Interpelacja w sprawie zaliczania pracy w szczególnym nadzorze podatkowym do wysługi emerytalnej

Szanowny Panie Ministrze,

do mojego biura poselskiego zwrócili się byli i obecni pracownicy oraz funkcjonariusze związani ze szczególnym nadzorem podatkowym, którzy przedstawili mi problem nierównego traktowania przy zaliczaniu okresów zatrudnienia do wysługi emerytalnej jako okresów równorzędnych ze służbą w Służbie Celnej lub Służbie Celno-Skarbowej.

Problem dotyczy osób, które w latach 2003–2010 wykonywały w izbach celnych i podległych jednostkach zadania z zakresu kontroli, szczególnego nadzoru podatkowego, wymiaru i poboru podatku akcyzowego, a następnie zostały funkcjonariuszami. Z uzasadnienia rządowego projektu ustawy o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Straży Marszałkowskiej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej, Służby Celno-Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej (nr druku 1858), którą przyjęto pod koniec 2025 roku, wynikało, że celem regulacji było jednolite traktowanie osób znajdujących się w podobnej sytuacji faktycznej, ponieważ zadania te wykonywali zarówno pracownicy cywilni, jak i funkcjonariusze celni. Wskazywano również, że włączenie tych okresów do wysługi emerytalnej jest uzasadnione z punktu widzenia konstytucyjnej zasady równości.

W praktyce pojawił się jednak problem grupy osób, które wykonywały te same zadania, w tych samych jednostkach i w tym samym okresie, lecz nie zostały objęte regulacją wyłącznie dlatego, że nie zostały przeniesione do izb celnych z urzędów kontroli skarbowej na podstawie art. 32 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r., lecz zostały zatrudnione bezpośrednio w izbie celnej, często po przeprowadzonym naborze. W konsekwencji organy KAS odmawiają tym osobom wydania zaświadczeń potwierdzających prawo do zaliczenia okresów pracy do okresów równorzędnych ze służbą.

Taka praktyka niesie za sobą wątpliwości z punktu widzenia zasady równości wobec prawa. Decydujące znaczenie powinien mieć rzeczywisty charakter wykonywanych zadań, ich mundurowy i kontrolny charakter oraz faktyczne podobieństwo sytuacji pracowników, a nie wyłącznie formalna podstawa wejścia do izby celnej. Obecne brzmienie przepisów może prowadzić do pominięcia grupy osób, które wykonywały identyczne obowiązki jak osoby objęte regulacją, lecz zostały potraktowane mniej korzystnie z przyczyn niezwiązanych z charakterem ich pracy.

W związku z powyższym, działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 907), proszę o udzielenie odpowiedzi na następujące pytania:

1. Ile wniosków o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 18ga ustawy zaopatrzeniowej zostało złożonych do jednostek KAS, a ile zakończyło się odmową?
2. Ile odmów wydania zaświadczenia wynikało z tego, że dana osoba nie została przeniesiona do izby celnej lub urzędu celnego na podstawie art. 32 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r., lecz została zatrudniona bezpośrednio w izbie celnej?
3. Czy Ministerstwo Finansów posiada dane dotyczące liczby osób, które w latach 2003–2010 wykonywały zadania z zakresu szczególnego nadzoru podatkowego w izbach celnych lub podległych jednostkach, a nie zostały objęte art. 18ga wyłącznie z powodu braku przeniesienia na podstawie art. 32 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r.?
4. Czy Ministerstwo Finansów analizowało, czy wyłączenie tej grupy osób jest zgodne z konstytucyjną zasadą równości wobec prawa oraz z celem regulacji wskazanym w uzasadnieniu rządowego projektu ustawy? Jakie wnioski płyną z tych analiz?
5. Czy Ministerstwo Finansów planuje zmianę przepisów tak, aby zaliczeniem okresów pracy do wysługi emerytalnej mogły zostać objęte wszystkie osoby wykonujące w latach 2003–2010 analogiczne zadania szczególnego nadzoru podatkowego, niezależnie od formalnego trybu zatrudnienia w izbie celnej?
6. Czy Ministerstwo Finansów lub szef KAS wydały jednolite wytyczne dla dyrektorów izb administracji skarbowej dotyczące stosowania art. 18ga w przypadkach osób zatrudnionych bezpośrednio w izbach celnych?
7. Czy Ministerstwo Finansów rozważa przeprowadzenie przeglądu odmownych postanowień wydanych w tego rodzaju sprawach pod kątem możliwego systemowego naruszenia zasady równego traktowania osób wykonujących analogiczne zadania?

Z wyrazami szacunku

Paulina Matysiak
Posłanka na Sejm RP