Interpelacja w sprawie systemowej profilaktyki zdrowotnej dzieci zamieszkujących tereny narażone na oddziaływanie ołowiu i innych metali ciężkich

Racibórz, dnia 17.06.2026 r.

Szanowna Pani Minister,

działając na podstawie art. 14 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 9 maja 1996 r. o wykonywaniu mandatu posła i senatora (t.j. Dz. U. 2024 poz. 907 z późn. zm.) oraz art. 191-193 Regulaminu Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej, zwracam się do Pani Minister w sprawie systemowej profilaktyki zdrowotnej dzieci zamieszkujących tereny narażone na oddziaływanie ołowiu i innych metali ciężkich.

Do mojego biura poselskiego wpłynęła dokumentacja przekazana przez Fundację na Rzecz Dzieci „Miasteczko Śląskie“, od ponad 30 lat prowadzącą działalność na rzecz ochrony zdrowia dzieci zamieszkujących tereny narażone na oddziaływanie metali ciężkich, w szczególności ołowiu.

Z przedstawionych materiałów wynika, że przez wiele lat na obszarach szczególnie narażonych środowiskowo były realizowane programy profilaktyczne obejmujące m.in. badania przesiewowe, działania edukacyjne, monitoring zdrowotny oraz szeroko rozumianą profilaktykę zdrowotną dzieci. Działania te były wspierane ze środków publicznych. Warto jednocześnie zauważyć, że te programy były przez lata finansowane zarówno przez Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej, jak również Wojewódzki Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, co potwierdza, że problem ochrony zdrowia dzieci przed skutkami oddziaływania metali ciężkich był uznawany przez instytucje publiczne za istotny element polityki zdrowotnej i środowiskowej państwa.

Warto w tym miejscu podkreślić, że ten problem jest mi znany również z własnego doświadczenia zawodowego. Pełniąc funkcję prezesa Wojewódzkiego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej w Katowicach, miałam możliwość zapoznania się z działalnością fundacji oraz efektami realizowanych przez nią programów profilaktycznych. W tym okresie fundusz wspierał przedsięwzięcia fundacji na rzecz ochrony zdrowia dzieci zamieszkujących tereny narażone na oddziaływanie metali ciężkich, uznając je za ważny element działań prozdrowotnych i środowiskowych.

Fundacja wskazuje jednak, że po zakończeniu finansowania dotychczasowych programów nie powstał nowy system wsparcia skierowany do dzieci zamieszkujących tereny historycznie lub obecnie narażone na oddziaływanie ołowiu i innych metali ciężkich.

Szczególne znaczenie ma fakt, że zgodnie z aktualną wiedzą medyczną i epidemiologiczną nie istnieje całkowicie bezpieczny poziom narażenia dzieci na ołów. W ostatnich dekadach wartości uznawane za dopuszczalne były wielokrotnie obniżane, a liczne badania wskazują na negatywny wpływ nawet stosunkowo niskich stężeń ołowiu na rozwój neurologiczny, poznawczy i zdrowotny dzieci.

Z przekazanej mi dokumentacji wynika również, że fundacja prowadziła korespondencję z Kancelarią Prezesa Rady Ministrów oraz Ministerstwem Klimatu i Środowiska, zwracając uwagę na potrzebę odbudowy programów profilaktycznych. W odpowiedziach nie zakwestionowano ani samego problemu zdrowotnego, ani potrzeby działań profilaktycznych. Jednocześnie wskazywano na kompetencje innych organów administracji publicznej. W efekcie nie przedstawiono informacji o funkcjonowaniu programu, który mógłby zastąpić działania realizowane wcześniej przy wsparciu środków publicznych.

W związku z powyższym zwracam się do Pani Minister z następującymi pytaniami:

1. Czy Ministerstwo Zdrowia ma aktualne dane dotyczące stanu zdrowia dzieci zamieszkujących tereny historycznie lub obecnie narażone na oddziaływanie ołowiu i innych metali ciężkich?

2. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi obecnie lub planuje prowadzić monitoring poziomu narażenia dzieci na ołów i inne metale ciężkie na obszarach związanych z hutnictwem metali nieżelaznych, przetwórstwem zużytych akumulatorów oraz innymi źródłami emisji tych substancji?

3. Czy na terenie kraju są realizowane obecnie programy badań przesiewowych lub programy profilaktyki zdrowotnej skierowane do dzieci zamieszkujących obszary podwyższonego ryzyka środowiskowego? Jeżeli tak, proszę o wskazanie ich zakresu, lokalizacji oraz źródeł finansowania.

4. Czy Ministerstwo Zdrowia analizowało skutki zakończenia programów profilaktycznych realizowanych przez Fundację na Rzecz Dzieci „Miasteczko Śląskie“ oraz innych podobnych inicjatyw prowadzonych na terenach narażenia środowiskowego?

5. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadziło lub prowadzi obecnie korespondencję z Fundacją na Rzecz Dzieci „Miasteczko Śląskie“ dotyczącą potrzeby kontynuacji działań profilaktycznych? Jeśli tak, jakie działania zostały podjęte w następstwie tej korespondencji?

6. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje opracowanie krajowego programu profilaktyki zdrowotnej dla dzieci zamieszkujących tereny narażone na oddziaływanie ołowiu i innych metali ciężkich?

7. Czy jest rozważane utworzenie międzyresortowego programu obejmującego Ministerstwo Zdrowia, Ministerstwo Klimatu i Środowiska, Narodowy Fundusz Zdrowia, Narodowy Fundusz Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej oraz jednostki samorządu terytorialnego w celu zapewnienia kompleksowej ochrony zdrowia dzieci na terenach narażenia środowiskowego?

8. Czy Ministerstwo Zdrowia dysponuje analizami dotyczącymi liczby dzieci mieszkających obecnie na terenach historycznie skażonych lub pozostających pod wpływem działalności przemysłowej związanej z emisją metali ciężkich?

9. Czy Ministerstwo Zdrowia planuje wykorzystanie doświadczeń organizacji społecznych i naukowych mających wieloletni dorobek w zakresie profilaktyki zdrowotnej dzieci narażonych na oddziaływanie ołowiu, w tym Fundacji na Rzecz Dzieci „Miasteczko Śląskie“?

10. Czy Ministerstwo Zdrowia przewiduje podjęcie działań legislacyjnych lub programowych mających na celu przywrócenie systemowego wsparcia zdrowotnego dla dzieci zamieszkujących tereny narażenia środowiskowego?

11. Czy Ministerstwo Zdrowia prowadzi lub planuje przeprowadzić ocenę skuteczności dotychczasowych programów profilaktycznych realizowanych przy wsparciu środków publicznych, w tym środków NFOŚiGW i WFOŚiGW, pod kątem możliwości wykorzystania ich doświadczeń przy tworzeniu nowych instrumentów wsparcia?

Problem przedstawiony przez fundację dotyczy przede wszystkim dobra dzieci oraz realizacji konstytucyjnego obowiązku państwa w zakresie ochrony zdrowia najmłodszych obywateli. W mojej ocenie jest zasadne dokonanie kompleksowej oceny obecnego systemu profilaktyki zdrowotnej na terenach narażenia środowiskowego oraz rozważenie stworzenia nowoczesnego programu odpowiadającego współczesnej wiedzy medycznej i epidemiologicznej.

Z poważaniem

Gabriela Lenartowicz