Interpelacja w sprawie skutków procedowania planów ogólnych gmin oraz masowego napływu wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy

Szanowny Panie Ministrze,

w związku z wejściem w życie reformy systemu planowania przestrzennego, w szczególności obowiązkiem uchwalenia przez gminy planów ogólnych, do urzędów gmin w całym kraju napływa obecnie bardzo duża liczba wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy.

Z informacji przekazywanych przez jednostki samorządu terytorialnego wynika, że w wielu przypadkach są to tysiące wniosków składanych w krótkim czasie.

W konsekwencji powstaje poważny problem systemowy – ze względu na ograniczone zasoby kadrowe urzędów gmin wiele postępowań o warunki zabudowy nie zostanie wszczętych przed uchwaleniem planów ogólnych, mimo że wnioski zostały złożone w odpowiednim czasie. Obywatele, którzy dochowali należytej staranności i złożyli wnioski zgodnie z obowiązującymi przepisami, mogą zostać pozbawieni możliwości ich rozpatrzenia wyłącznie z przyczyn leżących po stronie organów administracji. Terminem granicznym jest 30 czerwca 2026 r. lub data uchwalenia planu ogólnego przez gminę.

Taka sytuacja budzi poważne wątpliwości w świetle:

• art. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej (zasada demokratycznego państwa prawnego i zaufania obywatela do państwa),
• art. 32 Konstytucji RP (zasada równości wobec prawa),
• art. 8 § 1 oraz art. 35 Kodeksu postępowania administracyjnego (zasada pogłębiania zaufania oraz obowiązek załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki).

W praktyce konstrukcja przepisów przejściowych oraz uzależnienie skutków prawnych od momentu wszczęcia postępowania – na który obywatel nie ma realnego wpływu – prowadzi do sytuacji, w której prawa jednostki są determinowane wydolnością organizacyjną organu administracji, a nie jej własnym działaniem.

Taki stan rzeczy może prowadzić do arbitralnego różnicowania sytuacji prawnej obywateli znajdujących się w tożsamym stanie faktycznym, co rodzi istotne ryzyko naruszenia konstytucyjnej zasady równości wobec prawa.

W ocenie wnioskodawcy, dla zapewnienia zgodności z Konstytucją RP, niezbędne jest jednoznaczne przesądzenie w przepisach, że o objęciu sprawy reżimem przepisów przejściowych decyduje data wpływu kompletnego wniosku do organu administracji, a nie data wszczęcia postępowania administracyjnego.

Brak takiego rozwiązania prowadzi do przerzucenia na obywatela negatywnych skutków niewydolności organizacyjnej administracji publicznej oraz nieprecyzyjnej legislacji.

W związku z powyższym zwracam się z uprzejmą prośbą o odpowiedź na następujące pytania:

1. Czy ministerstwo dostrzega problem polegający na uzależnieniu skutków prawnych wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy od daty wszczęcia postępowania, a nie od daty ich złożenia?
2. Jakie działania planuje podjąć ministerstwo w celu zapewnienia równego traktowania obywateli w opisanej sytuacji?
3. Czy ministerstwo rozważa pilną nowelizację przepisów przejściowych polegającą na wprowadzeniu zasady, zgodnie z którą o skutkach prawnych wniosków o wydanie decyzji o warunkach zabudowy decyduje data wpływu do organu kompletnego wniosku?
4. Czy planowane jest wsparcie organizacyjne lub finansowe dla gmin w celu zwiększenia zdolności do terminowego rozpatrywania wniosków?
5. Jakie rozwiązania przewidziano dla wnioskodawców, których sprawy nie zostaną wszczęte przed uchwaleniem planów ogólnych z przyczyn niezależnych od nich?

Z poważaniem

Krzysztof Bosak
Wicemarszałek Sejmu RP