Interpelacja w sprawie działań dyplomatycznych wobec Ukraińskiego Panteonu Narodowego oraz wprowadzenia materiałów historycznych o ludobójstwie wołyńskim w procedurach konsularnych

Szanowny Panie Ministrze,

zwracam się z interpelacją w sprawie działań Ministerstwa Spraw Zagranicznych wobec przyjęcia przez Ukrainę ustawy o Ukraińskim Panteonie Narodowym oraz w sprawie potrzeby wprowadzenia do polskich procedur konsularnych obowiązkowego elementu edukacyjnego dotyczącego ludobójstwa dokonanego przez OUN i UPA na obywatelach II Rzeczypospolitej Polskiej.

Według stanu na dzień 1 lipca 2026 r. ustawa o Ukraińskim Panteonie Narodowym została przyjęta przez Radę Najwyższą Ukrainy i przygotowywana jest do podpisu. Polska dyplomacja powinna natychmiast wyjaśnić, czy w ramach tego Panteonu mogą zostać uhonorowane osoby związane z OUN, UPA, SS-Galizien lub innymi środowiskami odpowiedzialnymi za zbrodnie na obywatelach polskich.

Polska nie może reagować dopiero po fakcie, gdy nazwiska zostaną wpisane, pomniki odsłonięte, a państwowa narracja utrwalona. Dyplomacja Rzeczypospolitej powinna działać wyprzedzająco, jasno wskazując stronie ukraińskiej granice, których przekroczenie będzie miało skutki polityczne.

Należy również podkreślić, że obywatele Ukrainy z paszportami biometrycznymi korzystają z ruchu bezwizowego na zasadach unijnych. Nie oznacza to jednak, że Polska jest pozbawiona możliwości działania. Państwo polskie może i powinno wprowadzać wymogi informacyjne, edukacyjne i bezpieczeństwa w procedurach konsularnych, pobytowych oraz w działaniach podejmowanych na forum Unii Europejskiej.

Każde państwo ma prawo wymagać od cudzoziemców ubiegających się o wizę, pobyt lub inne uprawnienia szacunku dla własnego porządku prawnego, bezpieczeństwa i pamięci historycznej. Skoro inne państwa zadają w procedurach wizowych szczegółowe pytania dotyczące bezpieczeństwa, karalności, przynależności do organizacji ekstremistycznych, przemocy politycznej czy terroryzmu, Polska również powinna pytać o kwestie, które dotyczą bezpieczeństwa i pamięci ofiar obywateli polskich.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. Jakie działania dyplomatyczne podjęło MSZ wobec władz Ukrainy po wniesieniu i przyjęciu ustawy o Ukraińskim Panteonie Narodowym?
2. Czy Ambasada RP w Kijowie otrzymała polecenie wystąpienia do władz Ukrainy o wyjaśnienie kryteriów wpisywania osób do Panteonu?
3. Czy MSZ wystąpiło o pisemną gwarancję, że w Ukraińskim Panteonie Narodowym nie zostaną upamiętnione osoby związane z OUN, UPA, SS-Galizien ani innymi formacjami odpowiedzialnymi za zbrodnie na obywatelach polskich?
4. Czy MSZ posiada listę ukraińskich patronów ulic, szkół, jednostek wojskowych, instytucji publicznych i pomników związanych z OUN-UPA?
5. Czy MSZ monitoruje przypadki nadawania ukraińskim jednostkom wojskowym, szkołom, ulicom i instytucjom nazw odwołujących się do UPA, Bandery, Szuchewycza lub innych postaci budzących zasadnicze zastrzeżenia strony polskiej?
6. Czy MSZ zamierza przekazać stronie ukraińskiej notę dyplomatyczną wskazującą, że państwowe honorowanie osób odpowiedzialnych za zbrodnie na Polakach jest sprzeczne z zasadami dobrego sąsiedztwa?
7. Czy MSZ zamierza uzależnić dalsze poparcie Polski dla Ukrainy na forum UE od rezygnacji przez Ukrainę z gloryfikowania OUN-UPA oraz od pełnego odblokowania ekshumacji polskich ofiar?
8. Czy MSZ przygotowało instrukcje dla polskich placówek dyplomatycznych i konsularnych dotyczące rozmów z obywatelami Ukrainy ubiegającymi się o wizy krajowe, legalizację pobytu lub inne czynności konsularne?
9. Czy MSZ rozważa wprowadzenie obowiązku zapoznania się przez obywateli Ukrainy ubiegających się o polską wizę krajową z materiałem historycznym dotyczącym ludobójstwa wołyńskiego?
10. Czy MSZ rozważa zamieszczenie na stronach Ambasady RP w Kijowie oraz konsulatów RP na Ukrainie materiałów w języku ukraińskim dotyczących ludobójstwa wołyńskiego, polskich ofiar, relacji świadków, dokumentów IPN oraz rekomendowanych filmów i publikacji?
11. Czy MSZ rozważa zadawanie w procedurach konsularnych pytań o zapoznanie się z materiałem historycznym dotyczącym ludobójstwa wołyńskiego oraz o stosunek wnioskodawcy do gloryfikacji OUN-UPA?
12. Czy konsulowie RP mają obecnie prawo pytać wnioskodawców z Ukrainy o przynależność do organizacji ekstremistycznych, udział w formacjach paramilitarnych, publiczne gloryfikowanie OUN-UPA lub negowanie ludobójstwa wołyńskiego?
13. Czy MSZ analizowało możliwość odmowy wizy osobie, która publicznie gloryfikuje OUN-UPA lub osoby odpowiedzialne za zbrodnie na obywatelach polskich?
14. Czy MSZ przedstawi Sejmowi RP pełną informację o dotychczasowych działaniach dyplomatycznych dotyczących ekshumacji, upamiętnień i przeciwdziałania gloryfikacji OUN-UPA?