Interpelacja w sprawie zapobiegania rozprzestrzenianiu się zakażeń HIV, HCV i innymi chorobami zakaźnymi w sezonie wakacyjnym

Szanowna Pani Minister,

sezon wakacyjny to okres, w którym statystycznie rośnie liczba zachowań ryzykownych sprzyjających transmisji zakażeń przenoszonych drogą płciową oraz krwiopochodnych, takich jak HIV czy wirus zapalenia wątroby typu C (HCV). Skuteczna kontrola epidemiologiczna nad tymi zakażeniami opiera się na dwóch filarach: powszechnej, anonimowej diagnostyce oraz natychmiastowym włączeniu leczenia, które w przypadku HIV redukuje wiremię do poziomu niewykrywalnego, uniemożliwiając dalsze zakażanie partnerów.

W Polsce działa sieć Punktów Konsultacyjno-Diagnostycznych (PKD), w których można wykonać test na HIV anonimowo i bezpłatnie. Niemniej jednak, ramy prawne i finansowe dotyczące szerszych programów profilaktycznych (w tym profilaktyki przedekspozycyjnej – PrEP) oraz diagnostyki potwierdzającej (w przypadku dodatniego wyniku testu przesiewowego) dla cudzoziemców nieposiadających ubezpieczenia w NFZ pozostają głęboko niejasne.

Wielu cudzoziemców (w tym migranci zarobkowi pracujący w szarej strefie, studenci zagraniczni czy osoby oczekujące na decyzje pobytowe) boryka się z brakiem ciągłości ubezpieczenia zdrowotnego. W momencie, gdy osoba nieubezpieczona otrzymuje dodatni wynik testu przesiewowego w kierunku HIV lub HCV, placówki medyczne często odmawiają dalszej diagnostyki laboratoryjnej (np. oznaczania poziomu RNA wirusa) oraz włączenia do programów lekowych (np. Krajowego Programu Zapobiegania Zakażeniom HIV i Opieki nad Żyjącymi z HIV i Chorymi na AIDS), argumentując to brakiem prawa do świadczeń finansowanych przez NFZ.

Taka sytuacja rodzi dramatyczne konsekwencje dla zdrowia publicznego. Osoba zakażona HIV lub HCV, która z powodu barier finansowych i niejasnych przepisów nie zostanie zdiagnozowana i poddana terapii, pozostaje źródłem zakażenia dla kolejnych osób. W kontekście migracji oraz wzmożonej mobilności w okresie wakacyjnym, ignorowanie tej grupy pacjentów bezpośrednio uderza w bezpieczeństwo zdrowotne całego społeczeństwa.

Mając na uwadze powyższe, uprzejmie proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie konkretne działania profilaktyczne i edukacyjne w zakresie zapobiegania zakażeniom HIV, HCV oraz innym chorobom przenoszonym drogą płciową zaplanowało Ministerstwo Zdrowia na sezon wakacyjny 2026 r., ze szczególnym uwzględnieniem populacji cudzoziemców?
2. Jaka jest oficjalna procedura postępowania w sytuacji, gdy u nieubezpieczonego cudzoziemca szybki test przesiewowy (np. w PKD) da wynik dodatni? Kto i z jakich środków finansuje wówczas specjalistyczną diagnostykę potwierdzającą?
3. Czy cudzoziemcy nieposiadający uprawnień do ubezpieczenia zdrowotnego w Polsce mają zagwarantowany bezpłatny dostęp do leczenia antyretrowirusowego (ARV) w ramach programów polityki zdrowotnej Ministerstwa Zdrowia natychmiast po wykryciu zakażenia HIV? Jeśli tak, na jakiej podstawie prawnej?
4. Czy resort planuje systemowe i finansowe wsparcie dla organizacji pozarządowych oraz placówek medycznych prowadzących profilaktykę zakażeń (np. dystrybucję prezerwatyw, programy redukcji szkód, dostęp do PrEP) wśród migrantów, w celu zminimalizowania ryzyka transmisji wirusów w okresie letnim?

Z poważaniem

dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP