Interpelacja w sprawie zwolnienia z PCC działek budowlanych przeznaczonych pod budowę pierwszego domu

Szanowny Panie Ministrze,

ustawą z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa, ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1463) wprowadzono do art. 9 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych punkt 17 zwalniający z podatku sprzedaż, której przedmiotem jest prawo własności lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, prawo własności budynku mieszkalnego jednorodzinnego oraz spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu dotyczące lokalu mieszkalnego albo domu jednorodzinnego, pod określonymi w ustawie warunkami.

Deklarowanym celem tej regulacji było wsparcie obywateli nabywających swoje pierwsze lokum oraz obniżenie kosztów wejścia na rynek mieszkaniowy. Cel ten zasługuje na pełną aprobatę.

Chcę jednak zwrócić uwagę na istotną asymetrię, jaką ten przepis wprowadza. Zwolnienie obejmuje gotowy lokal mieszkalny lub budynek mieszkalny zdatny do zaspokajania potrzeb mieszkaniowych. Tymczasem osoba, która zamierza zaspokoić tę samą potrzebę mieszkaniową poprzez wybudowanie domu i w tym celu nabywa niezabudowaną działkę budowlaną, zwolnienia tego zostaje pozbawiona i zobowiązana jest do zapłaty 2-procentowego podatku od czynności cywilnoprawnych. Co więcej, jak konsekwentnie wskazują organy podatkowe w wydawanych interpretacjach indywidualnych, o objęciu zwolnieniem przesądza nie sam fakt zabudowy działki, lecz to, czy znajdujący się na niej budynek został oddany do użytkowania i służy zaspokajaniu potrzeb mieszkaniowych. W rezultacie działki zabudowane budynkiem mieszkalnym oddanym do użytkowania objęte są zwolnieniem, podczas gdy ta sama działka przed wzniesieniem domu, bądź z domem będącym dopiero w trakcie budowy, już nie.

W praktyce oznacza to, że obywatel realizujący swoje prawo do mieszkania w drodze budowy własnego domu traktowany jest mniej korzystnie niż osoba kupująca gotowy lokal, mimo że potrzeba mieszkaniowa obu tych osób jest tożsama. Rodzi to wątpliwości co do spójności tej regulacji z deklarowanym celem polityki mieszkaniowej oraz co do zgodności z zasadą równego traktowania podatników znajdujących się w porównywalnej sytuacji.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Z jakich powodów zwolnienie przewidziane w art. 9 pkt 17 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych ograniczono wyłącznie do gotowych lokali i domów mieszkalnych, z pominięciem niezabudowanych działek nabywanych z przeznaczeniem na budowę pierwszego domu?

2. Czy ministerstwo dostrzega, że obowiązująca regulacja różnicuje sytuację prawną obywateli wyłącznie ze względu na wybraną przez nich formę zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych?

3. Czy resort rozważa rozszerzenie zakresu zwolnienia na niezabudowane działki budowlane przeznaczone pod budowę pierwszego domu jednorodzinnego, ewentualnie z zastrzeżeniem terminu na rozpoczęcie lub zakończenie budowy?

4. Jakie były merytoryczne i budżetowe przesłanki, które legły u podstaw wyłączenia działek z zakresu zwolnienia?

5. Czy w ocenie ministerstwa obecny kształt przepisu pozostaje spójny z celami polityki państwa w zakresie wspierania potrzeb mieszkaniowych obywateli?

Z góry dziękuję za udzielone odpowiedzi.

Z wyrazami szacunku

Rafał Komarewicz