Interpelacja w sprawie postulatu zmniejszenia liczby radnych w radach gmin

Gniezno, 26 czerwca 2026 r.

Szanowny Panie Ministrze,

na dyżurze poselskim były wójt gminy Dominowo przedstawił swoje uwagi dotyczące liczby radnych w radach gmin.

W przekazanej notatce napisał: „W ostatnich wyborach samorządowych w gminach do 20 tysięcy mieszkańców 3052 osoby zostały radnymi jeszcze przed wyborami, gdyż nie mieli kontrkandydatów. Na pewno taki fakt obniża frekwencję, a to odbija się negatywnie w głosowaniu na kandydatów do pozostałych szczebli samorządu. Uważam, że problem ten należy w prosty sposób rozwiązać, zmniejszając – a raczej dopasowując – liczbę mandatów do liczby mieszkańców.

Wcześniej urodzeni samorządowcy pamiętają, jak po 1990 roku w komisjach problemowych rad gminnych oprócz wybranych radnych zasiadały osoby z poza rady. Komisje zbierały się oddzielnie, dziś obradują wspólnie, a w praktyce jedyną odrębną, potrzebną i konieczną jest komisja rewizyjna!

Dlatego należy wprowadzić dodatkową gradację. I tak, w gminach do 5 tysięcy mieszkańców rada powinna się składać z 9 radnych (jest 15), do 10 tysięcy – 11 (jest 15), do 15 tysięcy – 13 (jest 15), do 20 tysięcy – 15 (jest 15), do 50 tysięcy – 17 (jest 21), do 100 tysięcy – 19 (jest 23), do 200 tysięcy – 21 (jest 25) + 2 na każde rozpoczęte kolejne 100 tys. mieszkańców, nie więcej jednak niż 37 radnych. Takie rozwiązanie zaostrzy na pewno konkurencję, przywróci wybieralność i da dużą satysfakcję wybranemu, jak i głosującemu – a oto w wyborach chodzi.

Na dziś w gminie zamieszkałej przez 19 950 mieszkańców (15 radnych) jeden radny reprezentuje 1330 obywateli, a w gminie zamieszkałej przez 4995 mieszkańców (15 radnych) reprezentuje 333. Jest to zgodne z prawem, ale czy sprawiedliwe? Rada to również koszty, a zachowanie odpowiednich proporcji zmniejszenie liczby radnych te wydatki obniży“.

Mając na uwadze powyższe uwagi dotyczące liczby radnych, uprzejmie proszę o udzielenie odpowiedzi na pytania:

1. Czy są prowadzone prace w ministerstwie zmierzające do ograniczenia liczby radnych zarówno w małych, jak i dużych miastach?
2. Jak Pan Minister odniesie się do przedstawionych uwag i propozycji?

Z wyrazami szacunku

Poseł Tadeusz Tomaszewski