się z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej oraz Ministerstwo Zdrowia prowadzą obecnie prace legislacyjne dotyczące uregulowania tzw. niestandardowych form zabezpieczeń stosowanych wobec osób przebywających w domach pomocy społecznej oraz innych placówkach całodobowej opieki?
2. Czy rozważane jest stworzenie katalogu dopuszczalnych środków zabezpieczających wraz z określeniem przesłanek ich stosowania, obowiązku uzyskania opinii lekarza psychiatry lub innych specjalistów oraz zasad dokumentowania takich działań?
3. Czy planowane jest opracowanie jednolitych standardów postępowania dla domów pomocy społecznej w przypadku mieszkańców przejawiających zachowania autoagresywne lub agresywne, które stwarzają zagrożenie dla zdrowia lub życia własnego bądź innych osób?
4. Jakie działania zamierzają podjąć ministerstwa w celu zapewnienia pracownikom domów pomocy społecznej odpowiednich narzędzi prawnych pozwalających skutecznie chronić zdrowie i życie mieszkańców, przy jednoczesnym poszanowaniu ich godności oraz praw konstytucyjnych?

Z poważaniem

Robert Warwas