Interpelacja w sprawie braku realnych efektów reform publicznych służb zatrudnienia oraz anachronicznego systemu kwalifikacji osób bezrobotnych

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją dotyczącą pogłębiającego się kryzysu efektywności powiatowych urzędów pracy. Jak słusznie zauważają eksperci rynku pracy oraz ogólnopolskie media dotychczasowe próby naprawy publicznych służb zatrudnienia okazują się powierzchowne i nieskuteczne.

Podejmowane przez ministerstwo działania wciąż nie rozwiązują fundamentalnych problemów strukturalnych:

1. Fikcja aktywizacji i status „urzędów ubezpieczeniowych“: mimo zapowiedzi odciążenia urzędów, nadal są one w pierwszej kolejności miejscem rejestracji w celu uzyskania ubezpieczenia zdrowotnego. Biurokracja z tym związana paraliżuje doradców zawodowych, uniemożliwiając im realną, zindywidualizowaną pomoc.

2. Niska jakość i niedopasowanie ofert: pracodawcy nie ufają PUP-om i nie zgłaszają tam ofert dla specjalistów czy pracowników biurowych. Urzędy pozostają głównie dostarczycielem rąk do najprostszych prac fizycznych.

3. Pudrowanie rzeczywistości zamiast systemowych zmian: zamiast diagnozować realne problemy rynku, system skupia się na statystykach i organizowaniu szkoleń, które często nie odpowiadają na potrzeby nowoczesnej gospodarki opartej na usługach i technologiach.

Zgłaszanym przez obywateli problemem jest także sposób klasyfikacji wykształcenia i umiejętności bezrobotnych. Zgodnie z wciąż obowiązującym art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, za osobę bez kwalifikacji zawodowych uznaje się każdego, kto nie posiada dokumentu uprawniającego do wykonywania konkretnego (rzemieślniczego lub technicznego) zawodu. W efekcie, algorytmy urzędów pracy zrównują w statusie absolwentów liceów ogólnokształcących ze zdaną maturą z osobami posiadającymi zaledwie wykształcenie podstawowe lub gimnazjalne. Obie te grupy trafiają do jednego zbioru jako bezrobotni bez kwalifikacji zawodowych.

Traktowanie dobrze rokujących młodych ludzi jak osób o jednak niższym potencjale edukacyjnym prowadzi do:

– zasypywania ich niedopasowanymi ofertami najprostszych prac fizycznych,
– kierowania na szkolenia kompletnie rozmijające się z ich aspiracjami,
– frustracji i ostatecznej ucieczki osób młodych z publicznego systemu wsparcia, co potwierdza fiasko dotychczasowych działań naprawczych.

W związku z powyższym zwracam się z prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jak ministerstwo ocenia skuteczność wprowadzonych w 2025 roku zmian w funkcjonowaniu urzędów pracy, w obliczu krytyki ekspertów wskazujących, że nie przyniosły one oczekiwanych efektów?

2. Czy ministerstwo dostrzega problem wynikający z art. 2 ust. 1 pkt 6 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, który klasyfikuje osoby z wykształceniem średnim ze zdaną maturą na równi z osobami z wykształceniem podstawowym?

3. Jakie nowe narzędzia ministerstwo zamierza wprowadzić, aby urzędy pracy potrafiły skuteczniej aktywizować osoby bezrobotne?

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP