Interpelacja w sprawie projektu ustawy dotyczącego odejścia od instytucji ubezwłasnowolnienia i wprowadzenia nowych form wspieranego podejmowania decyzji (UD80)

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego wpłynęły liczne wystąpienia rodziców, opiekunów prawnych oraz rodzin osób z głęboką niepełnosprawnością intelektualną, niepełnosprawnościami sprzężonymi, osób niemówiących oraz całkowicie zależnych od pomocy innych osób. Wnioskodawcy nie kwestionują potrzeby reformy obecnego systemu, jednak wskazują na szereg poważnych wątpliwości dotyczących bezpieczeństwa prawnego osób najbardziej zależnych.

W szczególności zwracają uwagę na możliwość powstania luki pomiędzy likwidacją dotychczasowych rozwiązań a faktycznym zapewnieniem skutecznej reprezentacji osób, które nie są w stanie samodzielnie rozumieć skutków czynności prawnych ani skutecznie wyrażać swojej woli.

W związku z powyższym proszę o odpowiedź na następujące pytania:

1. W jaki sposób projekt UD80 zabezpiecza ciągłość reprezentacji prawnej osób obecnie ubezwłasnowolnionych po wejściu w życie nowych przepisów?
2. Czy przewidziano automatyczne mechanizmy zapewniające dalszą reprezentację osób, które z uwagi na stan zdrowia nie będą zdolne do samodzielnego występowania o ustanowienie odpowiednich form wsparcia?
3. Czy projekt przewiduje pierwszeństwo rodziców, opiekunów prawnych lub najbliższych członków rodziny przy ustanawianiu kuratora reprezentującego?
4. W jaki sposób ma zostać ustalana wola oraz preferencje osób niemówiących, osób z głęboką niepełnosprawnością intelektualną oraz osób całkowicie zależnych od opieki innych osób?
5. Jakie rozwiązania przewidziano dla osób, które nie są w stanie samodzielnie korzystać z usług bankowych, elektronicznych usług administracji publicznej, systemów ZUS, PFRON, NFZ, ePUAP czy PUE?
6. Jakie będą źródła finansowania nowych instytucji przewidzianych w projekcie, w szczególności kuratorów reprezentujących oraz kuratorów wspierających?
7. Czy koszty funkcjonowania tych instrumentów mogą być pokrywane z majątku lub dochodów osoby z niepełnosprawnością?
8. Ilu obywateli obecnie ubezwłasnowolnionych całkowicie lub częściowo zostanie objętych skutkami projektowanej reformy?
9. Czy ministerstwo rozważa skierowanie projektu do ponownych, szerokich konsultacji społecznych z udziałem rodzin osób najbardziej zależnych od opieki innych osób?

W mojej ocenie skala zgłaszanych przez rodziny i opiekunów wątpliwości uzasadnia ponowne przeanalizowanie projektu pod kątem jego praktycznych skutków dla osób wymagających stałej reprezentacji prawnej i całodobowej opieki.

Z poważaniem

Michał Wójcik
Poseł na Sejm RP