Interpelacja w sprawie sposobu obliczenia stabilizującej reguły wydatkowej na 2025 r. oraz skutków zastrzeżeń Najwyższej Izby Kontroli

Panie Ministrze,

w przestrzeni publicznej przedstawiono ustalenia Najwyższej Izby Kontroli dotyczące wykonania budżetu państwa i założeń polityki pieniężnej za 2025 r., w tym zastrzeżenia do sposobu obliczenia kwoty wydatków objętych stabilizującą regułą wydatkową (SRW). Według relacji medialnej opartej na analizie NIK skutki finansowe stwierdzonych nieprawidłowości miały wynieść łącznie 84,5 mld zł, co miało prowadzić do zawyżenia kwoty wydatków SRW na 2025 r.

Zgodnie z ustawą budżetową na rok 2025 kwota planowanych wydatków organów, jednostek oraz funduszy objętych mechanizmem, o którym mowa w art. 112aa ust. 1 ustawy o finansach publicznych, została ustalona na 1 895 759 355 tys. zł. Mechanizm stabilizującej reguły wydatkowej wynika z ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych i stanowi istotny element krajowych ram fiskalnych. Według informacji medialnych zarzuty NIK obejmują m.in. sposób ujęcia zaliczek netto na zakup sprzętu wojskowego, wartości skarbowych papierów wartościowych, opłaty mocowej oraz planowanego rozszerzenia systemu SENT. Wskazane kwoty cząstkowe to odpowiednio: 51,7 mld zł, 23,6 mld zł, 8 mld zł oraz 1,2 mld zł.

Ministerstwo Finansów w stanowisku z 19 czerwca 2026 r. nie podzieliło zastrzeżeń NIK. Resort wskazał, że kwota wydatków SRW zastosowana w ustawie budżetowej na 2025 r. została - w ocenie MF - policzona zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, a spór dotyczy odmiennego podejścia do roli SRW i krajowych ram fiskalnych. Sprawa wymaga wyjaśnienia, ponieważ dotyczy mechanizmu ograniczającego tempo wzrostu wydatków publicznych, wiarygodności danych prezentowanych w procesie budżetowym oraz relacji między oceną NIK a stanowiskiem organu odpowiedzialnego za projektowanie budżetu państwa.

Zastrzeżenia NIK oraz odmienne stanowisko Ministerstwa Finansów wskazują na ryzyko niejednolitej interpretacji zasad obliczania stabilizującej reguły wydatkowej. Może to osłabiać przejrzystość procesu budżetowego, utrudniać ocenę rzeczywistej przestrzeni fiskalnej państwa i prowadzić do sporów dotyczących tego, które operacje finansowe powinny być uwzględniane przy ustalaniu limitu wydatków.

Istotne jest także ryzyko, że mechanizm SRW - mimo formalnej zgodności z przepisami - może nie zapewniać wystarczającej ochrony przed nadmiernym wzrostem wydatków w sytuacji stosowania szczególnych klauzul, instrumentów pozabudżetowych lub operacji związanych z finansowaniem obronności. Wymaga to przedstawienia przez ministra finansów i gospodarki pełnej metodologii obliczeń oraz wskazania, czy rząd planuje doprecyzowanie przepisów.

W związku z powyższym zwracam się z następującymi pytaniami:

1. Jaka była szczegółowa metodologia obliczenia kwoty wydatków SRW na 2025 r. w wysokości 1 895 759 355 tys. zł, z podaniem wszystkich głównych komponentów kalkulacji oraz podstaw prawnych ich ujęcia?

2. Czy Ministerstwo Finansów potwierdza, że w obliczeniach uwzględniono elementy wskazane przez NIK, tj. zaliczki netto na zakup sprzętu wojskowego, skarbowe papiery wartościowe, opłatę mocową oraz planowane rozszerzenie systemu SENT? Jeżeli tak, w jakich dokładnie kwotach?

3. Jaka byłaby kwota wydatków SRW na 2025 r. przy zastosowaniu podejścia wskazywanego przez NIK oraz jakie kategorie wydatków musiałyby zostać skorygowane?

4. Jakie działania analityczne lub wyjaśniające podjęło Ministerstwo Finansów po zapoznaniu się z oceną NIK dotyczącą stabilizującej reguły wydatkowej?

5. Czy Ministerstwo Finansów przekazało NIK pisemne zastrzeżenia lub stanowisko szczegółowe do wskazanych ustaleń? Jeżeli tak, proszę o przedstawienie głównych argumentów oraz dat przekazania tych dokumentów.

6. Czy rząd przeprowadził analizę wpływu sporu interpretacyjnego dotyczącego SRW na wiarygodność krajowych ram fiskalnych, koszt finansowania długu publicznego oraz ocenę Polski przez instytucje Unii Europejskiej?

7. Jakie mechanizmy kontroli wewnętrznej w Ministerstwie Finansów stosuje się przy obliczaniu kwoty wydatków SRW i kto zatwierdza końcową kalkulację przedstawianą Radzie Ministrów?

8. Czy Ministerstwo Finansów zamierza zlecić niezależny przegląd metodologii obliczania SRW, w szczególności w zakresie ujmowania wydatków obronnych, funduszy obsługiwanych przez Bank Gospodarstwa Krajowego oraz skarbowych papierów wartościowych?

Z poważaniem