Interpelacja w sprawie ochrony pamięci ofiar ludobójstwa wołyńskiego, materiałów edukacyjnych w języku ukraińskim oraz reakcji na Ukraiński Panteon Narodowy

Szanowna Pani Minister,

zwracam się z interpelacją w sprawie działań Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz ochrony pamięci ofiar ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej, w szczególności w kontekście przyjęcia przez Ukrainę ustawy o Ukraińskim Panteonie Narodowym.

Według stanu na dzień 1 lipca 2026 r. ustawa o Ukraińskim Panteonie Narodowym została przyjęta przez Radę Najwyższą Ukrainy i przygotowywana jest do podpisu. W związku z tym powstaje pytanie, czy w ramach państwowego panteonu Ukrainy mogą zostać uhonorowane osoby związane z OUN, UPA, SS-Galizien lub innymi środowiskami odpowiedzialnymi za zbrodnie na obywatelach polskich.

Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego nie może ograniczać swojej roli wyłącznie do organizowania rocznic. Potrzebna jest stała polityka pamięci, obejmująca badania, publikacje, filmy, wystawy, tłumaczenia, portale internetowe, wsparcie rodzin ofiar, ekshumacje, godne pochówki i międzynarodową promocję prawdy o zbrodni.

Pamięć o pomordowanych obywatelach Rzeczypospolitej Polskiej nie może być przedmiotem doraźnej polityki. Musi być chroniona przez instytucje państwa. Jeżeli Ukraina buduje własny panteon narodowy, Polska musi równolegle zadbać o to, aby prawda o polskich ofiarach była znana, dostępna i broniona.

Nie można dopuścić do sytuacji, w której w przestrzeni publicznej państwa ukraińskiego utrwala się kult sprawców, a państwo polskie nie potrafi skutecznie opowiedzieć światu historii ofiar.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie działania podjęło MKiDN w związku z przyjęciem przez Ukrainę ustawy o Ukraińskim Panteonie Narodowym?
2. Czy MKiDN analizuje ryzyko wpisania do tego panteonu osób związanych z OUN-UPA, SS-Galizien lub innymi formacjami odpowiedzialnymi za zbrodnie na obywatelach polskich?
3. Czy MKiDN wystąpiło do MSZ o wspólne stanowisko w sprawie niedopuszczalności honorowania przez Ukrainę osób odpowiedzialnych za zbrodnie na obywatelach polskich?
4. Czy MKiDN posiada katalog osób, których ewentualne uhonorowanie przez Ukrainę powinno spotkać się z oficjalnym protestem państwa polskiego?
5. Jakie środki finansowe przeznaczono w latach 2022–2026 na badania, publikacje, filmy, wystawy i projekty edukacyjne dotyczące ludobójstwa wołyńskiego?
6. Ile środków przeznaczono na tłumaczenia materiałów historycznych dotyczących Wołynia na język ukraiński?
7. Czy MKiDN przygotowało albo planuje przygotować oficjalny pakiet materiałów w języku ukraińskim dotyczący ludobójstwa wołyńskiego, zbrodni OUN-UPA, polskich ofiar cywilnych, Sprawiedliwych Ukraińców ratujących Polaków, relacji świadków i dokumentów źródłowych?
8. Czy MKiDN współpracuje z IPN w celu przygotowania krótkiego filmu edukacyjnego w języku ukraińskim, który mógłby być udostępniany przez ambasady, konsulaty, szkoły i urzędy wojewódzkie?
9. Czy MKiDN rozważa rekomendowanie filmu „Wołyń” Wojciecha Smarzowskiego jako jednego z materiałów edukacyjnych dla obywateli Ukrainy?
10. Czy MKiDN zamierza stworzyć ogólnodostępny portal w języku polskim, ukraińskim i angielskim poświęcony ludobójstwu dokonanemu przez OUN i UPA?
11. Jakie działania MKiDN podjęło w sprawie ekshumacji, identyfikacji ofiar i godnych pochówków ofiar zbrodni OUN-UPA?
12. Czy MKiDN posiada aktualny harmonogram prac ekshumacyjnych, identyfikacyjnych i upamiętniających na terytorium Ukrainy?
13. Czy MKiDN uznaje, że pełne odblokowanie ekshumacji powinno być warunkiem dalszego poparcia Polski dla europejskiej drogi Ukrainy?
14. Kiedy MKiDN przedstawi Sejmowi kompleksowy program ochrony pamięci ofiar ludobójstwa wołyńskiego?