Interpelacja w sprawie nierównego obciążania rodziców kosztami posiłków szkolnych w zależności od formy organizacji wyżywienia

Szanowna Pani Minister,

zgodnie z aktualnie obowiązującymi przepisami ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (w szczególności art. 106 i 106a) szkoły mają obowiązek zapewnienia uczniom jednego gorącego posiłku w ciągu dnia. Ustawa ta w art. 106 ust. 4 przewiduje, że do opłat wnoszonych przez rodziców za korzystanie z posiłku w stołówce szkolnej nie wlicza się kosztów wynagrodzeń pracowników, składek od tych wynagrodzeń oraz kosztów utrzymania stołówki. Oznacza to, że rodzice powinni finansować wyłącznie koszt zakupu produktów żywnościowych, czyli tzw. wsad do kotła.

Niestety, w praktyce polskiego systemu oświaty przepisy te są interpretowane w sposób dyskryminujący część uczniów i ich rodziny. W placówkach, które nie posiadają własnej infrastruktury kuchennej i korzystają z usług firm zewnętrznych (catering, ajent), samorządy nagminnie przerzucają na rodziców całkowity koszt zamówionego posiłku. Obejmuje on nie tylko koszt surowców, ale także koszty przygotowania posiłku, dowozu, a nierzadko również marżę firmy cateringowej.

Przerzucanie całkowitych kosztów usług cateringowych na rodziców stanowi istotne naruszenie wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP zasady równości wobec prawa. Rodzice ponoszą zróżnicowane koszty za zapewnienie dzieciom dokładnie tego samego świadczenia wyłącznie ze względu na decyzje organizacyjne jednostek samorządu terytorialnego. Ministerstwo Edukacji Narodowej w poprzednich latach oszacowało, że uregulowanie tej kwestii i nałożenie na organy prowadzące jednoznacznego obowiązku dopłacania do posiłków wygenerowałoby po stronie gmin wysokie koszty, co powoduje opór samorządów przed stosowaniem się do przepisów i orzecznictwa.
Brak jednoznacznego doprecyzowania pojęcia „stołówki szkolnej” we wspomnianej ustawie Prawo oświatowe sprawia, że interwencja legislacyjna jest po prostu konieczna. Niejasności te prowadzą do zmniejszenia odsetka uczniów korzystających z posiłków, co uderza w podstawowe cele zdrowotne i opiekuńcze publicznej edukacji.

W związku z powyższym kieruję do Pani Minister następujące pytania:

1. Czy ministerstwo planuje w najbliższym czasie nowelizację art. 106 ustawy Prawo oświatowe, która jednoznacznie zrówna zasady ponoszenia opłat za posiłki z cateringu (bądź od zewnętrznego ajenta) z posiłkami przygotowywanymi w stołówce szkolnej zorganizowanej przez szkołę?
2. Jakie działania doraźne zamierza podjąć ministerstwo, aby organy prowadzące szkoły oraz dyrektorzy szkół zaczęli respektować orzecznictwo Naczelnego Sądu Administracyjnego oraz wytyczne regionalnych izb obrachunkowych w zakresie zakazu przerzucania pełnych kosztów wyżywienia - cateringu na rodziców?
3. Biorąc pod uwagę wcześniejsze szacunki ministerstwa o dodatkowych kosztach dla gmin, czy ministerstwo przewiduje wyodrębnienie dodatkowych środków finansowych (np. w ramach subwencji oświatowej lub dedykowanego programu rządowego), które wesprą samorządy w realizacji obowiązku dopłat do dowozu i przygotowania posiłków?
4. Jakie jest stanowisko ministerstwa wobec rodziców, którzy w latach ubiegłych opłacali pełne koszty posiłków cateringowych, w tym koszty ich przygotowania i dowozu? Czy według resortu są oni uprawnieni do ubiegania się o zwrot poniesionych kosztów od organów prowadzących?

Z poważaniem

Paweł Śliz
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej