Interpelacja w sprawie dokumentów programowych dotyczących polityki rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich w latach 2028-2034

1 maja 2004 roku Polska przystąpiła do UE. 22 lata to okres głębokich przeobrażeń na polskiej wsi. Wejście do UE miało kluczowe znaczenie dla rozwoju obszarów wiejskich. Oznaczało to objęcie Polski finansowaniem rozwoju obszarów wiejskich w ramach II filara WPR oraz Polityki Spójności.

Polityka rozwoju UE opiera się na Traktacie z Lizbony oraz kolejnych Wspólnych Ramach Finansowych (WPR i Polityka Spójności).

Polityka rozwoju w Polsce opiera się na dokumentach programowych zgodnie z ustawą o zasadach prowadzenia polityki rozwoju z 2006 r.

Główne dokumenty to: średnioterminowe strategie rozwojowe, strategie sektorowe, strategie samorządowe oraz programy rozwoju.

Obecnie w Polsce obowiązuje Strategia Odpowiedzialnego Rozwoju 2030 (SOR) oraz Strategia Sektorowa dotycząca rozwoju obszarów wiejskich z 2023 r. W SOR działania odnoszą się do wszystkich obszarów wiejskich.

Główne obecnie wyzwania dla obszarów wiejskich to: potrzeba rozwoju infrastruktury wodno-kanalizacyjnej, drogowej i energetycznej, wzrost dochodów mieszkańców, poprawa dostępu do usług publicznych i tworzenie nowych miejsc pracy. Ważnym aspektem pozostaje również bezpieczeństwo żywnościowe, odporność na kryzysy klimatyczne, geopolityczne i ekonomiczne oraz rozwój lokalnych łańcuchów dostaw. Ważne potrzeby to retencja wody, ochrona środowiska, ograniczania wykluczenia społecznego, wsparcia dla młodych mieszkańców wsi oraz dostosowania infrastruktury i usług do zmian demograficznych.

Skala potrzeb i wyzwań rozwojowych, przed którymi stoją obszary wiejskie i rolnictwo w Polsce, wymagają zapewnienia odpowiedniego finansowania w latach 2028-2034 na poziomie wyższym niż wynoszą obecnie środki WPR, polityki spójności skierowane na ten cel.

Programowanie i finansowanie rozwoju obszarów wiejskich – unijna perspektywa 2027 r. W propozycji KE w sprawie wspólnych Ram Finansowych na lata 2028-2034 przewidziano zmiany dotyczące finansowania ze środków UE i polityki rozwoju w państwach członkowskich. W miejsce dotychczasowej Umowy Partnerstwa i PS WPR wprowadza się koncepcję Planów Partnerstwa Regionalnego i Krajowego na lata 2028-2034 (PPKR). Budżet jaki KE przewidziała dla Polski na PPKR wynosi 123,3 mld EUR, z czego 24,636 mld EUR to środki na obowiązkowe instrumenty WPR – jest to znacznie mniej niż obecny budżet PS WPR 2023-2027. Proponowana architektura WRF 2028-2034 oznacza to brak odrębnej WPR i rezygnację i rezygnację z II filara WPR. Dlatego konieczne jest przeznaczenie na kwestie rolnicze dodatkowych środków z budżetu PPKR tak, żeby zabezpieczyć interesy rolników. Żeby nie powtórzyć błędów z polityki spójności z ostatnich dwóch perspektyw finansowych – należy też ustanowić w PPKR odrębny rozdział terytorialny wiejski z dedykowanymi inwestycjami dla wsi i adekwatnym budżetem na ich sfinansowanie.

Dokumenty dotyczące zasad prowadzenia polityki rozwoju określone są kierunkowo w ustawie z 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.

Dokumenty obligatoryjne dotyczące rozwoju rolnictwa i obszarów wiejskich to przyjęta w 2025 roku Koncepcja Rozwoju Kraju 2050 (KRK 2050) oraz przyjęta przez Komitet Stały Rady Ministrów, Strategia Rozwoju Polski 2035 (SRP 2035).

W ustawie ozppr w art. 9 pkt 3 zapisano możliwość sporządzenia innych strategii rozwoju odnoszących się do poszczególnych sektorów gospodarki. Obecnie w Polsce obowiązuje 9 strategii sektorowych, w tym Strategia Zrównoważonego Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Rybactwa 2030.

W projekcie SRK 2035 w załączniku nr 4 „System realizacji Strategii” napisano: cytuję „Doszczegółowienie strategii SRK 2035 może następować w ramach innych strategii, rozwoju oraz polityk publicznych. Strategia nie narzuca jednak układu strategii (art. 9 pkt 3 ustawy o zppr) zintegrowanych i horyzontalnych, pozostawiając decyzję co do potrzeby opracowania tego typu dokumentów w gestii resortów.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), zwracam się z uprzejmą prośbą o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Na podstawie jakich dokumentów wynikających z ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju z 2006 r. są programowane działania dotyczące rolnictwa i obszarów wiejskich na lata 2028-2034.
2. Czy Pan Minister skorzystał z zapisu w SRP 2035 zawartego w załączniku nr 4 „System Realizacji Strategii”, który w gestii resortu pozostawia decyzję dotyczącą sporządzenia lub aktualizacji istniejącej Strategii Zrównoważonego Rozwoju Wsi, Rolnictwa i Rybactwa 2030?
3. Jakie inne dokumenty rozwojowe będą wykorzystane w pracach nad Planem Partnerstwa Krajowego i Regionalnego na lata 2028-2034 oraz corocznych budżetów państwa na te lata, w obszarze rolnictwa i obszarów wiejskich?

Z poważaniem

Kazimierz Gwiazdowski
Poseł na Sejm RP