Interpelacja w sprawie celowego i bezprawnego zaniżania wysokości świadczeń wspierających dla osób powyżej 75. roku życia

Szanowna Pani Minister,

w grudniu 2024 roku pełnomocnik rządu Łukasz Krasoń skierował wytyczne do przewodniczących wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności. Wspomniane wytyczne wykraczają jednak poza upoważnienie ustawowe, ponieważ nakazano w nich obniżkę punktów w poziomie potrzeby wsparcia osobom niepełnosprawnym 75+, jedynie na podstawie kryterium wieku. Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych i rozporządzenie w sprawie ustalania poziomu potrzeby wsparcia nic nie mówią o restrykcjach punktowych dla osób niepełnosprawnych z uwagi na wiek. Wytyczne wydane przez pełnomocnika rządu są więc bezprawne i jawnie dyskryminują osoby w podeszłym wieku.

W tej sprawie interweniował już, zwracając się do rządu również rzecznik praw obywatelskich, który także ma poważne wątpliwości prawne co do wydanych wytycznych. Wytyczne nakazują, by osobom w wieku powyżej 75. lat w poszczególnych kategoriach przyznawać maksymalnie 2,7 punktu zamiast 4, argumentując to w sposób wysoce kontrowersyjny, bo rzekomym nałożeniem się niepełnosprawności oraz niesamodzielności wynikającej z "naturalnego starzenia się". Tego rodzaju limity dotykają również osób niewidomych, niesłyszących czy osób poruszających się na wózkach aktywnych, z góry pozbawiając ich szans na uzyskanie maksymalnej puli 100 punktów.

Sztuczne obniżenie wyniku o zaledwie kilka punktów powoduje nagle spadek do niższego progu wypłaty (co oznacza utratę rzędu tysięcy złotych rocznie, np. spadek świadczenia z maksymalnej kwoty do poziomu ok. połowy), a w wielu przypadkach wręcz zepchnięcie osoby z niepełnosprawnością poniżej progu 70 punktów, co oznacza całkowitą odmowę przyznania pomocy.

W związku z powyższym, na wniosek obywateli zgłaszających problem, kieruję do Pani Minister następujące pytania:

1. Na jakiej podstawie pełnomocnik rządu ds. osób niepełnosprawnych nakazał orzecznikom WZON odgórne ograniczanie możliwości przyznawania maksymalnej punktacji dla osób w wieku 75+ oraz innych grup osób z niepełnosprawnościami?

2. Jak ministerstwo odnosi się do pisma i argumentacji rzecznika praw obywatelskich, który wprost wskazuje na bezprawność takich wytycznych i niedopuszczalną dyskryminację ze względu na wiek w procesie oceny poziomu potrzeby wsparcia?

3. Czym spowodowane było wydanie ww. wytycznych i dlaczego rząd uznał konieczność obniżenia przyznawanych punktów osobom po 75. roku życia?

Z wyrazami szacunku

Lidia Czechak
Poseł na Sejm RP