Interpelacja w sprawie zagrożenia dla ciągłości hodowli i ochrony zasobów genetycznych pszczół w związku z przetargiem na dzierżawę części Pasieki Zarodowej w Kocierzowach

Szanowny Panie Ministrze,

działając na podstawie art. 19 i art. 20 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora, zwracam się do Pana Ministra z pilnym wnioskiem o przeprowadzenie działań wyjaśniających i kontrolnych dotyczących przetargu ogłoszonego przez Mazowieckie Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt sp. z o.o. w Łowiczu na dzierżawę pasieki wraz z infrastrukturą i terenem w Kocierzowach.

W ogłoszeniu z 28 maja 2026 r. wskazano, że przedmiotem dzierżawy jest Pasieka Zarodowa w Kocierzowach przeznaczona do prowadzenia hodowli użytkowej, obejmująca około 40 rodzin pszczelich, pracownię pasieczną, miodarkę, ule zapasowe oraz nieruchomość o powierzchni 1,67 ha. Umowa ma zostać zawarta na okres do trzech lat. Termin składania ofert upłynął 19 czerwca 2026 r., a ich otwarcie nastąpiło 22 czerwca 2026 r.

Ogłoszenie nie zawiera jednak informacji pozwalających ustalić:

• czy dzierżawa obejmuje jakiekolwiek rodziny hodowlane, matki reprodukcyjne lub materiał biologiczny wpisany do ksiąg hodowlanych;
• czy hodowla zarodowa będzie nadal prowadzona w Kocierzowach;
• gdzie zostaną umieszczone rodziny należące do chronionych i doskonalonych linii;
• czy dzierżawca będzie prowadził działalność na tym samym terenie co rodziny hodowlane;
• w jaki sposób wyeliminowane zostanie ryzyko niekontrolowanych kojarzeń i zanieczyszczenia genetycznego;
• czy część produkcyjna i część zarodowa mają odrębne zaplecze techniczne, pracownie i urządzenia.

Brak tych informacji budzi uzasadnione zaniepokojenie środowiska pszczelarskiego. Pasieka w Kocierzowach prowadziła prace związane z doskonaleniem genetycznym pszczół rasy kraińskiej linii S, Niw i R oraz rasy kaukaskiej linii PwK, a także z ochroną zasobów genetycznych pszczoły środkowoeuropejskiej linii M Asta. Sama spółka wskazywała, że pasieka dysponuje materiałem hodowlanym wpisanym do ksiąg krajowych, realizuje zatwierdzone programy hodowlane i posiada specjalistyczne zaplecze do wychowu oraz inseminacji matek pszczelich.

Szczególne znaczenie ma linia M Asta, należąca do rodzimej rasy środkowoeuropejskiej Apis mellifera mellifera i objęta programem ochrony zasobów genetycznych. Ochrona takich populacji wymaga nie tylko zachowania określonej liczby rodzin, lecz również kontroli pochodzenia, doboru materiału hodowlanego i ograniczenia przypadkowego krzyżowania z obcymi populacjami.

Wątpliwości wzbudzają również warunki samego przetargu. Od oferenta wymagano jedynie przedstawienia dokumentu potwierdzającego kwalifikacje pszczelarskie, utrzymywania rodzin w należytej kondycji zdrowotnej oraz przejęcia odpowiedzialności za dobrostan pszczół i infrastrukturę. Przy ocenie ofert uwzględniane miały być wysokość czynszu i ogólnie określone doświadczenie pszczelarskie. Nie wskazano natomiast wymagań dotyczących hodowli zachowawczej, prowadzenia ksiąg, oceny wartości użytkowej, wychowu matek reprodukcyjnych, inseminacji ani zabezpieczenia przed niekontrolowanym krzyżowaniem.

