Interpelacja w sprawie zapewnienia równowagi pomiędzy ochroną środowiska a prawem mieszkańców do korzystania z własnych nieruchomości, na przykładzie odmowy uzgodnienia dokumentów planistycznych dotyczących miejscowości Waksmund

Szanowny Panie Ministrze,

na podstawie art. 192 Regulaminu Sejmu RP zwracam się z interpelacją dotyczącą sytuacji mieszkańców miejscowości Waksmund, którzy zwrócili się o podjęcie interwencji w związku z odmowami uzgodnienia dokumentów planistycznych dotyczących obszarów „Waksmund 1”, „Waksmund 2” oraz „Waksmund 3/Wielka Góra”.

Mieszkańcy Waksmundu wskazują, że działania Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Krakowie oraz Gorczańskiego Parku Narodowego prowadzą w praktyce do ograniczenia możliwości racjonalnego zagospodarowania prywatnych nieruchomości, w tym realizacji zabudowy mieszkaniowej przez mieszkańców miejscowości.

Podkreślenia wymaga, że przedmiotowe tereny – zgodnie ze stanowiskiem mieszkańców – nie stanowią obszarów dziewiczych ani terenów wymagających całkowitego wyłączenia z działalności człowieka. Są to w znacznej części grunty użytkowane rolniczo, częściowo zabudowane, związane z istniejącą strukturą osadniczą Waksmundu oraz od wielu pokoleń należące do lokalnych rodzin.

Mieszkańcy zwracają uwagę, że odmowy uzgodnienia dokumentów planistycznych opierają się w dużej mierze na ogólnych argumentach dotyczących ochrony krajobrazu, korytarzy ekologicznych, walorów przyrodniczych oraz położenia w granicach Południowomałopolskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu.

Jednocześnie wskazują, że samo położenie nieruchomości na obszarze chronionego krajobrazu nie oznacza automatycznego zakazu zabudowy, a organy administracji powinny każdorazowo wskazać konkretną podstawę prawną oraz wykazać, jakie konkretne ustalenia dokumentu planistycznego naruszają obowiązujące przepisy.

Zgodnie z art. 7 Konstytucji RP organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Natomiast art. 64 Konstytucji RP gwarantuje ochronę prawa własności, dopuszczając jego ograniczenie wyłącznie w zakresie określonym ustawą i nienaruszającym istoty tego prawa.

W ocenie mieszkańców konieczne jest wypracowanie rozwiązania, które pozwoli zachować wartości przyrodnicze regionu, jednocześnie respektując prawa właścicieli nieruchomości oraz potrzeby rozwoju lokalnej społeczności.

W związku z powyższym zwracam się do Pana Ministra z następującymi pytaniami:

1. Czy ministerstwo posiada wiedzę na temat odmów uzgodnienia dokumentów planistycznych dotyczących obszarów „Waksmund 1”, „Waksmund 2” oraz „Waksmund 3/Wielka Góra”?
2. Czy ministerstwo dokonało analizy, czy odmowy uzgodnienia wydane przez organy ochrony środowiska wskazują konkretne przepisy prawa, których naruszenie miałoby nastąpić w przypadku przyjęcia proponowanych rozwiązań planistycznych?
3. Czy w ocenie ministerstwa samo położenie nieruchomości w granicach obszaru chronionego krajobrazu może stanowić wystarczającą podstawę do faktycznego ograniczenia możliwości rozwoju zabudowy mieszkaniowej?
4. Czy ministerstwo podziela stanowisko, że organy uzgadniające dokumenty planistyczne powinny wskazywać konkretne zakazy lub ograniczenia wynikające z obowiązujących przepisów, a nie opierać rozstrzygnięć wyłącznie na ogólnych ocenach dotyczących krajobrazu lub walorów przyrodniczych?
5. Czy ministerstwo przeanalizuje, czy w przedmiotowej sprawie została zachowana zasada proporcjonalności pomiędzy ochroną środowiska a konstytucyjną ochroną prawa własności mieszkańców?
6. Czy ministerstwo zwróci się do regionalnego dyrektora ochrony środowiska w Krakowie o przedstawienie szczegółowego uzasadnienia wskazującego:
   • jakie konkretne przepisy prawa uniemożliwiają realizację proponowanych rozwiązań planistycznych,
   • jakie konkretne zagrożenia dla środowiska powodowałoby ich przyjęcie,
   • dlaczego nie jest możliwe zastosowanie rozwiązań kompromisowych?
7. Czy ministerstwo dokona analizy, czy przy podejmowaniu rozstrzygnięć uwzględniono fakt, że przedmiotowe tereny są od wielu lat użytkowane przez mieszkańców, posiadają istniejącą strukturę osadniczą i nie stanowią obszarów całkowicie niezagospodarowanych?
8. Czy ministerstwo planuje działania mające na celu wypracowanie mechanizmu umożliwiającego skuteczniejszy dialog pomiędzy samorządami, mieszkańcami oraz organami ochrony środowiska w przypadku sporów dotyczących dokumentów planistycznych?
9. Czy zdaniem ministerstwa obecne przepisy dotyczące uzgadniania dokumentów planistycznych zapewniają właściwą równowagę pomiędzy ochroną przyrody a prawem lokalnych społeczności do rozwoju?
10. Jakie działania może podjąć ministerstwo, aby sprawa mieszkańców Waksmundu została rozpatrzona z uwzględnieniem zarówno celów ochrony środowiska, jak i uzasadnionych potrzeb społeczności lokalnej?

Z poważaniem

Andrzej Gut-Mostowy
Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej