Interpelacja w sprawie obowiązku znakowania napojów alkoholowych i bezalkoholowych substytutów alkoholu oraz podawania informacji o składzie i wartości odżywczej

Szanowny Panie Ministrze,

zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 1169/2011 w sprawie przekazywania konsumentom informacji na temat żywności, co do zasady wszystkie środki spożywcze wprowadzane do obrotu na terenie Unii Europejskiej powinny zawierać m.in. wykaz składników oraz informację o wartości odżywczej, umożliwiające konsumentom dokonanie świadomego wyboru żywieniowego.

Jednocześnie jednak napoje alkoholowe zawierające powyżej 1,2% alkoholu objętościowo zostały zwolnione z obowiązku zamieszczania zarówno wykazu składników, jak i informacji o wartości odżywczej. Zwolnienie to, mające charakter historyczny i systemowy, pozostaje coraz częściej przedmiotem krytyki - także na poziomie instytucji Unii Europejskiej. W szczególności w raporcie Komisji Europejskiej z 2017 r. stwierdzono brak wystarczających powodów uzasadniających utrzymywanie wyłączenia alkoholu z obowiązku pełnego znakowania żywności.

W praktyce prowadzi to do sytuacji, w której produkty o istotnym znaczeniu dla zdrowia publicznego - w tym napoje alkoholowe, często wysokokaloryczne i zawierające znaczne ilości cukrów - nie podlegają takim samym standardom informacyjnym jak inne produkty spożywcze.

Szczególnie problematyczna jest kwestia:

• alkoholi smakowych, aromatyzowanych i dosładzanych (np. likierów, drinków gotowych, napojów typu RTD),
• produktów zawierających znaczące ilości węglowodanów i cukrów,
• produktów kierowanych marketingowo do młodszych konsumentów.

Brak obowiązku podania wartości energetycznej oraz zawartości cukrów uniemożliwia konsumentowi realną ocenę ich wpływu na dietę, co pozostaje w sprzeczności z deklarowanym w prawie UE wysokim poziomem ochrony zdrowia konsumenta.

Jednocześnie pojawia się istotna niespójność regulacyjna w odniesieniu do napojów bezalkoholowych będących substytutami napojów alkoholowych (np. piwo bezalkoholowe). Zgodnie z obowiązującymi przepisami produkt zawierający poniżej 0,5% alkoholu obj. nie jest napojem alkoholowym w rozumieniu prawa polskiego, a tym samym kwalifikowany jest jako środek spożywczy. Co do zasady powinien on zatem podlegać pełnym wymogom informacyjnym, w tym obowiązkowi podania składu i wartości odżywczej – analogicznie jak inne napoje bezalkoholowe.

Tymczasem w praktyce rynkowej obserwuje się przypadki, w których oznakowanie tych produktów nie zawiera pełnej informacji o wartości energetycznej i składnikach, co może wynikać z niejednoznaczności przepisów lub wykorzystywania luk regulacyjnych dotyczących kategorii „napojów o niskiej/zerowej zawartości alkoholu”.

Powstaje więc poważna wątpliwość co do spójności systemu prawa:

• wyroby alkoholowe są zwolnione z obowiązku ze względu na zawartość alkoholu,
• wyroby bezalkoholowe, choć nie są alkoholem, w praktyce bywają traktowane analogicznie.

Stan taki prowadzi do ograniczenia praw konsumentów do rzetelnej informacji oraz może wprowadzać w błąd co do rzeczywistej wartości energetycznej i składu produktów.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy, zdaniem Ministra, obowiązujące regulacje w zakresie znakowania napojów alkoholowych są zgodne z zasadą zapewnienia wysokiego poziomu ochrony zdrowia konsumentów?
2. Jak Minister ocenia zasadność utrzymywania zwolnienia dla napojów alkoholowych z obowiązku podawania składu i wartości odżywczej?
3. Czy ministerstwo prowadzi lub planuje działania legislacyjne bądź inicjatywy na forum UE zmierzające do objęcia napojów alkoholowych pełnym obowiązkiem informacyjnym?
4. Jakie są aktualne wytyczne dotyczące znakowania napojów bezalkoholowych będących substytutami alkoholu (np. piwa bezalkoholowego)?
5. Czy ministerstwo dostrzega problem niespójności polegającej na faktycznym braku jednolitych zasad znakowania produktów alkoholowych i ich bezalkoholowych odpowiedników?
6. Czy planowane są działania kontrolne lub interpretacyjne wobec producentów napojów bezalkoholowych w zakresie obowiązku podawania pełnej informacji o wartości odżywczej?
7. Czy ministerstwo rozważa wprowadzenie krajowych regulacji na wzór niektórych państw UE zwiększających zakres informacji obowiązkowych na etykietach alkoholu (np. kaloryczność, zawartość cukru)?

Z poważaniem

dra Anita Kucharska-Dziedzic
Posłanka na Sejm RP