W związku z powyższym wnoszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Jaki jest aktualny stan postępowania przetargowego, które zostało otwarte 22 czerwca 2026 r.? Czy wybrano dzierżawcę i czy zawarto już umowę?
2. Czy Ministerstwo Rolnictwa i Rozwoju Wsi, Krajowy Ośrodek Wsparcia Rolnictwa albo inny organ wykonujący uprawnienia właścicielskie wyraził zgodę na ogłoszenie tego przetargu?
3. Jaka jest struktura właścicielska Mazowieckiego Centrum Hodowli i Rozrodu Zwierząt sp. z o.o. i który organ wykonuje wobec tej spółki prawa właścicielskie?
4. Czy przedmiot dzierżawy obejmuje wyłącznie około 40 rodzin produkcyjnych, czy również rodziny hodowlane, matki reprodukcyjne, materiał biologiczny albo dokumentację dotyczącą linii M Asta, S, Niw, R i PwK?
5. Proszę o przedstawienie wykazu rodzin pszczelich objętych przetargiem wraz z rasą, linią, statusem hodowlanym i informacją, czy którakolwiek z nich jest wpisana do ksiąg hodowlanych albo uczestniczy w programie ochrony zasobów genetycznych.
6. Ile rodzin każdej z linii M Asta, S, Niw, R i PwK znajdowało się w Kocierzowach na dzień ogłoszenia przetargu i gdzie rodziny te znajdują się obecnie?
7. Czy hodowla zarodowa oraz program ochrony linii M Asta będą nadal prowadzone w Kocierzowach? Jeżeli nie, to gdzie zostaną przeniesione i jaki podmiot przejmie odpowiedzialność za ich prowadzenie?
8. Czy dzierżawca będzie prowadził pasiekę produkcyjną na tym samym terenie, na którym pozostaną rodziny hodowlane? Jeżeli tak, w jaki sposób zabezpieczono stada przed niekontrolowanym kojarzeniem i zanieczyszczeniem genetycznym?
9. Czy przed ogłoszeniem przetargu uzyskano opinię Krajowego Centrum Hodowli Zwierząt, Instytutu Zootechniki – Państwowego Instytutu Badawczego oraz Instytutu Ogrodnictwa – Państwowego Instytutu Badawczego? Proszę o przekazanie kopii tych opinii.
10. Czy Krajowe Centrum Hodowli Zwierząt przeprowadziło kontrolę pasieki w związku z planowaną dzierżawą, a jeżeli tak, jakie były jej ustalenia?
11. Dlaczego w warunkach przetargu nie zawarto wymagań dotyczących doświadczenia w prowadzeniu hodowli zarodowej, hodowli zachowawczej, wychowie matek reprodukcyjnych oraz inseminacji pszczół?
12. Jakie postanowienia projektu umowy regulują zasady używania infrastruktury pasiecznej, zapobiegania chorobom i rabunkom, przemieszczania rodzin, wprowadzania obcego materiału genetycznego oraz odpowiedzialności dzierżawcy za szkody wyrządzone hodowli zarodowej?
13. Czy umowa przewiduje prawo natychmiastowego rozwiązania dzierżawy w przypadku zagrożenia zdrowia rodzin, naruszenia zasad bioasekuracji albo stworzenia ryzyka dla realizowanych programów hodowlanych?
14. Czy resort rozważa wstrzymanie podpisania umowy albo zbadanie zasadności unieważnienia postępowania do czasu jednoznacznego potwierdzenia, że dzierżawa nie zagrozi prowadzeniu hodowli zarodowej i ochronie linii M Asta?

Wnoszę również o przekazanie:

• pełnej dokumentacji przetargowej;
• projektu lub zawartej umowy dzierżawy;
• protokołu z otwarcia i oceny ofert;
• wykazu oferentów oraz kryteriów wyboru;
• wykazu rodzin pszczelich i składników infrastruktury objętych dzierżawą;
• opinii instytucji odpowiedzialnych za hodowlę i ochronę zasobów genetycznych.