Interpelacja w sprawie spadku dostępności opieki farmaceutycznej oraz odbierania zezwoleń na prowadzenie aptek

Szanowna Pani Minister,

zwracam się w sprawie pogarszania się dostępu obywateli do aptek w Polsce oraz odbierania zezwoleń na ich prowadzenie. Z niepokojących informacji, które przekazują mi organizacje zrzeszające przedsiębiorców oraz przedstawiciele środowisk prawniczych, jasno wynika, że organy inspekcji farmaceutycznej stosują wysoce rygorystyczną i arbitralną interpretację obowiązujących przepisów.

Zasadniczym problemem jest odbieranie zezwoleń pod pretekstem utraty tak zwanej rękojmi należytego prowadzenia apteki, która jest pojęciem nieostrym i niezdefiniowanym w ustawie. Najpoważniejsze kary są obecnie nakładane na placówki, które w latach 2015–2018 realizowały standardowe zamówienia na leki zgłaszane przez przychodnie. Należy wyraźnie zaznaczyć, że w tamtym czasie był to model działalności w pełni legalny i niebudzący wówczas zastrzeżeń kontrolerów. Zakaz łączenia tego typu działalności został wprowadzony przez ustawodawcę w sierpniu 2018 roku. Obecne działania inspekcji oznaczają w praktyce karanie przedsiębiorców wstecz, co podważa zasadę pewności prawa i niszczy zaufanie obywateli do instytucji państwowych.

Warto odnotować, że od 2017 roku z polskiego rynku zniknęło już ponad 2400 aptek ogólnodostępnych, 1/3 z nich na skutek odebrania rękojmi należytego prowadzenia apteki. Nagłe zamknięcie apteki wiąże się nie tylko z natychmiastowym bankructwem polskich firm rodzinnych i utratą tysięcy miejsc pracy, ale również z koniecznością utylizacji posiadanych w magazynach leków, których nie można zwrócić do hurtowni.

Konsekwencje tych działań uderzają bezpośrednio w najbardziej potrzebujących pacjentów, a w szczególności w seniorów, osoby przewlekle chore oraz rodziców z małymi dziećmi. Zamykanie placówek prowadzi do bardzo niebezpiecznych sytuacji, w których brak dostępu do insuliny, cytostatyków czy antybiotyków staje się wręcz codziennym zagrożeniem. Problem ten jest szczególnie widoczny w przypadku aptek całodobowych, które znikając, odcinają całe powiaty od niezbędnej pomocy.

Mając na uwadze przedstawione powyżej argumenty, kieruję następujące pytania:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje w najbliższym czasie wydać wiążące wytyczne dla organów inspekcji farmaceutycznej w celu ujednolicenia i doprecyzowania interpretacji pojęcia „rękojmia należytego prowadzenia apteki”?
2. Jakie konkretne mechanizmy osłonowe zamierza podjąć resort, aby zatrzymać falę upadłości placówek całodobowych i zagwarantować pacjentom nieprzerwany dostęp do wsparcia farmaceutycznego?
3. Czy ministerstwo rozważa przeprowadzenie kompleksowego audytu dotychczasowych postępowań prowadzonych przez głównego inspektora farmaceutycznego pod kątem przestrzegania zasad praworządności oraz unikania karania przedsiębiorców za działania realizowane zgodnie z prawem obowiązującym w latach 2015–2018?