Interpelacja w sprawie uwzględniania świadczenia wychowawczego z tytułu programu "Rodzina 800+" przy obliczaniu zdolności kredytowej

Szanowny Panie Ministrze,

30 czerwca na Blogu Nadzorczym Komisji Nadzoru Finansowego został opublikowany artykuł pt. „Ocena zdolności kredytowej a świadczenie «Rodzina 800 plus» - czego oczekuje UKNF?” (https://www.knf.gov.pl/komunikacja/blog?articleId=98936&p_id=18), gdzie jako autorzy podpisani zostali Emil Radziszewski - dyrektor zarządzający Pionem Nadzoru Bankowego KNF oraz Jacek Barszczewski - dyrektor Departamentu Komunikacji Społecznej KNF. W tekście tym wspomina się, że „Urząd Komisji Nadzoru Finansowego nie oczekuje od banków, aby rezygnowały z uwzględniania świadczenia «Rodzina 800 plus» przy ocenie zdolności kredytowej kredytobiorców kredytu hipotecznego. Oczekuje natomiast, aby banki w procesie oceny zdolności kredytowej brały pod uwagę i różnicowały okres, w którym będzie ono wypłacane, tj. aby brały pod uwagę dochód, którego kredytobiorca może racjonalnie oczekiwać w całym okresie kredytowania, a nie wyłącznie w chwili zawarcia umowy. Co do zasady banki nie powinny uznawać dochodu z tytułu tego świadczenia za stabilny dochód stały, jeżeli przewidywany okres jego otrzymywania jest krótszy niż okres kredytowania. Uwzględnienie dochodów z tytułu tego świadczenia w ocenie zdolności kredytowej powinno być ponadto uzasadnione odpowiednimi założeniami (np. wynikającymi z zastosowanych modeli statystycznych), pozwalającymi przyjąć z bardzo wysokim prawdopodobieństwem, że ubytek dochodu w związku z wygaśnięciem świadczenia «Rodzina 800 plus» zostanie zrównoważony realnym wzrostem dochodów stałych (np. wynagrodzenia). Z tego punktu widzenia mniejszy (o ile jakikolwiek) wpływ na zdolność kredytową będzie miał dochód z tytułu świadczenia «Rodzina 800 plus» w przypadku kredytobiorcy o ustabilizowanej pozycji zawodowej pobierającego to świadczenie na dziecko w wieku 15-16 lat, niż w przypadku tego, któremu świadczenie to będzie przysługiwać przez kolejne 18 lat i który jest na wczesnym etapie swojej kariery zawodowej”.

Jednocześnie w mediach społecznościowych zaczęły jednak pojawiać się informacje (niepotwierdzone oficjalnie w momencie składania niniejszej interpelacji), jakoby bank PKO BP miał w najbliższym czasie odstąpić od uwzględniania świadczenia wychowawczego 800+ do zdolności kredytowej oraz jakoby zmiana ta miała wynikać z bliżej nieokreślonych nacisków ze strony Komisji Nadzoru Finansowego.

Zgodnie z informacjami dostępnymi na stronie internetowej https://lukaszsroczynski.pl/2024/02/08/czy-800-plus-wplywa-na-zdolnosc-kredytowa/ (data wpisu: 8 lutego 2024 r.), „w oddziałach Alior Bank pieniądze z programu Rodzina 800+ zostaną wzięte pod uwagę do liczenia zdolności jako część kosztów na utrzymanie gospodarstwa domowego”, „Bank Pekao SA włącza pieniądze z Rodzina 800+ do wyliczeń zdolności kredytowej”, „w PKO BP wpływy z 800 plus są wliczane do zdolności kredytowej. Musimy jedynie dostarczyć potwierdzenie otrzymania świadczenia w ostatnim miesiącu”.

Wszystkie trzy banki wskazane w powyższym wpisie znajdują się pod wpływem Skarbu Państwa, co - przynajmniej jak dotąd - pozwalało przypuszczać, że przynajmniej one będą uczestniczyły w szeroko rozumianej polityce prorodzinnej państwa polskiego, która w tym konkretnym przypadku miałaby oznaczać uwzględnianie świadczenia wychowawczego 800+ do zdolności kredytowej. Odstąpienie od uwzględniania tak podstawowego składnika dochodu licznych polskich rodzin, w szczególności rodzin wielodzietnych, oznaczałoby w praktyce dramatyczny odwrót od polityki prorodzinnej w tym obszarze.

W związku z powyższym niniejszym kieruję do Pana Ministra następujące pytania:

1. Jakie konkretnie działania podjęła Komisja Nadzoru Finansowego wobec banków lub innych podmiotów, które miałyby na celu odstąpienie od uwzględniania świadczenia wychowawczego 800+ spośród czynników wpływających na zdolność kredytową lub modyfikację sposobu tego uwzględniania?
2. Czy którykolwiek z banków, w szczególności banków z udziałem Skarbu Państwa, wyraził sprzeciw wobec tych działań?
3. Czy działania te zostały podjęte przez banki, w szczególności banki z udziałem Skarbu Państwa, z własnej inicjatywy, czy też z inspiracji podmiotów zewnętrznych, a jeżeli tak, to jakich (zarówno krajowych, jak i zagranicznych oraz międzynarodowych)?
4. Kto konkretnie w KNF oraz w bankach z udziałem Skarbu Państwa podjął decyzję o tych działaniach i w jakich konkretnie dniach została podjęta ta decyzja, a jeżeli decyzja została podjęta przez podmiot wieloosobowy – jakie konkretnie osoby uczestniczyły w podejmowaniu tej decyzji?
5. Do których konkretnie banków, w szczególności banków z udziałem Skarbu Państwa, zostały skierowane te działania i czy sytuacja banków z udziałem Skarbu Państwa została w jakikolwiek sposób zróżnicowana?
6. Proszę o udostępnienie korespondencji KNF z poszczególnymi bankami, w szczególności bankami z udziałem Skarbu Państwa, dotyczącej tych działań, wraz z podaniem autorów poszczególnych pism oraz dat ich sporządzenia.
7. Proszę o udostępnienie szczegółowego uzasadnienia, w tym podstawy prawnej i faktycznej tych działań, a także analiz lub opinii, które zostały sporządzone w związku z podjęciem decyzji o tych działaniach, a jeżeli zostały one sporządzone przez podmioty zewnętrzne, to także o umowy z tymi podmiotami.
8. Czy przeprowadzone zostały jakiekolwiek analizy dotyczące potencjalnego wpływu tych działań na całokształt polskiej polityki prorodzinnej, ogólną sytuację rodziny w Polsce oraz wskaźniki demograficzne?
9. Czy wyliczono bądź oszacowano, ile konkretnie polskich rodzin utraciłoby dostęp do kredytu mieszkaniowego w wyniku tych działań?

Z wyrazami szacunku

Karina Bosak
Poseł na Sejm RP