Interpelacja w sprawie bezpieczeństwa lokalizacji i funkcjonowania biogazowni rolniczych

Szanowna Pani Minister, Szanowni Panowie Ministrowie,

do mojego biura poselskiego zwrócili się mieszkańcy miejscowości Muszkowo w gminie Krzeszyce w województwie lubuskim, którzy wyrazili zaniepokojenie planowaną lokalizacją biogazowni rolniczej o mocy ok. 3 MW w odległości ok. 400 metrów od zabudowań mieszkalnych. Miejscowość liczy ok. 250 mieszkańców i ma charakter rolniczy. W jej otoczeniu prowadzona jest m.in. hodowla drobiu, a na terenie gminy funkcjonują już instalacje przemysłowe i energetyczne.

Mieszkańcy nie sprzeciwiają się rozwojowi odnawialnych źródeł energii ani samej idei biogazowni rolniczych. Zwracają jednak uwagę, że obecne procedury opiniowania tego typu inwestycji mogą nie uwzględniać w wystarczającym stopniu ryzyk związanych z rodzajem stosowanych substratów, transportem materiałów pochodzenia zwierzęcego, bioasekuracją, uciążliwościami zapachowymi oraz oddziaływaniem na lokalne gospodarstwa rolne i mieszkańców.

Spore zastrzeżenia dotyczą przede wszystkim braku obligatoryjnego udziału Inspekcji Weterynaryjnej w opiniowaniu inwestycji, które mają lub mogą wykorzystywać m.in. obornik, gnojowicę, pomiot drobiowy, odpady rolno-spożywcze, produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego lub inne materiały mogące mieć znaczenie dla bezpieczeństwa epizootycznego. W Polsce od lat ponoszone są znaczne koszty zwalczania chorób zakaźnych zwierząt, takich jak grypa ptaków, ASF czy rzekomy pomór drobiu. Tym bardziej zasadne wydaje się włączenie organów weterynaryjnych w ocenę ryzyk związanych z dowozem i przetwarzaniem substratów w biogazowniach lokalizowanych w sąsiedztwie hodowli drobiu lub trzody chlewnej.

Mieszkańcy wskazują również na problem transportu substratów z odległych lokalizacji, w tym potencjalnie spoza granic Polski, oraz na ryzyko wykorzystywania biogazowni rolniczych do zagospodarowywania odpadów w sposób odbiegający od społecznego rozumienia lokalnej, rolniczej instalacji OZE. Powstaje pytanie, czy obecne przepisy wystarczająco precyzyjnie rozróżniają biogazownie rzeczywiście oparte na lokalnych produktach i pozostałościach rolnych od instalacji, które w praktyce mogą funkcjonować jako zakłady przetwarzania szerokiego katalogu odpadów i produktów ubocznych.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Czy ministerstwa dostrzegają potrzebę rozszerzenia katalogu organów opiniujących inwestycje w zakresie biogazowni rolniczych o Inspekcję Weterynaryjną, zwłaszcza gdy planowane jest wykorzystywanie substratów pochodzenia zwierzęcego, obornika, gnojowicy, pomiotu drobiowego lub produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego?
2. Czy obecne przepisy nakładają na inwestora obowiązek szczegółowego wskazania rodzaju, ilości, pochodzenia i tras transportu substratów planowanych do wykorzystania w biogazowni rolniczej? Jeśli tak, na jakim etapie postępowania i w jakim zakresie informacje te podlegają weryfikacji?
3. Czy ministerstwa analizowały ryzyka epizootyczne związane z transportem obornika, gnojowicy, pomiotu drobiowego oraz innych materiałów pochodzenia zwierzęcego do biogazowni zlokalizowanych w pobliżu gospodarstw prowadzących hodowlę drobiu lub trzody chlewnej?
4. Czy planowane są zmiany przepisów, które zobowiązywałyby organ prowadzący postępowanie środowiskowe do zasięgnięcia opinii właściwego powiatowego lekarza weterynarii w przypadku biogazowni wykorzystujących substraty mogące mieć znaczenie dla bioasekuracji?
5. Czy rząd przewiduje doprecyzowanie katalogu substratów dopuszczalnych w biogazowniach rolniczych tak, aby ograniczyć ryzyko przekształcania tych instalacji w zakłady przetwarzania odpadów rolno-spożywczych lub produktów ubocznych pochodzenia zwierzęcego bez adekwatnych zabezpieczeń?
6. Czy istnieją przepisy lub wytyczne ograniczające dowóz substratów do biogazowni rolniczych z odległych lokalizacji, w tym z zagranicy? Jeśli nie, czy ministerstwa rozważają wprowadzenie takich ograniczeń lub obowiązku oceny śladu transportowego inwestycji?
7. Jakie mechanizmy kontroli istnieją w przypadku wykorzystywania w biogazowniach rolniczych odpadów lub produktów ubocznych przywożonych z zagranicy, zwłaszcza na terenach przygranicznych?
8. Czy przy udzielaniu publicznego wsparcia finansowego dla biogazowni rolniczych, w tym ze środków NFOŚiGW, uwzględniane są kryteria dotyczące lokalnego pochodzenia substratów, skali transportu, oddziaływania zapachowego oraz bezpieczeństwa weterynaryjnego?
9. Czy ministerstwa posiadają dane dotyczące liczby planowanych i funkcjonujących biogazowni rolniczych, które wykorzystują substraty pochodzenia zwierzęcego, odpady rolno-spożywcze lub produkty uboczne pochodzenia zwierzęcego? Jeśli tak, proszę o przedstawienie tych danych w podziale na województwa.
10. Czy ministerstwa przewidują przygotowanie ogólnokrajowych wytycznych dla samorządów dotyczących oceny lokalizacji biogazowni rolniczych, w szczególności w pobliżu zabudowy mieszkaniowej oraz gospodarstw prowadzących hodowlę drobiu lub trzody chlewnej?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP